บนแห่งความเป็นคุณ
On the way to be you(rself)
"The privilege of a lifetime is being who you are."
“เอกสิทธิ์แห่งชั่วชีวิตหนึ่ง คือการเป็นคนที่คุณเป็น”
ข้อความ : Joseph Campbell (Writer, Professor of literature)
แปล : วิภาดา กิตติโกวิท
ผมเริ่มต้นบทความนี้จากการนำข้อความสั้น ๆ จากหนังสือ Reflection on the art of living (การครุ่นคิดว่าด้วยศิลปะแห่งการใช้ชีวิต) ของ Joseph Campbell มาเป็นสารตั้งต้นในการเขียนบทความชิ้นนี้ เพราะสำหรับผมแล้วมันเป็นข้อความสั้น ๆ ที่สร้างแรงสั่นสะเทือนให้หัวใจของผมได้ไม่เลยเลยที และการแปลจากคุณวิภาดา กิตติโกวิทยิ่งทำให้ข้อความสั้น ๆ นี้มีพลังมากขึ้นไปอีก
จากข้อความข้างต้นนี้ทำให้เราเห็นว่า... การมีชีวิตในแบบที่ตัวเองเลือกที่จะเป็นนั้นเป็นเรื่องที่สำคัญ และมันจะมีพลังอย่างมากเมื่อเราได้ใช้ชีวิตของในรูปแบบนั้น แต่คำถามสำคัญคือ “แล้วเราจะก้าวสู่เส้นทางแห่งความเป็นตัวอย่างได้อย่างไร ?”
หากตอบคำนี้แบบเร็ว ๆ ง่าย ๆ ก็คงสามารถตอบได้ว่า...
"ก็ใช้ชีวิตแบบที่เราชอบ ชอบอะไรก็ทำอย่างนั้น ไม่ชอบอะไรก็อย่าไปทำมันสิ" นี่ก็อาจเป็นวิธีการหนึ่งที่จะช่วยให้คุณเดินทางบนเส้นทางชีวิตของคุณและถ้านี่เป็นคำตอบให้คุณได้แล้ว คุณก็สามารถเลื่อนผ่านบทความนี้ไปได้เลย เพราะคุณได้รับสิ่งที่ตามมันไปแล้ว แต่หากคุณยังไม่ได้รับ หรือคิดว่ามีอะไรมากกว่านั้น งั้นเราลองไปหาคำตอบด้วยกันต่อไป
เมื่อ 1 - 2 ปีก่อนผมได้อ่านหนังสือที่ชื่อว่า "ภาวะธรรมดาแห่งชีวิตมนุษย์" ซึ่งเป็นหนังสือ 1 ในหนังสือชุดธรรมะเล่มน้อยที่เขียนโดย "ท่านพุทธทาส" ในหนังสือเล่มนี้ท่านพุทธทาสบรรยาเรื่องของความเป็นมนุษย์และการพัฒนาศักยภาพในความเป็นมนุษย์เอาไว้ 5 ข้ออย่างแน่น่าสนใจ และเมื่อผมกลับมาอ่านอีกครั้ง... ก็พบว่าใน "ข้อแรก" ที่ท่านพุทธทาสได้บรรยายไว้นั้น ตรงกับข้อความสั้น ๆ ของ Joseph Campbell อย่างพอดิบพอดี
จากการอ่านและการครุ่นคิดใคร่ครวญของผม ผมพบ 5 ประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับการกลับมาเป็นตัวของตัวเอง และการพัฒนาตัวเองให้เติบโตงอกงามอย่างเต็มศักยภาพ
ชีวิตของเรามีรูปแบบที่หลากหลาย ตามทรัพยากรและบริบทรอบตัวเรา
หากเราต้องการจะกลับมาทำความรู้จัก เข้าใจ และเชื่อมโยงกับชีวิตของเราอีกครั้ง เราอาจจะต้องเข้าใจก่อนว่า... ชีวิตของเรานั้นมีการผันแปรและเปลี่ยนแปรอยูตลอดเวลา มันอาจจะอยู่นิ่ง ๆ บ้างในบางคราว แต่สักพักมันก็เคลื่อนต่อไป และเป็นอย่างนี้ไปเรื่อย ๆ
