ในสมัยที่มีการตั้งนามสกุลใช้สำหรับคนไทยนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ ได้พระราชทานนามสกุลให้แก่พสกนิกรชาวไทยทุกหมู่แต่ทว่า การที่จะให้ถ้วนทั่วต้องอาศัย ข้าราชการ พนักงานของรัฐ กระทั่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เป็นผู้สำรวจ และรวบรวมรายชื่อครอบครัวไทยส่งให้ทางการ และบางครั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ก็ให้หลวงปู่ หลวงพ่อ หลวงลุง หลวงน้า หลวงพี่มหา ตั้งให้ ตลอดทั้งปราชญ์ชาวบ้าน ช่วยกันตั้งนามสกุล เพราะท่านเหล่านี้มีความรอบรู้ในด้านภาษา และวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งมีความสอดคล้องกับผู้คนและสถานที่ รวมไปถึงชื่อบ้าน นามเมืองต่างๆด้วย ลองสืบหาดู ไม่ยากหรอก ถ้ารู้ต้นกำเนิดของบรรพบุรุษ ก็รู้กำเนิดนามสกุล ไม่ยาก เช่น หมู่บ้านผม จะมีคำว่า ทิพ ปัญจ บุญ ขึ้นต้น ส่วนคำที่สองที่สามแล้วแต่ตระกูลๆไป