ขอบคุณนะค่ะ ก็สับสนอยู่เหมือนกันเพราะไปซื้อที่ร้านที่ไรจะจัดวางมาไม่เหมือนกันสักครั้งถามผู้รู้ด้านวัฒนธรรมก็พูดไม่ตรงกันสักคน ค้นคว้าจากหนังสือวัฒนธรรมการจัดดอกไม้ก็ไม่ปรากฏข้อมูลที่ชัดเจน พอดีมีเว็บแลกเปลี่ยนเรียนรู้เขาเขียนบทความไว้น่าสนใจ เลยคัดลอกมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยกัน ส่วนว่าไว้คนเอาธูปไว้ด้านบนนั้นหมายความว่านอกจากไหว้คน ไหว้สิ่งเคารพบูชา แล้วยังมีไหว้อย่าอื่นด้วยหรือค่ะ ขอข้อมูลด้วยค่ะ
14 กรกฎาคม 2010ธูปเทียนแพที่ถูกต้องมีเพื่อนๆ หลายคน อยากให้หาข้อมูลเกี่ยวกับการจัดธูปเทียนแพที่ถูกต้องเผยแพร่เป็นวิทยาทานหน่อย ก็พยายามหาต้นตอหรือแหล่งข้อมูลที่เป็นลักษณะอ้างอิงได้ และเพื่อนๆ นำไปเล่าต่อได้ ดังนี้ครับ โดยปกติแล้วธูปเทียนแพคนทั่วไปมักจะได้พบเห็นกันตามงานพิธีมงคลต่างๆ เช่นพิธีมงคลสมรส หรือพิธีอุปสมบท ธรรมเนียมการใช้ธูปเทียนแพ ได้รับความนิยมจากในรั้วในวังและได้เป็นประเพณีนิยมในที่สุด แต่ก็มีอีกหลายท่านที่ยังสับสนเกี่ยวกับธรรมเนียมการใช้ธูปเทียนแพ ธูปเทียนที่จะมาใช้ประกอบเป็นแพนั้นโดยปกติสมัยก่อนจะเป็นธูปไม้ระกำและเทียนที่ทำจากขี้ผึ้งแท้สีนวลขึ้นอยู่กับคุณภาพของขี้ผึ้ง โดยใช้ธูปเทียนที่มีขนาดเท่าๆกันมาเรียงเป็นแพและใช้วิธีการยึดติดกันเรียงเป็นแพ โดยวางแพเทียนอยู่ด้านล่างและวางแพธูปไม้ระกำอยู่ด้านบนสุด นี่คือลักษณะการจัดวางธูปเทียนแพอย่างถูกต้อง และโดยปรกติทั่วไปธูปเทียนแพจะไม่มีใช้ในงานอวมงคลในลักษณะของพานธูปเทียนแพเพื่อการสักการะ หากแต่จะอยู่ในรูปของธูปเทียนแพประกอบกับช่อดอกไม้จันท์สำรับหลวงสำหรับเชื้อพระวงศ์ ดังนั้นความคิดที่ว่ากางวางสลับที่กันระหว่างธูปและเทียนนั้นมีนัยสำคัญระหว่างงานพิธีมงคล งานพิธีอวมงคล ความเชื่อเช่นนี้เป็นความเชื่อที่ผิด อยากให้ทุกท่านได้ปรับทัศนะคติเกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วยเช่นกัน ตามธรรมเนียมปฏิบัติในราชสำนัก ธูปเทียนแพสำหรับเป็นเครื่องสักการะ ธูปเทียนแพจะถูกวางอยู่บนพานทองโดยอาจจะมีการกรุผ้าตาดทองโดยรอบเพื่อปิดปากพานแต่จะไม่ทิ้งชายผ้าออกมานอกปากพานโดยมีกระทงเจิมคอม้าเล็กๆ หรือกระทงเจิมกลีบบัว วางอยู่ด้านบนโดยใส่ดอกจำปาสีเหลืองนวลไว้ด้านในและมีกรวยแบบเรียบครอบไว้เพื่อป้องกันไม่ให้ดอกไม้สกปรกหรือเหี่ยวเฉา เพราะธูปเทียนแพและดอกไม้คือเครื่องสักการะถือเป็นของสูงจึงต้องสะอาดที่สุด ดังนั้นธูปเทียนแพกระทงดอกไม้ที่ถูกต้องตามแบบแผนธรรมเนียมไทยคือแพธูปอยู่ด้านบนสุดแพเทียนอยู่ด้านล่าง ในบางครั้งอาจจะเพิ่มมาลัยแบนรัดแพธูปเทียนไว้เพื่อเพิ่มความสวยงาม