ตอนแรกตอบเสียยาว  แต่เกิดขัดข้องทางเทคนิค ข้อความหายหมด...

เป็นจริงที่ว่า องค์กรการเงินชุมชนหลายแห่งไม่มีกฎหมายรองรับ 

ตอบสั้นๆแค่ว่า  กฎหมายไม่ใช่กติกาหนึ่งเดียวที่จะจรรโลงสังคม  เพราะ ศีลธรรม จารีต ประเพณี กติกาชุมชนก็สามารถศักดิ์สิทธิ์ได้ไม่แพ้กฎหมาย   บางครั้งกฎหมายเอื้อประโยชน์ให้คนบางกลุ่ม  แต่ทำให้คนบางกลุ่มถูกกีดกันก็มีเหมือนกัน

หลักเศรษฐศาสตร์ให้ความสำคัญกับต้นทุนการบังคับกฎ มากกว่าที่ว่า กฎนั้นเป็นกฎหมายหรือไม่  ต่อให้เป็นกฎหมาย แต่ถ้าคุมกฎไม่ได้ เพราะผู้คนบิดพริ้ว  กฎหมายก็ไม่เป็นจริง

 ถ้าองค์กรการเงินชุมชนมีกติกาที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของสมาชิก  สมาชิกมีเป้าหมายร่วมกัน  มีความซื่อสัตย์ เคารพกติกา  รู้จักกันและกันว่าใครเป็นใคร  กรรมการเป็นที่ยอมรับว่ามีความซื่อสัตย์      ต้นทุนการคุมกฎก็ต่ำ   กติกาชุมชนก็ย่อมศักดิ์สิทฺธิ์ได้  

องค์กรการเงินชุมชนหลายแห่งจึงประสบความสำเร็จงานศึกษาพบว่า ชาวบ้านซื่อสัตย์ในเรื่องการเงิน

บทเรียนแชร์ลูกโซ่   ปัญหาเกิดเพราะอะไร ?  กฎหมายเข้ามาตอนจบและให้ข้อสรุปแค่ว่า  สมาชิกแชร์ลูกโซ่ต้องรับความเสี่ยงกันเอง  

แต่รับฟังคำเตือนของอาจารย์แหววไว้บ้างก็เป็นประโยชน์ค่ะ   จะได้ขับเคลื่อนกิจกรรมด้วยความรอบคอบ