ชื่อเมืองพานสำคัญไฉน ? พอจะสืบความได้คร่าวๆ ว่าเป็นเพราะเหตุผลทางการเมืองและการปกครองราวร้อยกว่าปี ระบุว่าในพ.ศ.2405 แต่เดิมเป็นเมืองขึ้นของเมืองลำพูน เหตุที่ตั้งเป็นเมืองนั้นได้ความว่า ภูมิประเทศเขตเมืองนี้อยู่ในเขตนครลำปาง ติดกับวังเหนือ ครั้งหนึ่งนายพรานป่าชาวลำพูนเที่ยวไปล่าสัตว์ ไปยิงช้างสำคัญของเจ้านครลำปางตาย เจ้านครลำปางจึงขอให้เจ้าลำพูนชดใช้ราคาช้าง เจ้านครลำพูนก็ยอมชดใช้ให้ แต่ขอท้องที่นั้นเป็นของเจ้าเมืองลำพูนเพื่อจะได้จัดคนให้ไปรักษาเพื่อมิให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้อีก เจ้านครลำปางก็ยอมให้เจ้านครลำพูนตั้งพ่อเมือง (นาซ้าย= ตำแหน่งเก็บส่วยในระบบการปกครองของล้านนาในยุคนั้้น) รายนามพ่อเมืองที่ปรากฏคือ พญาไชยเฒ่า พญาไชยชนะสงคราม ฯ ในสมัยรัชกาลที่ 6 มีการตรา พ.ร.บ. นามสกุล ท่านพ่อเมืองจึงขอใช้ เชื้อเมืองพาน เป็นนามสกุล ราวพ.ศ. 2443 ทางราชการได้ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเมืองพาน ขึ้นกับ จ.ลำพูน ถึง พ.ศ. 2447 ทางราชการเห็นว่าเมืองพานมีอาณาเขตไม่ได้ติดต่อกับลำพูน จึงยกให้ขึ้นกับ อ.แม่ใจใต้ จ. เชียงราย ราว 2 ปี จึงรวมเม่ใจใต้กับกิ่ง อ.เมืองพาน เปลี่ยนเป็น อำเภอพาน เมื่อ พ.ศ. 2481 การศึกษาประวัติศาสตร์รากเหง้าตัวตนคนเมืองพาน น่าจะมีการสัมนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันในวงวิชาการที่กว้างขวางเพื่อทิศทางและอนาคตของลูกหลานเยาวชนคนเมืองพาน

ปล.ท่านผู้รู้โปรดให้คำชี้แนะด้วย