จากบันทึกที่แล้ว - เก็บตกวิทยากร (79) ความคาดหวังและเหตุผลของการเข้าสู่ถนนสายกิจกรรม (สโมสรนิสิตคณะวิทยาการสารสนเทศ มมส.)/posts/713020
โครงการ “เตรียมความพร้อมแกนนำต้นกล้าและคณะกรรมการบริหารสโมสรนิสิตคณะวิทยาการสารสนเทศ ประจำปีการศึกษา 2566” ที่จัดขึ้นในวันที่ 26 พฤษภาคม 2566 โดยฝ่ายพัฒนานิสิต คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเสริมสร้างองค์ความรู้และทักษะการดำเนินงานด้านกิจกรรมนิสิต หรือกิจกรรมนอกหลักสูตร
ด้วยเหตุดังกล่าวนี้ ผมและทีมงาน จึงเปิดเวทีภาคทฤษฎีในหัวข้อ “ความรู้พื้นฐานเรื่องกิจกรรมนิสิต” บรรยายโดย คุณสุริยะ สอนสุระ หัวหน้างานกิจกรรมนิสิต กองกิจการนิสิต มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ประกอบด้วยเนื้อหาหลากหลายประเด็น เป็นต้นว่า
- ความหมายขององค์กรนิสิต
- ที่มา / ประเภทองค์กรนิสิต และบทบาทขององค์กรนิสิต
- ประเภทของระบบและกลไก 4 ด้านขององค์กรนิสิต
- นโยบายเชิงรุกด้านการพัฒนานิสิต
- หมุดหมาย/ปรัชญาการเรียนรู้ (ปรัชญา-เอกลักษณ์มหาวิทยาลัย ค่านิยมการเป็นนิสิต อัตลักษณ์นิสิต)
- Soft skills
- ฯลฯ
การบรรยายในช่วงนี้ หลักๆ แล้วเป็นการบรรยายเชิงกระบวนการ กล่าวคือ เน้นการบอกเล่าสู่กันฟัง คู่ไปกับการ “ถาม-ตอบ” และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันระหว่างวิทยากรกับผู้นำนิสิต ขณะที่บางจังหวะ ผมก็เข้าไปเพิ่มเติมเสริมแต่งข้อมูล เพื่อให้เกิดความคมชัดมากขึ้น
เสร็จจากการปูพรมพื้นฐานความรู้ว่าด้วยกิจกรรมนิสิต ผมก็ขยับเข้าสู่กระบวนการ “ทบทวนตัวเองผ่านตาราง 4 ห้องหัวใจ” ประกอบด้วยคำถาม จำนวน 4 ประเด็น คือ 1) คุณลักษณะสำคัญของตัวเองมองผ่านสัตว์ 1 ชนิด 2) องค์ประกอบของต้นไม้ 3) กิจกรรมที่ชื่นชอบในสังกัดคณะ 4) สถานที่สำคัญภายในคณะ
ผมมีเหตุผลในมุมของผม เป็นต้นว่า ทั้ง 4 คำถามคือการ “ทบทวนตัวเอง” ทั้งในมิติคุณลักษณะส่วนตัวกับบริบทสิ่งแวดล้อมภายในคณะ อันเป็น “นิเวศวัฒนธรรม” ที่มีผลต่อการเรียนรู้ของผู้นำนิสิต รวมถึงการหยิบยก “โมเดลต้นไม้” มาอธิบาย “ทฤษฎีโครงสร้างหน้าที่” และระบบ กลไกการทำงาน หรือความเป็นทีม
มองตัวเอง : ทบทวนตัวเองผ่านคุณลักษณะของสัตว์
ผมให้ผู้นำนิสิต ทบทวนตัวเองผ่านจุดเด่น จุดอ่อน ผ่านความรู้ (Hard skills) ทักษะ (Soft skills) ผ่านอุปนิสัยของตนเอง แล้วเชื่อมโยงไปยังสัตว์ที่ชื่นชอบ หรือสัตว์ที่มีอุปนิสัยคล้ายตัวเอง แล้วถ่ายทอดออกมาเป็นภาพวาด เป็นการวางระบบของกระบวนการเรียนรู้ในภาคบ่ายที่จะลงลึกในเรื่อง “สัตว์สี่ทิศ”
กรณีภาพที่นิสิตวาดสื่อสารเชื่อมโยงกับตัวเอง มีหลากหลายพอสมควร แต่ที่พบมากที่สุดจะเป็น แมว สุนัข นอกจากนั้นก็เป็น นก สิงโต หมาป่า ปลา
ต้นไม้ : ระบบกลไก และโครงสร้างหน้าที่ในองค์กร
ในแต่ละกลุ่มสื่อสารกลับมาผ่านภาพวาดอย่างชัดเจนว่า ครบโครงสร้างหลักของโมเดลต้นไม้ ไม่ว่าจะเป็น ราก ลำต้น กิ่งก้าน – ใบ ซึ่งพบมากที่สุดก็คือ ราก รองลงมาคือกิ่งก้าน
