ตอบอิงจันทร์/พระมหาวินัย

ธัมมะ คือคำสอนของพระพุทธเจ้า ให้รู้ละชั่ว ทำดี มีจิตผ่องใส ไม่ประมาท เป็นต้น

มีคำสอนบางส่วนเป็นเรื่องธรรมชาติ อาทิ "เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป" เป็นกฎแห่งไตรลักษณ์ แต่ธรรมชาติที่ฝนตกลงมา แล้วถูกแดดเผาระเหยขึ้นไป กลายเป็นก้อนเมฆ กลับลงมาเป็นฝน กลับมาเป็นน้ำ วนเวียนหลายร้อยหลายพันปี ก็มิใช่ เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป เป็นกฎของธรรมชาติ มิใช่ธัมมะ

ธัมมะบางเรื่องไม่ใช่เรื่องธรรมชาติ "ตนแลเป็นที่พึ่งแห่งตน" ถามว่า ทารกเป็นที่พึ่งแห่งตนได้หรือไม่ คนชราจนหมดความสามารถในการดูแลตนเอง ก็มี

ดังนั้นการเหมารวมว่า ธัมมะ คือธรรมชาติ จะทำให้เกิดความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน จนทำให้ชาวพุทธมีความเข้าใจที่ผิดได้ จนกลายเป็นว่าไม่ศึกษา ไม่ทำความเข้าใจหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า

เหมารวมไปว่าธัมมะเป็นธรรมชาติ ทำอะไรที่เป็นธรรมชาติก็คือธัมมะ มันจะไปกันใหญ่ คนก็จะทิ้งคำสอนพระพุทธองค์ไป เพราะถือว่าทำอย่างไรก็ได้ให้เป็นไปตามธรรมชาติ ถือว่าเป็นผู้ถือธัมม์ เดี๋ยวจะยุ่งกันไปใหญ่