ช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ถึงกลางเดือนมีนาคม ๒๕๖๖ ผมนั่งลุ้นรอให้พ่อแม่นกอีแพรดคู่หนึ่งทำรัง และเลี้ยงลูกน้อยหนึ่งตัว   จนออกหัดบินได้   

แต่แล้วในวันที่ ๑๖ มีนาคมตอนบ่าย เมื่อกลับมาถึงบ้าน รีบไปดูรังนกและลูกนก   พบว่ามีแต่รังที่ถูกทำลาย ก็รู้ทันทีว่า ลูกนกถูกกระรอกกินเสียแล้ว     

ที่จริงกระรอกมาป้วนเปี้ยนตั้งแต่นกทำรังเสร็จและออกไข่   ผมเห็นพ่อแม่นกช่วยกันโฉบโจมตีจนกระรอกหนีออกไปห่างจากรัง    เห็นหลายครั้ง    ตอนลูกนกฟักออกเป็นตัว และโตวันโตคืนไม่เห็นกระรอกก็ใจชื้นว่าเขาคงลืมไปแล้ว   

ผมถ่ายรูปรังนกที่สร้างอย่างประณีต   เกาะอยู่กับกิ่งโมกกิ่งเล็กนิดเดียว   และเมื่อลูกนกฟักเป็นตัว และพ่อแม่นกหาเหยื่อมาป้อนก็ถ่ายรูปไว้แทบทุกวัน    เพราะรังนกอยู่นอกหน้าต่างห้องทำงานที่ผมนั่งประชุมผ่านซูมอยู่ทุกวัน    ได้ลุ้นว่า ลูกนกเริ่มฝึกกระพือปีกแล้ว     ในไม่ช้าเขาจะได้หัดบิน    และเติบโตออกไปสืบพืชพันธุ์   ช่วยเพิ่มความมีชีวิตชีวาในธรรมชาติรอบบ้านรกๆ ของผม   

แล้วผมก็ได้ตระหนักในความเป็นจริงของธรรมชาติชีวิตสัตว์ป่า     ที่เต็มไปด้วยภยันตรายรอบด้าน   ว่าอัตราการรอดชีวิตของลูกนกอีแพรดน่าจะมีน้อยมาก    ผมได้เห็นมันทำรังออกลูกมาแล้ว ๒ ครั้ง    คือครั้งนี้เป็นครั้งที่สอง     ทั้งสองครั้งเมื่อลูกโต กระรอกก็มากินทั้งสองครั้ง

นกเขาเล็กก็คล้ายๆ กัน   หลายปีมาแล้ว เขาทำรังและออกไข่ในตะกร้าที่วางอยู่บนชั้นหลังบ้าน    พอลูกนกโต ก่อนหัดบิน ก็โดนโจมตี    และผมเดาว่ากระรอกเป็นตัวการ   

ไม่ทราบว่าเป็นการเดาที่กล่าวโทษกระรอกอย่างไม่เป็นธรรมหรือเปล่า     เพราะในทั้ง ๓ เหตุการณ์ผมไม่ได้เห็นตอนลูกนกโดนจับกิน   

ทั้งหมดนั้น บอกผมว่า ชีวิตสัตว์ป่ายากลำบากกว่าชีวิตมนุษย์มาก   และชีวิตมนุษย์ทั่วไปก็ยากลำบากกว่าชีวิตของผมมาก    คือผมเกิดมาโชคดี ที่แม้เกิดมาในชนบท เป็นลูกชาวบ้านธรรมดา   แต่ก็ได้เล่าเรียนและทำงานทำประโยชน์ มีครอบครัวที่ดี    ชีวิตมีความมั่นคง และสันติสุข    ในขณะที่ในหลายประเทศ เช่นยูเครน ผู้คนจำนวนล้านถูกภัยสงคราม   

การมีชีวิตอยู่ในธรรมชาติของสัตว์ที่เป็นเพื่อนร่วมเกิดแก่เจ็บตาย    เป็นชีวิตที่เต็มไปด้วยความเสี่ยง ต่อการตกเป็นอาหารของสัตว์ที่โตกว่า มีพลังมากกว่า        ชีวิตของตัวเราเองที่มีความราบรื่นมั่นคง เป็นผลของอารยธรรมมนุษย์   ที่สร้างกติกาการอยู่ร่วมกัน    แต่ก็จะเห็นว่า เป็นกติกา และการปฏิบัติตามกติกาที่ไม่สมบูรณ์    มนุษย์ยังมีการข่มเหงรังแกกัน     ยังใช้อำนาจสร้างความรุนแรงต่อกัน 

ชีวิตของผม ไม่มีอำนาจ  ไม่มีฐานะสูงส่ง   แต่มีความสุข   แม้ปัจจุบันต้องเผชิญโรคาพยาธิของภรรยา    ก็ยังรับมือได้  และใช้มันเป็นประสบการณ์เพื่อการเรียนรู้ (experiential learning)    และใช้เป็นความท้าทายในการฝึกบังคับใจให้ไม่เป็นทุกข์   และนำประสบการณ์การดูแลภรรยามาฝึกสมองฝึกใจของตนเองให้ดำรงความราบรื่นผ่องใสทางใจ    มองสภาพที่เผชิญอยู่ว่าเป็นพลังบวกของชีวิต   

ใคร่ครวญชีวิตของนก   อดวกเข้าหาชีวิตของตนเองไม่ได้      

วิจารณ์ พานิช

๑๘ มี.ค. ๖๖

 

 

 

 

1 รังที่ยังทำไม่เสร็จ ๖ ก.พ. ๖๖

2 แม่นกกำลังตกแต่งรังในวันเดียวกัน

3 วันรุ่งขึ้น

4 ๑๒ ก.พ.

 

5 ๑๒ ก.พ.

 

6 ๑๕ ก.พ.  น่าจะกำลังฟักไข่

7 ๑ มี.ค. ท่ากกไข่

 

8 ๓ มี.ค. ลูกนก

9 ๗ มี.ค.

10 ๘ มี.ค.

 

11 ๑๐ มี.ค.

 

12 ๑๑ มี.ค.

13 ๑๒ มี.ค.

14 ๑๔ มี.ค.

15 ๑๕ มี.ค. แม่กำลังป้อนอาหาร

16 ๑๕ มี.ค. รูปสุดท้ายที่ถ่ายไว้