ส่วนใหญ่นิกายเถรวาทจะยอมรับหลักฐานข้างต้นว่า คัมภีร์อรรถกถามีมาแต่เดิมตั้งแต่สังคายนาครั้งที่ 1 แล้ว แต่มีในลักษณะเป็นต้นเค้าและได้พัฒนามาจนสมบูรณ์ในครั้งสังคายนาครั้งที่ 3

อย่างไรก็ตาม ปัญหาเรื่องความเป็นมาของคัมภีร์อรรถกถานี้เป็นที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง บางกลุ่มให้ทัศนะว่า หากยอมรับกันว่า อักขรวิธีมีใช้กันมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลแล้ว ก็น่าจะยอมรับว่าการแต่งและการจารึกอรรถกถาก็ต้องทำกันมาแล้วตั้งแต่สมัยพุทธกาล แต่การแต่งและการจารึกยังไม่สมบูรณ์เท่านั้น หากแต่มาสมบูรณ์ในการทำสังคายนาครั้งที่ 3 แล้วได้นำแปลเป็นภาษาสิงหฬในศรีลังกา สมัยต่อมา เหตุการณ์ในอินเดียได้เปลี่ยนแปลงไป คัมภีร์อรรถกถาที่เป็นภาษามคธ (บาลี) ได้สูญหายไป จึงจำเป็นต้องอาศัยอรรถกถา ที่เป็นภาษาสิงหฬเป็นต้นฉบับในการแปลกกลับมาสู่ภาษาเดิม ในราวพุทธศตวรรษที่ 5 โดยพระพุทธโฆษาจารย์เป็นผู้แปลร่วมกับพระเถระอื่น ๆ

ดังนั้น จึงอาจแบ่งทัศนะเกี่ยวกับจุดกำเนิดของคัมภีร์อรรถกถาออกได้ 2 ทัศนะ คือ

-->> กลุ่มหนึ่งเชื่อว่าอรรถกถามีมาแล้วตั้งแต่สมัยพุทธกาล การยอมรับเช่นนี้ก็เท่ากับว่า คัมภีร์อรรถกถาเป็นคัมภีร์ที่ร่วมยุคสมัยกับพระไตรปิฎก

-->> อีกกลุ่มหนึ่งเชื่อว่า คัมภีร์อรรถกถาเกิดขึ้นหลังพุทธกาล ความเชื่อเช่นนี้ก็เท่ากับว่า คัมภีร์อรรถกถาเป็นอีกยุคหนึ่งที่สืบต่อจากยุคพระไตรปิฎก กลุ่มหลังนี้ถือเอาจากการศึกษาประวัติวรรณคดีบาลี