การถวายสังฆทาน เป็นที่นิยมทั่วไปของชาวพุทธในเมืองไทย ซึ่งญาติโยมบางส่วนก็ไม่เข้าใจรายละเอียด... โดยมากมักจะทำตามๆ กันมา ทำไปแล้วรู้สึกว่าได้บุญ ได้กุศล รู้สึกสบายใจ ก็เท่านั้นเอง...

ที่เรียกว่า ชุดเครื่องสังฆทาน ใครๆ ก็คงจะรู้จักและเข้าใจว่า เป็นสิ่งของหลายๆ อย่าง ที่บรรจุไว้ในถังเหลืองๆ หรือหีบห่ออื่นๆ... สิ่งของเหล่านี้ก็เช่น สะบู่  ยาสีฟัน แปรงสีฟัน ผงซักฟอก ยาบางชนิด น้ำ กระดาษ ธูป เทียน...ซึ่งจำนวนสิ่งของอาจขึ้นอยู่กับขนาดและราคาของชุดสังฆทานนั้นๆ

สำหรับในวัด รู้กันมานานแล้วว่า ชุดเครื่องสังฆทานเหล่านี้ โดยมากมักจะเป็นสิ่งของที่เก่าเก็บ หมดอายุ ราคาถูก ซึ่งหลายๆ อย่าง พระเณรก็ไม่สามารถนำมาใช้ได้ เช่น น้ำดื่ม เมื่อรวมมากับสะบู่และผงซักฟอกนานๆ ก็จะมีกลิ่น ไม่สามารถฉันได้ ก็ต้องทิ้งไป...

ชุดสังฆทานเหล่านี้ ดูภายนอกก็อาจใหญ่โต รู้สึกว่ามีของจำนวนมาก เพราะผู้ขายฉลาดในการจัดแต่ง ... เมื่อแกะออกมา ภายในเอากระดาษหนังสือพิมพ์เก่าๆ อัดไว้ เอาน้ำดื่มสองขวดถ่วงไว้ให้หนักๆ แค่นั้นเอง...เมื่อได้มาแล้ว บางครั้งก็ตั้งเกะกะอยู่ตามกุฏิวัด จัดเป็น สมบัติบ้าในวัด อย่างหนึ่ง...

....

อันที่จริง คำว่า สังฆทาน แปลว่า ถวายสงฆ์ หมายถึงการถวายต่อพระภิกษุสังฆ์ (และสามเณร) ไม่จำเพาะเจาะจงว่าถวายใครหรือรูปหนึ่งรูปใด จัดว่าได้บุญมากกว่าปุคคลิกทาน...

ปุคคลิกทาน แปลว่า ถวายบุคคล หมายถึงการถวายจำเพาะเจาะจงต่อรูปโน้นรูปนี้ จัดว่าได้บุญน้อยกว่าสังฆทาน...

ตัวอย่างเช่น ถ้าเรานำชุดสังฆทานไปถวายหลวงพี่หรือหลวงพ่อที่เรานับถือส่วนตัว อย่างนี้... ไม่จัดเป็นสังฆทาน เพราะจำเพาะเจาะจง จัดเป็นปุคคลิกทาน..

นัยตรงข้าม ถ้าตอนเช้าเราเตรียมอาหารไว้ ๑ ชุด แล้วจะใส่บาตรหรือถวายต่อพระภิกษุหรือสามเณรที่ผ่านมาหน้าบ้านโดยไม่เจาะจง อย่างนี้.. อย่างนี้ก็จัดเป็นสังฆทาน ย่อมได้บุญมาก...

.....

ชุดเครื่องสังฆทานเหล่านี้ ปัจจุบันกลายเป็นสมบัติบ้าในวัด (โดยเฉพาะวัดในเมือง) เพราะได้มาหลายๆ อย่างก็ใช้ไม่ได้หรือไม่มีโอกาสได้ใช้ ...ตามประสบการณ์อยู่วัดมานาน ชุดเครื่องสังฆทานเหล่านี้ เมื่อพระเณรได้มาก็จะเก็บไว้อย่างนั้น... เมื่อต้องการอะไรก็ไปค้นหาเอาว่ามีหรือไม่ สิ่งที่ต้องการก็จะหมดไปก่อน สิ่งที่ไม่ต้องการก็จะเหลือกองไว้อย่างนั้น ....

ฟังว่า บางวัดที่มีผู้เชื่อถือไปถวายมากๆ ก็อาจมีทางร้านสังฆภัณฑ์หรือพ่อค้าแม่ค้ามารับซื้อกลับไป แต่ก็มีส่วนน้อย เป็นเพียงบางวัดเท่านั้น...

โดยทั่วไป เมื่อมีมากๆ ขึ้น พระ-เณร ก็อาจทำการจัดแกะแยกประเภทครั้งหนึ่ง เช่น ยา สะบู่ ถัง กล่อง ธูป เทียน กระดาษ น้ำ...บางอย่างก็ทิ้งไป บางอย่างก็เก็บไว้หรือแจกจ่ายให้แก่ผู้ที่ต้องการ...

สำหร้บบางอย่างมิใช่ว่าพระเณรจะใช้ทุกวัน เช่น ยาธาตุน้ำแดง ขวดโตๆ บางขวดก็หมดอายุ... ผู้เขียนเคยอยู่กับพระเถระท่านหนึ่ง เมื่อดึกๆ ท่านก็จะเอายาธาตุน้ำแดงเหล่านี้มาเทน้ำยาออกไป ให้เหลือแต่ขวดเปล่าๆ แล้วให้เด็กพาไปทิ้งถังขยะ ...ท่านบอกว่า ทิ้งทั้งขวด ทำให้ผู้พบเห็นรู้สึกไม่สบายใจ...

แต่มิใช่ว่า พระ-เณรจะไม่ซื้อเลย เช่น ยาสีฟันวิเศษนิยม ผู้เขียนจะใช้ประจำ ไม่ค่อยมีในถังสังฆทานก็ต้องซื้อ ใบมีดโกนก็ต้องซื้อ ผู้เขียนฉันกาแฟซึ่งนานๆ จะเห็นซองเล็กๆ ในถังสังฆทานสักครั้ง ผู้เขียนจึงซื้อประจำ... ส่วนรูปอื่นๆ ก็ยังมีสิ่งจำเป็นที่ต้องซื้อ ซึ่งแตกต่างกันไป...

ตามที่เล่ามานี้ มิใช่ว่า จะคัดค้านหรือต่อต้านการถวายสังฆทาน แต่ต้องการบอกเล่าเพื่อเป็นข้อคิดบางอย่างในคราวที่จะทำบุญเท่านั้น....สมดังพระบาลีบอกว่า 

วิเจยฺย ทานํ สาธุ การเลือกเฟ้นถวายเป็นการดี ...