ดังนั้นเครื่องสำคัญที่จะช่วยให้เราได้กลับมาทำความรู้จัก เข้าใจ และเชื่อมโยงกับชีวิตของเราอีกครั้งนั้นคือ "จังหวะที่ช้าลง" และ "การสังเกต" สองสิ่งนี้เป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้เราค่อย ๆ มองเห็นชีวิตในแต่ละช่วง แต่ละขณะได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น โดยเราอาจจะเริ่มจากการให้เวลากับตัวเองสักหนึ่งถึงสองนาที และลองกลับมาสังเกตลมหายใจ ร่างกาย ความคิด อารมณ์/ความรู้สึกของเราเล็ก ๆ น้อย ๆ ก่อน เมื่อเราฝึกบ่อย ๆ จนชำนาญเราจะมีทักษะในการสังเกตและมองเห็นอย่างชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ
เช็กความตั้งใจของตัวเราเอง
หากครั้งที่เราปล่อยตัวปล่อยใจปล่อยให้กระแสชีวิตพัดพาตัวเราไปทางนั้นทีทางนี้เป็นอย่างนี้ไปเรื่อย ๆ เปรียบเหมือนกับขอนไม้ที่ถูกสายน้ำในแม่น้ำ ลำธารพัดพาไปไหนมาไหนอยู่ตลอด จนหลายครั้งที่เราเหนื่อยล้า หมดแรง และไม่อยากทำอะไรอีก หรือที่เราเรียกกันติดปากว่า "หมดแพสชั่น" หรือ "หมดไฟในการทำงาน (Burn out)" สิ่งสำคัญสิ่งหนึ่งที่มันขาดหายไปจากสมการเหล่านี้คือ... เราหลงลืมความตั้งใจแรกของเราในการเริ่มต้นทำงานงานนี้
"ความตั้งใจ" เปรียบเหมือนกับ "น้ำเลี้ยง" ในต้นไม้ที่ช่วยให้ต้นไม้มีชีวิตชีวา ส่วน "เป้าหมาย" เปรียบเหมือนดอกหรือผลของต้นไม้ที่มาจากการทุ่มเทแรงกายแรงใจและกระบวนการต่าง ๆ จนได้ผลลัพธ์ออกมา เมื่อเปรียบเทียบแบบนี้จะเห็นได้ชัดเจนว่า... เมื่อเราได้กลับมาสู่ความตั้งใจในการใช้ชีวิต ทำกิจกรรม การงานต่าง ๆ ได้นั้น เท่ากับเราเคลื่อนตัวเข้าสู่เส้นทางของ "ผู้เลือก" หรือ "ผู้สร้างสรรค์" อยู่นั่นเอง
ทำจิตใจให้ร่าเริงและเบิกบาน
ข้อนี้เป็นข้อสำคัญที่มาก ๆ และอยากไฮไลท์ข้อนี้ให้เด่นเป็นพิเศษเพราะไม่ว่าในทางจิตวิทยา ปรัชญา หรือศาสนธรรมและภูมิปัญญาทั้งหลายต่างเห็นพ้องต้องกันว่า "การมีจิตใจที่ร่าเริงและบานเบินนั้น" ทำให้ชีวิตของเราเรียบง่าย เป็นสุข และมีพลังได้อย่างไม่น่าเชื่อ
ในปัจจุบันในทางวิทยาศาสตร์สมอง (Neuroscience) ค้นพบว่า... เมื่อเราอยู่สภาวะที่สบาย ๆ ร่างกายผ่อนคลาย สมองจะเข้าสู่ Alpha Mode หรืออยู่ใน Alpha Wave ซึ่งเป็นคลื่นสมองที่เปิดรับ พร้อมเรียนรู้ พร้อมคิด พร้อมทำงาน และทำให้เกิดไอเดียใหม่ ๆ ได้ง่ายกว่าโหมดอื่น ๆ และมีจิตใจที่ร่าเริง เบิกบานเป็นช่วยเสริมสร้างบุคลิกภาพให้เราเป็นคนที่เป็นมิตร ดึงดูดผู้คนเข้าหา และช่วยเสริมสร้างบรรยาการการทำงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นด้วย
