มาตราวัดแบบอันตรภาคหรืออัตราส่วน (Interval-Ratio Scale)

เป็นมาตราวัดแบบเป็นตัวเลขต่อเนื่อง คำนวนได้ แต่ถ้าเป็นแบบช่วงหรืออันตรภาคจะมีศูนย์ไม่แท้ หรือ ศูนย์นั้นมีค่า ส่วนแบบอัตราส่วนนั้นเป็นศูนย์แท้ หรือ ศูนย์ที่ไม่มีค่า เช่น 

  • คะแนน 
    • ถือเป็นอันตรภาค คะแนน 60 สูงกว่าคะแนน 50 สิบคะแนน และความแตกต่างของสิบคะแนนนั้นถือว่าสอดคล้องกันตลอดทั้งมาตราส่วน (เช่น ความแตกต่างระหว่าง 70 และ 80 ก็คือสิบคะแนนเช่นกัน)
  • อุณหภูมิ
    • ถือเป็นอันตรภาค ความแตกต่างระหว่าง 10 องศากับ 20 องศาจะเหมือนกับระหว่าง 20 องศากับ 30 องศา อย่างไรก็ตาม ไม่มีจุดศูนย์ที่แท้จริง นั่นคือ ศูนย์องศาไม่ได้หมายความว่าไม่มีอุณหภูมิ
  • อายุ
    • ถือเป็นอันตรภาค คนที่อายุ 40 ปีจะมีอายุมากกว่าคนที่อายุ 20 ถึงสองเท่า อายุไม่ได้เริ่มต้นที่ศูนย์สัมบูรณ์ เพราะไม่มีคนที่ไม่มีอายุ  
  • ส่วนสูงหรือน้ำหนัก
    • ถือเป็นอัตราส่วน คนที่หนัก 100 กิโลกรัมจะหนักเป็นสองเท่าของคนที่หนัก 50 กิโลกรัม และน้ำหนักเป็นศูนย์ หมายความว่าไม่มีน้ำหนัก
  • จำนวนเวลา
    • ถือเป็นอัตราส่วน หากเราวัดเวลาที่บุคคลใช้ในการตอบสนองต่อสิ่งเร้า เช่น ในการทดลองทางจิตวิทยา ค่าเหล่านี้จะเป็นข้อมูลอัตราส่วน เวลาตอบสนอง 0 วินาทีจะบ่งบอกถึงการตอบสนองทันที
  • รายได้
    • ถือเป็นอัตราส่วน เราสามารถพูดได้อย่างมีความหมายว่าคนที่ทำเงินได้ 50,000 บาทต่อเดือน ทำเงินได้มากกว่าคนที่ทำเงินได้ 25,000 บาทต่อเดือนถึงสองเท่า และมีจุดศูนย์จริง นั่นคือ เป็นไปได้ที่จะมีรายได้ 0 บาท

 

ตัวอย่างงานวิจัยที่เขียนถึงมาตราวัดแบบอันตรภาค-อัตราส่วน

 

1. ตัวอย่างงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม

“การอ่านค่าอุณหภูมิจากการลงพื้นที่ภาคสนามซึ่งวัดเป็นองศาเซลเซียส ได้ให้ตัวอย่างตัวแปรช่วงเวลา ไม่เพียงแต่จัดอันดับของค่าได้ แต่ยังตีความความแตกต่างระหว่างค่าเหล่านี้ได้ด้วย ตัวอย่างเช่น ความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่าง 15°C และ 20° C จะเหมือนกับระหว่าง 20°C ถึง 25°C เป็นต้น”

2. ตัวอย่างงานวิจัยด้านจิตวิทยา

“การประเมินเวลาปฏิกิริยาของกลุ่มตัวอย่างในงานด้านการประมวลผลทางสมอง โดยวัดเป็นมิลลิวินาที เป็นการแสดงถึงตัวแปรแบบอัตราส่วน เนื่องจากไม่เพียงแต่ความแตกต่างของเวลาตอบสนองที่มีความหมายเท่านั้น แต่เรามีจุดศูนย์จริงด้วย (กล่าวคือ เป็นไปได้ที่จะมีปฏิกิริยาตอบสนอง เวลาเป็นศูนย์มิลลิวินาทีแม้ว่าจะไม่น่าเป็นไปได้ก็ตาม)”

3. ตัวอย่างงานวิจัยทางเศรษฐศาสตร์

“รายได้ต่อเดือนของกลุ่มตัวอย่าง วัดเป็นเงินบาท เป็นตัวอย่างของมาตราวัดแบบอัตราส่วน โดยมีค่าศูนย์จริง (รายได้เท่ากับ 0 บาท) และช่วงระหว่างระดับรายได้ต่างๆ มีระยะห่างเท่าๆ กัน ทำให้สามารถเปรียบเทียบและคำนวณอัตราส่วนได้อย่างมีความหมาย ตัวอย่างเช่น รายได้ 100,000 บาท สูงกว่ารายได้ 50,000 ถึงสองเท่า”

4. ตัวอย่างงานวิจัยด้านสาธารณสุข

“อายุของกลุ่มตัวอย่างเป็นปีแสดงตัวแปรแบบอันตรภาค ความแตกต่างของอายุระหว่าง 20 ปีกับ 30 ปีเท่ากันกับความแตกต่างระหว่างอายุ 30 ปีกับ 40 ปี อายุเป็นตัวแปรอันตรภาคไม่ใช่ตัวแปรอัตราส่วน เนื่องจากไม่มีจุดศูนย์จริง อายุไม่ได้เริ่มต้นที่ศูนย์สัมบูรณ์ เพราะไม่มีสิ่งที่เรียกว่า ไม่มีอายุ”