กิเลน ประลองเชิง เจ้าของคอลัมภ์ ชักธงรบได้เขียนถึง ไทดำรำพัน [24 ต.ค. 51 - 15:33]( เพิ่มเติม ในไทยรัฐ ปีที่ 59 ฉบับที่ 18552 วันพฤหัสบดี ที่ 6 พฤศจิกายน 2551) ว่า

ปลายปี 18 ลาวแตก ระบอบการปกครองที่มีเจ้ามหาชีวิต เปลี่ยนเป็นสังคมนิยม ในจำนวนลาวลี้ภัยมากมาย ไทดำกลุ่มใหญ่ อพยพอยู่วัดเนินพะเนาว์ ริมฝั่งโขงเมืองหนองคาย...

ผมเขียนทิ้งเป็นนัย...วันนี้ ไม่รู้ว่าไทดำไปอยู่ที่ไหน?

คุณบรรจง ชัชวาลชัยทรัพย์ หนึ่งในไทดำกลุ่มนั้น...เขียนจากศูนย์การศึกษาไทดำ กรุงเทพฯ มาว่า วันนี้พวกเขาตั้งหลักแหล่งอยู่ที่ประเทศที่สาม

ฝรั่งเศส แคนาดา ออสเตรเลีย อิตาลี และสหรัฐอเมริกา

เฉพาะสหรัฐฯ มีชาวไทดำกลุ่มใหญ่จำนวนถึง 6 พัน อยู่ในรัฐไอโอวา

ไทดำในไอโอวานี่เองที่ตั้งศูนย์การศึกษาไทดำ รวบรวมอนุรักษ์ จารีตประเพณี วัฒนธรรม ภาษาพูด ภาษาเขียน เอาไว้ ตั้งใจให้เป็นมรดกตกทอดแก่ลูกหลานไทดำได้สืบสาน

ศูนย์การศึกษาไทดำในกรุงเทพฯ เป็นส่วนหนึ่ง

คุณบรรจงปรารภมาว่า ปัจจุบันวัฒนธรรมไทดำในเมืองไทย ถูกวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งก็คือวัฒนธรรมไทยกลมกลืนเสียจนเสียรูปร่าง ใกล้จะกลายเป็นวัฒนธรรมพันทาง...เต็มที

ศูนย์ไทดำจึงตั้งขึ้นมาเพื่อให้ลูกหลานได้รู้ว่า ไทดำมีความเป็นมาอย่างไรในครั้งบรรพกาล แผ่นดินเกิดอยู่ที่ไหน ปัจจุบันอยู่ในสถานะใด ของแว่นแคว้นใด

คุณบรรจงบอกว่า เคยอยู่ในลาวเมื่อ พ.ศ.2512-2515 รู้ที่ มาของเพลงดัง ไทดำรำพัน...ดี

ในงานเลี้ยงที่วังเวียงของลาว นายคำละ หรือละ สิงลอคำ (สิง เป็นคำนำหน้าสกุล เหมือนคนจีนใช้ แซ่) ซึ่งแต่งเพลงไว้ แล้วขึ้นร้องบนเวที

เนื้อร้องและทำนองเพลงไทดำรำพัน ไพเราะกินใจหัวหน้าวงดนตรีราบอากาศของลาว ชื่อหมีดำ เขานำเนื้อร้องไปดัดแปลงให้ กลมกล่อม สัมผัสเนียนขึ้น

แล้วนำไปให้ ก.วิเสส นักร้องในวงซึ่งเป็นคนลาว ร้องอัดเทป กลาย เป็นเพลงดัง

ทั้งในลาวและไทย

ในขณะที่ลาวและไทยฟังเพลงไทดำรำพัน แล้วก็เบื่อแล้วก็ ลืมเลือนไป แต่สำหรับชาวไทดำ ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ในลาว ในไทย หรือในเมืองฝรั่ง...เพลงไทดำรำพัน คือเพลงสัญลักษณ์ เพลงประจำเผ่า

ยกเว้นไทดำในสิบสองจุไทเดิม ที่อยู่ใต้การปกครองของเวียดนาม

บรรจงบอกว่า ทุกครั้งที่เพลงไทดำรำพันดังขึ้น คนไทดำ

ในประเทศที่สามจะน้ำตารื้น...

ไทดำในไทยอาจไม่รู้สึกโศกเศร้าเสียใจ เพราะทิ้งบ้านเมืองเดิมมาอยู่ในไทยกว่าสองร้อยปีที่แล้ว ก่อนแผ่นดินไทดำจะถูกกลืนกิน

และผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของเวียดนาม

คุณบรรจงทักผมว่า ที่เขียนว่าเมืองไทยแตกแยกเป็นไทยแดง ไทยเหลืองนั้น เข้าใจดีว่าเขียนประชด แต่ขอให้รู้ความจริงว่า ในจำนวนเผ่าไทยหลายเผ่า เผ่าไทยเหลืองไม่มี

แต่เผ่าไทยแดงมี...

ไทยแดงคนหนึ่งวันนี้ยังทำงานอยู่ในสถานทูตลาวในกรุงเทพฯ

เป็นอันว่า จดหมายจากคุณบรรจง ทำให้ผมได้เชื่อมต่อความรู้...อย่างน้อยก็รู้บ้างแล้วว่า ไทดำมาจากที่ไหน และวันนี้ไปอยู่ที่ไหน เพลงไทดำรำพัน มีที่มาอย่างไร

ถ้าโอกาสมี สักวัน...เราคงได้คุยกัน...เพราะไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน เราก็ไทยด้วยกัน

ที่รบรากันบ้างในวันนี้ คิดเสียว่าซ้อมมือไว้ เผื่อรบกับ ศัตรูตัวจริงในวันหน้า.

“กิเลน ประลองเชิง”