ดอกชบา ความหมายอาจไม่ค่อยดีในไทย แต่ประโยชน์ของดอกชบามีดีไม่แพ้หน้าตาเลยทีเดียว ทั้งแก้ประจำเดือนไม่ปกติ บำรุงเลือด หรือชงเป็นชาดอกชบาแก้กระหายก็ยังได้

  ครั้งในสมัยรัตนโกสินทร์ดอกชบาเป็นสัญลักษณ์ที่ไม่ดีนัก เพราะใช้เป็นดอกไม้คล้องคอนักโทษประหาร อีกทั้งยังใช้เป็นสัญลักษณ์หญิงหลายใจด้วยการให้ทัดดอกชบาไว้ที่หูทั้งสองข้าง ความหมายของดอกชบาในอดีตนั้นเลยดูไม่ค่อยจืดเท่าไร แต่ถ้าพูดถึงในด้านสรรพคุณของพรรณไม้แล้ว ต้องบอกว่า ประโยชน์ของดอกชบา มีดีต่อสุขภาพไม่น้อยเลย

ชบา ที่มาแสนรันทด

  ชบา มีถิ่นกำเนิดที่ประเทศจีน อินเดีย และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก เช่น หมู่เกาะฮาวาย โดยมีการสันนิษฐานว่า ชบาเข้ามาในประเทศไทยตั้งแต่สมัยสุโขทัย เนื่องจากพบว่ามีการเอ่ยถึงชบาในหนังสือไตรภูมิพระร่วง และไทยน่าจะได้รับชบามาจากประเทศอินเดีย เพราะรับความเชื่อเกี่ยวกับดอกชบามากจากชาวอินเดียด้วย ซึ่งในอินเดียตอนใต้ใช้ดอกชบาบูชาเจ้าแม่กาลี และใช้เป็นพวงมาลัยสวมคอนักโทษประหาร

  ทั้งนี้นอกจากชื่อชบาแล้ว ยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เรียกดอกไม้ชนิดนี้อีกด้วย เช่น ชบาขาว ชุมบา บา ใหม่ ใหม่แดง หมอกใหม่ บูงอรายอ หรือชบาในชื่อภาษาอังกฤษว่า Shoe flower และ Hibiscus

ชบา ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่น่าสนใจ

  ชบา มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hibiscus rosa - sinensis L. อยู่ในวงศ์ MALVACEAE ลักษณะโดยทั่วไปของชบาเป็นไม้พุ่มขนาดกลาง ใบเป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนกัน ขอบใบจักคล้ายฟันเลื่อย ดอกเป็นดอกเดี่ยวมีหลายสี ทั้งสีแดง ชมพู แสด ม่วง เหลือง หรือชบาขาว กลีบดอกมีทั้งดอกซ้อนและไม่ซ้อน

ประโยชน์ของดอกชบา สรรพคุณดีงามไม่แพ้ใคร

  เมื่อก่อนชบาอาจเป็นต้นไม้ที่ไม่ค่อยมีใครรักใคร่มากนัก เพราะความเชื่อที่ติดตัวมาตั้งแต่สมัยโบราณ แต่ถึงกระนั้นประโยชน์ของดอกชบาก็มีหลากหลาย ดังนี้

1. ดับพิษร้อน

  ดอกชบามีฤทธิ์เย็น ช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย แก้ไข้ โดยนำดอกชบาสีแดงสดหรือแห้งก็ได้ ตัดเกสรทิ้ง แล้วนำมาชงในน้ำร้อนดื่มเป็นชาบำรุงร่างกาย

2. บำรุงเลือด

  ดอกชบาสีแดงมีสารต้านอนุมูลอิสระที่ชื่อว่าแอนโทไซยานิน มีคุณสมบัติช่วยการไหลเวียนของเลือด ทั้งยังมีการศึกษาถึงสรรพคุณของแอนโทไซยานินว่ามีส่วนช่วยบำรุงหัวใจ ส่งเสริมให้เลือดไปเลี้ยงหัวใจได้ดีขึ้น โดยใช้ดอกชบาสีแดง 1 กำมือ บีบให้พอช้ำ แล้วนำไปต้มกับน้ำ 1 ลิตร รอเดือดประมาณ 10-15 นาที กรองเอาแต่น้ำมาดื่ม

3. แก้ประจำเดือนมาไม่ปกติ

  เนื่องจากสรรพคุณของดอกชบาที่ช่วยบำรุงเลือด ดอกชบาจึงเป็นดอกไม้ที่โบราณนำมารักษาอาการประจำเดือนผิดปกติ โดยเฉพาะอาการประจำเดือนมามากกว่าปกติ และประจำเดือนไม่มา โดยให้ใช้ดอกชบาสด 2-3 ดอก บดละเอียด ผสมน้ำผึ้ง 1 ช้อนแกง และมะนาว 1 ซีก กินเป็นยาแก้ประจำเดือนไม่ปกติ

4. บำรุงน้ำนมสตรีหลังคลอดบุตร

  ดอกชบามีสรรพคุณบำรุงน้ำนมสตรีหลังคลอดบุตร โดยชบาจะช่วยในเรื่องกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ช่วยบำรุงน้ำนมแม่หลังคลอด นอกจากนี้หากนำใบอ่อนของชบามาขยี้กับน้ำเล็กน้อยแล้วมาทาบริเวณหน้าท้องหญิงตั้งครรภ์ 7 เดือนขึ้นไป หรือนำใบอ่อน 1 กำมือมาตำให้ละเอียด แล้วนำมาคั้นผสมกับน้ำต้มสุกให้ได้ 1/2 แก้วชา จากนั้นค่อยกรองมาดื่มสัปดาห์ละครั้ง ก็เชื่อว่าจะช่วยให้คลอดบุตรง่ายขึ้นด้วย

5. รักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก

  เนื่องจากชบามีฤทธิ์เป็นยาเย็น จึงสามารถนำมารักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวกได้ดี โดยนำใบชบา 5-10 ใบ ล้างแล้วตำให้ละเอียด จากนั้นนำมาพอกแผลหรือบริเวณที่มีอาการ

สามารถติดตามบทความและข้อมูลอ้างอิงต่อได้ที่ : บ้านและสวน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล สมุนไพรอภัยภูเบศร