นี่คือลักษณะแบบดั้งเดิมที่ใช้กันอยู่ในรั้วในวัง แต่ในยุคสมัยนี้ได้มีการเพิ่มเติมสิ่งปรุงแต่ง งานเครื่องสดเพิ่มเข้าไป บางครั้งมากจนเกินความจำเป็นและทำให้ดูรก ทีนี้เวลาทุกท่านไปร้านขายของจำพวกนี้ทั่วไป จะเห็นว่า แพเทียนอยู่ด้านบน ติดโบว์สวยงาม เลยทำให้คนทั่วไปที่ไม่รู้ธรรมเนียมเข้าใจกันว่า แพเทียนต้องอยู่ด้านบนซึ่งในความเป็นจริงแล้วไม่ใช่ เหล่านั้นเป็นความมักง่ายของคนขายของผู้ผลิต ขอขอบคุณ คุณตรีศุลี่ วิถีแห่งสายน้ำ นอกจากนี้ อ.ทองสุข มันตาทร ยังได้แนะนำอีกว่า ธูปเทียนแพ และ เครื่องทองน้อย มีลักษณะอย่างไร ใช้ในโอกาสใดบ้าง ธูปเทียนแพ ในพจนานุกรม เรียกว่า ธูปแพเทียนแพ คือธูปไม้ระกำ ๕ ดอก วางเรียงกันบนเทียนและเทียน ๕ เล่ม วางนอนเรียงใต้ธูป มัดซ้อนกันและมีกรวยดอกไม้สด ๑ กรวยวางข้างบน เวลาใช้เปิดที่ครอบออก (ชุดเล็ก ธูป ๑ ชั้น เทียน ๑ ชั้นรวมอย่างละ ๕ ชุดใหญ่ ธูป ๒ ชั้น เทียน ๒ ชั้น รวมอย่างละ ๑๐) โอกาสในการใช้ ๑. พระสงฆ์ใช้สักการะ หรือทำวัตรอุปัชฌาย์อาจารย์ ๒. พระสงฆ์ คฤหัสถ์ ใช้เป็นเครื่องสักการะพระเถระผู้ใหญ่ ในโอกาสพิเศษ ๓. ใช้ตั้งบูชาพระบรมฉายาลักษณ์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว หรือสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถในโอกาสต่างๆ ๒. มีบางคนเข้าใจว่า ถ้าใช้กับพระสงฆ์ เทียนอยู่บนธูปจริงหรือไม่ ไม่จริง ธูปอยู่บนเทียนตลอด ๓. เครื่องทองน้อย คืออะไร เครื่องทองน้อย เป็นเครื่องบูชาชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยเชิงเทียน ๑ คู่สำหรับปักธูปไม้ระกำ ๑ ที่ ปักเทียน ๑ ที่ กรวยพุ่มดอกไม้ ๓ พุ่ม ตั้งรวมบนพานรอง เครื่องทองน้อย ๔. โอกาสใดจึงใช้เครื่องทองน้อยบูชา ใช้ในโอกาสดังต่อไปนี้ ๑. ในการทรงธรรมของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ๒. ในการบูชาพระธาตุ ๓. ในการบูชาพระอัฐิ พระบรมอัฐิ พระบรมรูป หรือพระบรมฉายาลักษณ์ ในรัชกาลก่อน ๔. ใช้บูชาศพ ๕. ใช้ตั้งให้ศพบูชาพระธรรม ๖. ใช้นำขบวนแห่ศพเวียนเมรุ ๕. เครื่องทองน้อย มีวิธีตั้งอย่างไร ให้หันด้านที่เป็นธูปเทียนออกมาด้านนอก คือหันมาหาผู้จุดบูชา ยกเว้นตั้งให้ศพบูชาธรรม ให้หันธูปเทียนไปทางด้านศพ (เหมือนกับจะอำนวยความสะดวกให้ศพลุกขึ้นมาจุดธูปเทียนได้ง่าย) ๖. จะใช้เครื่องทองน้อยกับธูปเทียนแพ แทนกันได้หรือไม่ ห้ามใช้แทนกันเด็ดขาด โอกาสในการใช้เครื่องทองน้อยและธูปเทียนแพ ให้เป็นไปตามนี้ เคยเห็นหน่วยงานบางหน่วย ในตอนที่สมเด็จย่าสวรรคตใหม่ๆ ใช้ธูปเทียนแพถวายสักการะ ซึ่งที่จริงน่าจะต้องใช้เครื่องทองน้อย เรื่องที่เกี่ยวข้อง No Related Post One Response to “ธูปเทียนแพที่ถูกต้อง”