การเปรียบเทียบการให้ผลของกรรม

การให้ผลของกรรมมีความละเอียดลึกซึ้ง ซึ้งมีองค์ประกอบปลีกย่อยที่ให้เป็นไปแตกต่างกัน เช่น ความแตกต่างของตัวของผู้กระทำ สิ่งที่ถูกกระทำ เวลา หน้าที่และความถูกต้องแตกต่างกัน เช่น ความแตกต่างของตัวผู้กระทำ สิ่งที่ถูกกระทำ เวลา หน้าที่และความถูกต้องตามลำดับ เป็นต้น ซึ่งจะขอยกตัวอย่างในประเด็นต่าง ๆ โดยสังเขปต่อไปนี้ คือ

1. การทำกรรมอย่างเดียวกัน แต่อาจให้ผลดี - ชั่วไม่เท่ากัน หากผู้กระทำมีเจตนาไม่

เท่ากัน เช่น คนสองคนได้ฆ่าคนตายเหมือนกัน เป็นบาปไม่เท่ากัน คนแรกฆ่าเขาตายด้วยความอาฆาต แต่คนที่สองฆ่าคนตาย เพราะความประมาทเลินเล่อ คนแรกจึงบาปมากกว่า (มีโทษมากกว่า) เพราะมีเจตนาแรงกล้า แต่คนหลังบาปน้อย เพราะไม่มีเจตนาจะให้ตาย

2. ทำกรรมอย่างเดียวกัน มีเจตนาเท่ากัน แต่อาจได้บุญ-บาปไม่เท่า ถ้าหากสิ่งที่ถูกฆ่ามี

คุณสมบัติไม่เท่ากัน เช่น คนสองคนมีเจตนาอาฆาตอย่างแรงกล้าเหมือนกัน และได้ฆ่าคนจนถึงแก่ความตายตามเจตนานั้นเหมือน ๆ กัน ถ้าคนแรกไปฆ่าคนที่เป็นโจรตายส่วนคนทีสองไปฆ่ามารดาของตนเองตาย คนแรกจึงบาปน้อยกว่า ส่วนคนที่สองถือว่าเป็นบาปหนัก เพราะถือว่าเป็นการกระทำอนันตริยกรรม เป็นผู้ที่ถูกห้ามมรรค ฯลฯ

3. การทำกรรมอย่างเดียวกัน มีเจตนาแรงเท่ากัน และผู้ที่ถูกฆ่ามีคุณสมบัติ และมีคุณธรรมเท่ากัน อาจได้บุญ-บาปไม่เท่ากัน เช่น นาย ก. กับนาย ข. ต่างก็มีจิตคิดอาฆาตศัตรูของตน และศัตรูสองคนที่จะถูกฆ่านั้นมีคุณสมบัติและคุณธรรมเท่า ๆ กัน แต่ผู้ที่จะฆ่า คือ นาย ก. กับนาย ข. มีคุณสมบัติ และคุณธรรมไม่เท่ากัน จะได้รับผลกรรมไม่เท่ากัน เช่น นาย ก. มีคุณงามความดีมาก ส่วนนาย ข. เป็นคนโหดร้ายทารุณ เห็นการฆ่าเป็นสิ่งที่สุขใจ มีความดีในตัวน้อยดังนั้น นาย ก. ได้รับผลกรรมน้อย นาย ข. เป็นคนโหดร้ายทารุณ เห็นการฆ่าเป็นสิ่งที่สุขใจ มีความดีในตัวน้อยดังนั้น นาย ก. ได้รับผลกรรมน้อย นาย ข. จะได้รับผลกรรมมากกว่า

-->> ในการให้ผลของกรรมดังกล่าวนี้ พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบไว้ว่า ถ้าเอาเกลือ 1 กำมือใส่ลงไปในแก้วน้ำกับใส่ลงไปในแม่น้ำคงคา ผลของเกลือในที่ทั้งสองย่อมแตกต่างกัน นั่น คือ น้ำในแก้วน้ำจะเค็ม (เข้มข้น) กว่าน้ำในแม่น้ำคงคา น้ำในแม่น้ำคงคาก็เปรียบเทียบเหมือนผู้ที่มีคุณงามความดีที่มีอยู่ในตัวมาก ส่วนน้ำในแก้วน้ำก็เปรียบเหมือนผู้ที่มีคุณงามความดีในตัวน้อยนั่นเอง