ประเด็นที่ผมอยากฟังความเห็นจากท่านผู้รู้/ท่านที่ศึกษาเรื่องผู้ไท คือ ผู้ไทมาอยู่เมืองวังในสมัยไหนกันแน่ •สมัยพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2 (เจ้าองค์เว้)แห่งเวียงจันทน์ ในช่วง พ.ศ. 2241_2260 •สมัยเจ้าอนุวงศ์หรืออนุรุธ แห่งเวียงจันทน์ในช่วง พ.ศ. 2335_2338 •สมัยเจ้าอนุวงศ์หรืออนุรุทธราชแห่งหลวงพระบางในช่วง พ.ศ.ไหนไม่ทราบ ใครมีข้อมูลมีความคิดเห็นต่อเรื่องนี้ช่วยให้ข้อคิดเห็นด้วยครับ
- ผมใคร่เสนอความคิดนิดหนึ่งครับ ว่าตามคำบอกเล่า พะญาก่าย้ายจากเมืองนาน้อยอ้อยหนู มาอยู่เขตลาว เจ้าผู้ปกครองลาวให้มาอยู่เมืองวัง เมื่อสิ้นพะญาก่า มีพะญาโตโชบุตรชาย เป็นเจ้าเมืองแทน พะญาเตโชมีชื่อผู้นี้ มีลูกชาย ชื่อ ท้าวเพชร ท้าวสาย โคตรเหง้าชาวเรณูนคร ท้าวเพชร ท้าวสายนี้มาอยู๋เมืองเรณูก่อนเจ้าอนุวงษ์ มาตีสยาม ปีหนึ่ง แสดงว่า ราวปี พ.ศ. 2368-2369 หากจะนับย้อนไปว่ามาอยู่เมืองวังช่วงไหน ไม่น่าเกิน 50 ปี ก่อนปี พ.ศ. 2369 เพราะเปลี่ยนเจ้าเมืองวังแค่ 2 คน
- สันนิษฐานว่าชาวภูไทเราย้ายมาจากเมืองนาน้อย.. ราวปี พ.ศ. 2300-2330 สมัยปลายกรุงศรีฯ -ธนบุรี น่าจะใกล้ความจริงมั้ยครับ
- ชาวเรณู หรือ เมืองเว นั้นย้ายมาฝั่งธาตุพนมเพราะเกรงภัย พะญาก่ำ เจ้าเมืองต่อจากพญาเตโช ที่โหดเหี้ยม
- ชาวเมืองอื่นๆ เช่นเมืองกุดสิม ที่เป็น เหง้า ของผมนั้น ตามคำบอกเล่าที่บอกต่อกันมานั้น ย้ายกันมาหลังเกิดสงครามเจ้าอนุ ข้ามโขงแถบเมืองมุก ขึ้นเขาภูพาน บ้านกะซะ บ้านแก่งนาง ตั้งตูบตามรายทาง จนเจอที่มั่น ตรงหุบเขาที่เป็นวง น่าจะราวปี พ.ศ. 2375 เห็นจะได้ หรืออาจจะก่อนนั้นปี สองปี ที่บอกว่าปี พ.ศ. นี้นั้น ผมอิงตามประวัติวัดกลางกุดสิมคุ้มใหม่ ซึ่งระบุปีที่สร้างไว้คือ พ.ศ. 2375 ตราตั้งเมืองปี พ.ศ. 2388
- ถ้าเราศึกษาประวัติกันก่อนหน้านี้ สัก 50 ปี เพดานประวัติศาสตร์คงชัดเจนกว่าที่เรารู้ ผู้รู้ส่วนมาก ก็ลาโลกไปแล้ว