คำถามนี้ ผมยังไม่ได้ลงลึกว่า โครงสร้างของต้นไม้ที่ว่านั้น เปรียบกับระบบการทำงานในองค์กรของนิสิตอย่างไร หรือการแชร์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ว่าโครงสร้างของต้นไม้แต่ละอย่างทำหน้าที่อะไรบ้าง
ค่าย ITEC และ IT GAME : กิจกรรมในดวงใจ
โดยหลักๆ แล้ว ผู้นำนิสิตในเวทีครั้งนี้ สะท้อนถึงกิจกรรมที่ชื่นชอบบนฐานคิดของความประทับใจ หรือแม้แต่การมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงตัวเองและคนอื่นๆ หรือมีผลต่อการพัฒนาตน พัฒนางาน พัฒนาองค์กรและสังคม อาทิเช่น
- กิจกรรมรับน้อง/ปฐมนิเทศ
- งาน IT GAME
- ค่าย ITEC
- กีฬาราชพฤกษ์
- กีฬา 5 วิชา/ติดปีกนิเทศศาสตร์/ไหว้ครู
- กิจกรรมผู้นำเชียร์
- กิจกรรมกบจูเนียร์
- ฯลฯ
ทั้งนี้โดยสรุปแล้ว กิจกรรมที่ผู้นำนิสิตชื่นชอบมี 2 กิจกรรมหลัก เรียงตามลำดับ คือ ค่าย ITEC และ IT GAME
ห้องฉายภาพยนตร์ : สถานที่สำคัญภายในคณะ
คำถามข้อนี้เป็นไปในทำนองเดียวกันกับเรื่องกิจกรรมที่ชื่นชอบ (กิจกรรมในดวงใจ) เพราะผมต้องการสำรวจว่าพื้นที่หรือสถานที่ใดที่ผู้นำนิสิตชื่นชอบและเข้าไปใช้ชีวิต
เป็นคำถามเพื่อสำรวจว่าพื้นทีใดภายในคณะที่เป็นพื้นที่คุณภาพและทรงอิทธิพลต่อการเรียนรู้และกำหนดพฤติกรรมของนิสิต รวมถึงการมองทะลุไปยังแผนงาน (โครงการ) ของนิสิตว่ามีกิจกรรมใดสัมพันธ์กับการสร้างสรรค์พื้นที่เหล่านั้นหรือไม่ หรือนิสิตปล่อยให้เป็นภาระหน้าที่ของคณะและมหาวิทยาลัยในการดูและพัฒนาแต่เพียงฝ่ายเดียว
สำหรับข้อมูลที่นิสิตสื่อสารกลับมามีความหลากหลายมาก ไม่ว่าจะเป็น
- ห้องนั่งเล่นชั้น 4 ห้องเรียน
- ห้องสโมสรนิสิต
- ห้องคอมพิวเตอร์
- ห้องฉายภาพยนตร์
- ห้องกระจก/ห้องคาเฟ่
- ห้อง IT 512
- ห้อง IT 402
- ห้องวิจัย
- ห้องสุขา
- ห้องโถง
- ห้องเก็บอุปกรณ์
- ห้องถ่ายภาพ
- ฯลฯ
โดยเฉลี่ยแล้ว ห้องที่ผู้นำนิสิตมีความชื่นชอบมากที่สุด คือ ห้องกระจก/ห้องคาเฟ่ และห้องฉายภาพยนตร์ แต่พบว่าตลอดปีการศึกษาที่ผ่านมา ไม่มีแม้แต่แผนงาน/โครงการเดียวที่สโมสรนิสิตคณะวิทยาการสารสนเทศจะจัดขึ้นเพื่อพัฒนาสถานที่เหล่านั้น
ท้ายที่สุด.....
ในทางกระบวนการทั้งปวงนั้น ผมให้นิสิตแบ่งกลุ่มย่อยเพื่อบอกเล่าเรื่องราวทั้ง 4 ประเด็นให้เพื่อนในกลุ่มได้ร่วมรับรู้ เป็นกระบวนการฝึกทักษะการสื่อสารที่เน้นการ “เล่าเรื่อง” (Story telling) ควบคู่ไปกับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ทั้งในมิติละลายพฤติกรรมและแบ่งปันต้นทุนชีวิตและการเรียนรู้ต่อกันไปในตัว
พอๆ กับการฝึกทักษะหลายทักษะ อาทิเช่น ทักษะการฟัง ทักษะการทบทวน/ถอดบทเรียนตัวเอง ทักษะการทำงานบนฐานข้อมูลอันเป็นข้อเท็จจริง หรือสถานการณ์จริง ทักษะการทำงานแข่งกับเวลา ฯลฯ
ช่วงท้ายกระบวนการ ผมให้แต่ละกลุ่มเลือกเพื่อนขึ้นมา 1 คน เพื่อนำเสนอ หรือบอกเล่าเรื่องราวดังกล่าวให้เพื่อนทั้งหมดรับฟัง-รับรู้ร่วมกัน เป็นการ “แบ่งปัน” หรือ “แลกเปลี่ยนเรียนรู้” หรือแม้แต่การฝึกให้มีการ “เชิดชู-ชื่นชม” กันและกัน
------------------------------------------------------------------
เขียน : ศุกร์ที่ 2 มิถุนายน 2566
ภาพ : สุริยะ สอนสุระ / พนัส ปรีวาสนา
