แก้ยากค่ะ ต้องเริ่มที่ความคิด ค่านิยม และจิตสำนึกของชาวบ้านก่อน ใช้เท่าที่มี เกินกว่านี้เราไม่กู้ ถ้าต้องกู้ทำเฉพาะเรื่องจำเป็นที่สามารถคำนวณว่าหาคืนได้ในระยะสั้น ได้เงินมาต้องรีบคืน ที่เหลือออมไว้เป็นทุนส่วนหนึ่ง อะไรที่ไม่จำเป็นอย่าไปซื้อ ไม่สร้างค่านิยมอวดของที่ต้องใช้เงินกู้ไปซื้อมา ต้องทำให้รู้สึกว่า สิ่งฟุ่มเพื่อยต้องไปกู้มาซื้อเป็นเรื่องน่าอาย เป็นการโกหกตัวเองว่าเรามี

แต่ก็พูดยากเพราะเราไม่รู้ว่าเกษตรกรเขามีความนึกคิดยังไง มีข้อจำกัดอะไร และจริงจังแค่ไหนในการแก้ปัญหา หรือคิดแต่ว่ากู้เสร็จ ใช้เงินหมดแล้ว ไม่มีคืนก็รวมตัวกันเอาจำนวนคนเยอะๆ ไปประท้วงเพื่อให้รัฐยกนี้ให้ ยังไงก็ต้องมีคนช่วย เกษตรกรถูกระบบสอนให้คิดเช่นนั้นหรือปล่าว สงสัยอยู่เพราะมีตัวอย่างให้เห็นทุกปี บ่อยครั้งที่เห็นเกษตรกรที่บอกว่าจน ไม่มีเงินใช้หนี้ แต่ใช้มือถือเครื่องหนึ่งเป็นหมื่น มีเงินกินเหล้า มีเงินเล่นพนัน มีเงินซื้อหวย???

การกู้ยืมเงินเพื่อได้มาซึ่งสินค้าโดยที่ตัวเองไม่มีความจำเป็น แต่เกิดจากความอยาก หรือการใช้เงินในเรื่องไร้สาระนั้น... ไม่น่าเห็นใจค่ะ แต่ถ้าเป็นหนี้จากการกู้ยืมเพื่อการลงทุนทำเกษตรแล้วเกิดปัญหาผลผลิตไม่ดี ก็ต้องหาวิธีแก้กันไป อันนั้นเห็นใจ เข้าใจ สงสาร และอยากมีส่วนร่วมช่วยถ้าทำได้ค่ะ