อดทนและรอคอยโอกาสอย่างเหมาะสม
ในผืนป่าอันกว้างใหญ่นักล่าตัวฉกาจจะสุ่มอำพรางตัวให้สถานที่เหมาะ เตรียมกายและใจอย่างดีงาม สายตาจับจ้องไปที่เป้าหมายและบริบทรอบข้าง และรอคอยโอกาสอย่างใจเย็น เมื่อสบโอกาสก็เข้าจู่โจมดังสายฟ้าแลบ
ในชีวิตของเราเองก็เช่นกัน การรักษาใจให้เบิกบานนั้นเป็นเรื่องสำคัญ แต่เราสถานการณ์รอบข้างอาจจะทำให้เราเบิกบานได้ไม่ตลอดเวลา ดังนั้นการรู้จักอดทนและรอคอยโอกาสอย่างเหมาะสมนั้นเป็นคุณสมบัติอย่างเห็นที่เราควรมีในสถานผู้เดินทางบนเส้นทางแห่งชีวิต เรามิอาจรู้ล่วงหน้าอย่างแน่นอนว่าสิ่งใดจะเกิดขึ้น แม้รู้แน่นอนก็อาจจะมีอะไรบางอย่างเกิดขึ้นพร้อมหรือทับซ้อนกันขึ้นมาอีก การอดทนและรอคอยไม่ใช่การอยู่เฉยโดยไม่ทำอะไร แต่มันคือเตรียมตัวเตรียมใจ นักล่าที่จะจู่โจมเหยื่อ ดังนั้นการที่เราอดทนและรอคอยได้ทำให้เราสามารถเรียนรู้และเข้าใจชีวิตและพัฒนาชีวิตไปได้อย่างไม่หยุดยั้ง
การมีเพื่อนร่วมเดินทาง
หากกลับไปย้อนอ่านทั้ง 4 ข้อก่อนหน้าดูเหมือนว่านั้นเผ็นคุณสมบัติที่เราควรฝึกควรมีให้ติดเนื้อติดตัวเองไว้ แต่ในความเป็นจริงแล้วนั้นเป็นเพื่อนร่วมทางในรูปแบบหนึ่ง แม้ไม่มีตัวตน แต่พวกเขาคือผู้ช่วยที่สำคัญที่ค่อยช่วยเหลือและสนับสนุนเราในทุกเวลานาทีแห่งชีวิต ไม่ว่าเราอยู่ที่ไหน สถานการณ์ใดก็ตาม
แต่นั้นก็ยังไม่เพียงพอการมีเพื่อนภายในนั้นเป็นเรื่องดี แต่เราก็ต้องไม่ลืมว่านั้นคือตัวเรา ความคิดของเรา มุมมองของเราแค่คนเดียว และมองเห็นตัวเองได้มากขึ้นชัดขึ้น หลายครั้งเราจำเป็นต้องมองผ่านสายตาของคนอื่น ๆ ด้วย ดังนั้นการได้สนทนากับเพื่อน การได้พบเจอ การได้อยู่ในหมู่กลุ่มของกัลยาณมิตรจึงเป็นเรื่องที่สำคัญมาก ๆ ประการหนึ่งเลยทีเดียว
นอกจากนี้กลุ่มมีกลุ่มเพื่อนร่วมเดินทางยังช่วยลดความรู้สึกอ้างว้าง โดดเดียว และเหงาซึมในบางขณะได้ หรือบางเวลาที่เราต้องการการดูแลและซับพอร์ตการมีหมู่กลุ่มก็เป็นการเสริมแรงที่ดีมาก ๆ ในวันที่เหนื่อยล้าอ่อนแรง
และนี่คือสิ่งที่ผมค้นพบ... กระบวนการการเชื่อมโยงกับตัวเอง และการพัฒนาตนเองไปสู่ศักยภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สนุกขึ้น และมีความสุขมากขึ้น นี้อาจเป็นเพียงแนวทางหนึ่งในหลาย ๆ แนวทางในโลกที่ผมนำมาแบ่งปัน และหวังว่าทุกคนจะได้รับประโยชน์จากบทความนี้ อยากเน้นย้ำว่า... ในหนทางแห่งการเชื่อมโยงและพัฒนาตนเองนั้น หากเรามีเพื่อนร่วมทางหรือกลุ่มก้อนเพื่อนฝูงที่น่ารัก มันช่วยให้เราก้าวเดินไปสู่เป้าหมายได้ง่ายขึ้น และหวังว่าเราจะได้ไปสู่จุดในสักวันนะครับ
