เพราะสังคมไทยยอมรับนับถือผู้อาวุโส ดังนั้น ผู้อาวุโสจึงเป็นตัวแปรที่สำคัญในการพัฒนาประชาธิปไตย

ตามความคิดเห็นส่วนตัว ขออนุญาตสรุปในมุมมองหนึ่งว่าประชาธิปไตย คือ ความเสมอภาคเท่าเทียมกันในการแสดงความคิดเห็น  สมมติว่าถ้าตามมุมมองที่ผมสรุปมาถูกต้อง  ผมคิดว่าตัวแปรหลักที่สำคัญประการหนึ่ง คือ ผู้อาวุโส  ซึ่งในสังคมไทย  เมื่อกล่าวถึงผู้อาวุโส ก็จะเป็นคำที่ศักดิ์สิทธิ์  มีอำนาจและอิทธิพลที่ต้องให้ความเคารพนับถือ จะละเมิดมิได้ ซึ่งก็น่าจะมาจากความเชื่อทางพุทธศาสนา ในที่นี้ประชาธิปไตยจะพัฒนาได้หรือไม่ก็อยู่ที่ผู้อาวุโสครับ  จะขอยกกรณีประชาธิปไตยในการทำงาน หรือ ประชาธิปไตยในการประชุมพิจารณา ถ้าผู้อาวุโสเป็นคนใจกว้าง  มีเหตุผล ผมว่าประชาธิปไตยไปได้สวยครับ จะสร้างระบบการพัฒนาทั้งพัฒนาคนและพัฒนางานอย่างเป็นองค์รวม งานก็เสร็จ คนก็เป็นสุข  และในทางตรงกันข้าม ถ้าผู้อาวุโสใจแคบ อัตตาสูง และ ใช้แต่อารมณ์ ผมว่าประชาธิปไตยจอดครับ บางครั้งมีเสียงบ่นให้ได้ยินว่าไม่รู้จะเรียกประชุมทำไม อย่างนี้ก็สั่งมาเลยดีกว่า และถ้าเกิดมีผู้อาวุโสในลักษณะดังกล่าว ต่อไปก็จะไม่มีคนคิดครับ ให้ผู้อาวุโสคิดไปคนเดียว จะถูกจะผิดอย่างไร ก็เป็นเรื่องของผู้อาวุโส  ในกรณีดังกล่าวการพัฒนาก็จะคับแคบและตีบตันครับ