การช่วยเหลือ: ศาสตร์และศิลป์แห่งการหยิบยื่น รับ และให้ความช่วยเหลือ

 

ในสังคมที่เปี่ยมไปด้วยความสัมพันธ์อันซับซ้อน การช่วยเหลือผู้อื่นถือเป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมให้ก้าวหน้า ไม่ว่าจะเป็นการช่วยเหลือเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน หรือการช่วยเหลือในระดับองค์กร การหยิบยื่นความช่วยเหลืออย่างเหมาะสมล้วนมีบทบาทสำคัญต่อความสำเร็จและความผาสุกของทุกฝ่าย

หนังสือ "Helping: How to Offer, Give, and Receive Help" โดย Edgar H. Schein จะพาคุณดำดิ่งสู่โลกแห่งการช่วยเหลือ เพื่อทำความเข้าใจความหมายที่แท้จริง จิตวิทยาเบื้องหลัง และวิธีการสร้างปฏิสัมพันธ์เชิงบวกในการช่วยเหลือผู้อื่นอย่างมีประสิทธิภาพ

ความหมายของการช่วยเหลือ

การช่วยเหลือเป็นกระบวนการที่บุคคลหนึ่งให้ความช่วยเหลือแก่บุคคลอื่น เพื่อให้บรรลุเป้าหมายหรือแก้ไขปัญหาบางอย่าง ซึ่งครอบคลุมความหมายหลากหลาย ตั้งแต่การให้คำแนะนำ การแบ่งปันทรัพยากร การให้กำลังใจ ไปจนถึงการสนับสนุนทางด้านจิตใจ

ในหนังสือเล่มนี้ Schein ได้จำแนกประเภทของการช่วยเหลือออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ ได้แก่

  • การช่วยเหลืออย่างเป็นทางการ (Formal Help) มักเกิดขึ้นในสถานการณ์ที่เป็นทางการ เช่น การขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ การขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานราชการ หรือการเข้ารับการบำบัดรักษา

  • การช่วยเหลืออย่างไม่เป็นทางการ (Informal Help) เป็นการช่วยเหลือที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน เช่น การช่วยเพื่อนบ้านยกของ การให้คำแนะนำเพื่อนร่วมงาน หรือการปลอบโยนเพื่อนที่กำลังเสียใจ

     

จิตวิทยาของการช่วยเหลือ

Schein อธิบายว่าเบื้องหลังการช่วยเหลือนั้นเกี่ยวข้องกับจิตวิทยาและพลวัตทางสังคมหลายประการ เช่น

  • สถานะทางสังคม: การช่วยเหลือสามารถส่งผลต่อสถานะทางสังคมของผู้ให้และผู้รับ ผู้ให้ความช่วยเหลืออาจรู้สึกเหนือกว่า ขณะที่ผู้รับอาจรู้สึกเป็นหนี้บุญคุณ
  • การรักษาหน้า: ผู้คนมักให้ความช่วยเหลือเพื่อรักษาภาพลักษณ์ที่ดีของตนเอง หรือเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกมองว่าเป็นคนไร้น้ำใจ

  • ความสัมพันธ์: การช่วยเหลือสามารถเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล แต่ในขณะเดียวกันก็อาจสร้างความตึงเครียดได้ หากผู้ให้และผู้รับมีความคาดหวังที่แตกต่างกัน

     

การช่วยเหลือในฐานะผู้นำ

Schein เน้นย้ำถึงความสำคัญของการช่วยเหลือในบทบาทของผู้นำ ผู้นำที่ดีควรมีความสามารถในการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการทำงานร่วมกัน ส่งเสริมให้เกิดการช่วยเหลือซึ่งกันและกันระหว่างสมาชิกในทีม และพร้อมที่จะให้ความช่วยเหลือลูกน้องเมื่อต้องการ

 

หลักการและเคล็ดลับในการช่วยเหลือ

หนังสือเล่มนี้ได้นำเสนอหลักการและเคล็ดลับต่างๆ เพื่อให้การช่วยเหลือเกิดประสิทธิภาพสูงสุด เช่น

  • การตั้งคำถาม: ผู้ให้ความช่วยเหลือควรเริ่มต้นด้วยการตั้งคำถาม เพื่อทำความเข้าใจปัญหาและความต้องการที่แท้จริงของผู้รับ
  • การสื่อสาร: การสื่อสารที่ชัดเจนและเปิดเผยเป็นสิ่งสำคัญ ผู้ให้ความช่วยเหลือควรอธิบายถึงข้อจำกัดและความเสี่ยงต่างๆ ให้ผู้รับเข้าใจอย่างถ่องแท้
  • การเคารพ: ผู้ให้ความช่วยเหลือควรเคารพในการตัดสินใจของผู้รับ และไม่ควรบังคับหรือชี้นำเกินความจำเป็น

 

การช่วยเหลือเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนและละเอียดอ่อน แต่ก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในสังคม หนังสือ "Helping: How to Offer, Give, and Receive Help" ได้ให้มุมมองที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับการช่วยเหลือ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่านทุกคน ไม่ว่าจะเป็นผู้ที่ต้องการให้ความช่วยเหลือ หรือผู้ที่ต้องการขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น