วันที่ ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ ผมได้รับเชิญจาก ดร. พิชัย สนแจ้ง ให้ร่วมเป็นกรรมการสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไทย-จีน (TSAST – Thai – Sino Association of Science and Technology) และเข้าร่วมประชุมเป็นครั้งแรกที่ ห้องประชุมสโมสรนายทหาร อาคารราชนาวิกสภา หอประชุมกองทัพเรือ โดยมี ท่านองคมนตรี ศ. นพ. เกษม วัฒนชัย เป็นนายกสมาคม
เป็นประสบการณ์ใหม่สำหรับผม ที่ได้เป็นกรรมการสมาคมการค้า สมาคมนี้จดทะเบียนเป็นสมาคมการค้า ภายใต้ พรบ. สมาคมการค้า พ.ศ. ๒๕๐๙ เป็นสมาคมให้บริการความสะดวกแก่บริษัทธุรกิจไทยและจีน ในการทำธุรกิจระหว่างกันหรือร่วมกัน ถือเป็นกลไกสนับสนุนความร่วมมือไทย-จีนทางการค้า กรรมการบางประเภทต้องจ่ายค่าสมาชิก ซึ่งแพงด้วย
ทางสมาคมได้เปิดตัวไปแล้ว ว่าจะเป็นองค์กรหลักในการจัด 2023 Green Technology Expo
การประชุมจัดที่ อาคารราชนาวิกสภา กองทัพเรือ ถนนอรุณอมรินทร์ และริมแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นครั้งแรกที่ผมได้ไปที่อาคารเก่าแก่และโอ่อ่านี้ (๑ ดูรูปสุดท้าย) เราประชุมที่ ห้องชมวัง ซึ่งมองข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาเห็นพระบรมมหาราชวังงดงามยิ่ง
เป็นการประชุมที่ประเทืองปัญญายิ่งสำหรับผม เพราะ ดร. พิชัย เล่าแรงบันดาลใจในการทำงานนี้เชื่อมโยงกับพระราชดำรัส และพระราชปณิธานของในหลวงรัชกาลที่ ๙ อย่างละเอียดมาก รวมทั้งเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ในการทำงานหลากหลายด้านของ ดร. พิชัยเอง โดยไม่มีเอกสารในมือเลย
สรุปอย่างง่ายที่สุดคือ เป็นการทำงาน “ประกอบการทางสังคม” (social enterprise) นอกแบบ เพื่อใช้พลังความร่วมมือทางธุรกิจไทย-จีน เชื่อมไปยังประเทศอื่น เพื่อความเจริญก้าวหน้าของประเทศไทย ผ่านการพัฒนานวัตกรรม ๕ ด้านคือ
- อาหารและการเกษตร
- พลังงานสมัยใหม่
- นวัตกรรมด้านสุขภาพ และสุขภาวะองค์รวม (wellness)
- สังคมสีเขียว
- เทคโนโลยีดิจิทัล
โดยสมาคมจะดำเนินการเป็น service platform อำนวยความสะดวก โดยมีประธานสาขา ๕ สาขาตามรายชื่อด้านบน หนุนด้วยทีม secretariat ของสมาคม ที่มี ดร. พิชัย สนแจ้ง เป็นเลขาธิการ และเป็นสมองรวมทั้งเป็นแหล่ง connection ใหญ่โตกว้างขวาง คณะกรรมการมูลนิธิเป็นร่มหรือ กลไกกำกับดูแล/ธรรมาภิบาล
เพื่อหนุนให้ประเทศไทยหลุดจาก ๓ กับดัก ที่ในหลวง ร. ๙ รับสั่งกับ ดร. พิชัยในปี พ.ศ. ๒๕๕๔ คือ (๑) กับดักทางเศรษฐกิจ (๒) กับดักด้าน comfort zone (๓) กับดักด้านเทคโนโลยี ที่ลึกซึ้งมาก
ผมได้เรียนรู้ความหมายของ comfort zone ในมิติที่กว้าง และในบริบทไทย ที่ลึกซึ้งมาก สะท้อนพระปรีชาญาณของในหลวง ร. ๙ ว่าระบบราชการคือ comfort zone ของผู้ที่อยู่ในนั้น ทำให้ไม่พร้อมทางใจที่จะกล้าทำงานแหวกกรอบ ดร. พิชัยเล่ารายละเอียดมากมาย มีการเสริมว่า ดัชนีต่างๆ รวมทั้ง ranking ต่างๆ อาจกลายเป็น comfort zone ที่ครอบงำเราโดยไม่รู้ตัว
ท่านองคมนตรี ศ. นพ. เกษม เติม การพัฒนาและนวัตกรรมด้านที่ 6 การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม เป็นพื้นฐานของการพัฒนานวัตกรรม ๕ ด้านข้างต้น และแนะว่า ให้ใช้นวัตกรรมด้านอาหาร และสุขภาพเป็นแกน อีก ๔ ด้านเป็นตัวเสริม
เป็นการเปิดแวดวงสังคมในหมู่กรรมการสมาคม ให้แก่ผมด้วย
วิจารณ์ พานิช
๑๓ ตุลาคม ๖๖ วันนวมินทรมหาราช
