** คุณหมอกล่าวถึงคุณสมบัติของ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช พระยาพิชัยรณรงค์สงคราม(ดาบหัก) ไม่เคยมีใครเรียกบรรดาศักดิ์เต็ม ๆ แบบนี้ มีความหมายว่าออกทำศึกทุกครั้งได้รับชัยชนะ มีการแต่งตั้งบรรดาศักดิ์นี้ในสมัย ร.3 ใช้เรียกเจ้าเมืองสระบุรี ในสมัย ร.1 และ ร.2 ไม่มีการแต่งตั้งให้ใครได้รับบรรดาศักดิ์นี้ และหมื่นหาญณรงค์ ไว้ค่อนข้างจะสมบูรณ์ แต่ขาดไปหนึ่งอย่างสำหรับสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช พระองค์ท่านเห็นความสุขของอาณาประชาราษฎร์เป็นสำคัญมากกว่ารักพระชนม์ชีพของพระองค์ และครอบครัวของพระองค์ท่าน ผมไม่เชื่อในหนังในละครเพราะมีการปรุงแต่งให้ได้อรรถรถ (ผมคงเขียนเองและนึกขึ้นมาเอง)

** ผมไม่เชื่อประวัติศาตร์ที่คนเขียนว่าสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช พระองค์ท่านเสียพระสติ ผมไม่เชื่อประวัติพระยาพิชัยว่าเป็นเจ้าเมืองพิชัย และก็ไม่เชื่อว่าพระยาพิชัยเสียชีวิตโดนประหารในวันที่ 7 เม.ย. 2325 และก็ไม่เชื่อตามที่คุณหมอเขียนว่าพระยาพิชัยเดินออกจากเมืองพิชัยด้วยความเด็ดเดี่ยวและหายไปจากเมืองพิชัยตั้งแต่วันนั้น ยังมีสิ่งที่ผมไม่เชื่ออีกมากมาย เพียงแต่ผมไม่มีหลักฐานว่าเรื่องที่ผมไม่เชื่อนั้นเรื่องจริงเป็นเช่นไร สิ่งที่ผมเชื่ออาจจะถูกหรือผิดก็ได้ หากคุณหมอเชื่อประวัติศาตร์ ที่คนเขียนให้อ่านให้ศึกษาก็เป็นสิ่งที่ถูกต้องเพราะมีหลักฐานยืนยันได้ อย่างเช่น สมัยที่ผมเรียนเขาบอกว่า 1 ในสาเหตุที่ต้องย้ายกรุงเพราะกรุงธนบุรีศรีมหาสมุทร มีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่าน เป็นเมืองอกแตกเหมือนเมืองพิษณุโลก พอย้ายมาฝั่งพระนคร ไม่รู้ใครเอาแม่น้ำเจ้าพระยาไปไว้ที่ไหน กรุงเทพมหานคร จึงไม่ใช่เมืองอกแตกเหมือนกรุงธนบุรีศรีมหาสมุทร บังเอิญผมเป็นคนไม่ค่อยเชื่อใครง่าย ๆ จึงคิดไปเรื่อยเปื่อย

** หลายคนบอกเคารพเทิดทูนสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช แต่จะเรียกพระองค์ท่านว่าพระยาตาก (บรรดาศักดิ์สมัยอยุธยา) หรือไม่ก็เรียกพระเจ้าตาก ผมไม่ค่อยเคารพเทิดทูนแต่ผมจะกล่าวถึงพระนามของพระองค์ท่านว่าสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยเฉพาะการแสดงข้อความต่อที่สาธารณะจึงต้องระมัดระวังการกล่าวถึงพระนามของพระองค์ท่าน เพราะพระองค์ท่านเป็นมหาราชในหัวใจผมมาตั้งนานแล้ว กระผมไม่วิจารณ์การแสดงข้อความของใคร ๆ ว่าถูกต้องหรือไม่ถูกต้อง อยู่ที่วิจารณ์ญาณของแต่ละคน ยังมีอีกคำหนึ่งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี กรุงธนบุรีมีพระมหากษัตริย์เพียงพระองค์เดียว การเรียกพระนามนี้ผมไม่นิยมเพราะไม่มีคำว่ามหาราช คำว่ามหาราชมีความหมายอย่างไร คงต้องใช้วิจารณญาณอีกเช่นกัน

**ผมระลึกเสมอว่าหากไม่มีพระองค์ท่านคงไม่มีแผ่นดินให้คนมาแย่งกันเป็นใหญ่ แบ่งพรรค แบ่งพวก สร้างสิ่งที่ไม่สมควรให้กับบ้านเมืองนี้มากมาย มาเล่าความในใจให้ฟังครับ ไม่ได้มาลบหลู่หรือต่อว่านะครับ ขอบคุณที่เปิดโอกาสให้แสดงความเห็น