เรียน คุณครูชา

๑. ขอบคุณที่คุณครูนำข้อมูลคณะหมอลำและหมอลำชื่อดังเก่า ๆ มาบอกเล่า ณ ที่นี้ครับ นับว่าเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง เพราะหมอลำที่คุณครูเอ่ยถึงนี้ ล้วนแต่เป็นหมอลำระดับคลาสสิคของอีสาน ในแวดวงวิชาการที่เกี่ยวข้องยังมีการศึกษาหรือเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้กันน้อย การที่มีผู้รู้เช่นคุณครูเอ่ยถึง ก็ช่วยให้ผู้ที่รักและชื่นชอบหมอลำได้ตระหนักและระลึกถึงท่านครับ

๒. ผมขออนุญาตขยายความเพิ่มเติมนะครับว่า คำว่า "ตุ้มเติดเติ่น" "เติดเติ่น" หรือ "เตอะเติ่น" ล้วนแสดงให้เห็นถึงจินตภาพของคนอีสานในการให้ความหมายเกี่ยวกับการใช้เสียง เช่น อธิบายท่วงทำนองจังหวะดนตรี เป็นต้น กรณีการตีกลองน้ำ ก็ประมาณว่า เขาตีแบบมี "เสียงสูงเสียงต่ำ" "มีขึ้นมีลง" เพราะดนตรีอีสานให้ความสำคัญทั้งจังหวะขึ้น (ยก) และจังหวะลง (ตก) โดยเฉพาะจังหวะขึ้นหรือยกนั้น ถือเป็นเสน่ห์ของดนตรีอีสานขนาดนั้นเลยครับ เพราะเขาต้องเล่นให้คนได้ "ย้อน" (อาการยืดยุบเข่าตามจังหวะดนตรี) ได้ "ฟ้อน" (วาดมือวาดแขน แกว่งตีนแกว่งขา) ไปด้วย 

ขอบคุณครับ