วันที่ ๑๙ กรกฎาคม ๒๕๖๕ มีการประชุมเตรียมงาน EDUCATION JOURNEY 50 ปี การศึกษาไทย โดย สกสว. ร่วมกัน กสศ., TEP, และคณะกรรมการปฏิรูปการศึกษา ที่กำหนดจัดวันที่ ๑๓ และ ๒๐ สิงหาคม ๒๕๖๕ โดยจะประชุมในวงแคบๆ ประมาณ ๕๐ คน
งานนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานใหญ่คือการวางกลยุทธเพื่อหาโจทย์วิจัยสู่การเปลี่ยนแปลง (transform) ระบบการศึกษา โดย สกสว. ได้ทำความตกลงกับ รศ. ดร. อนุชาติ พวงสำลี ให้จัดทีมทำงานนี้ การได้เข้าร่วมหารือวางแผนงานนี้มาระยะหนึ่งทำให้ผมนึกวิธีทำงานแบบใหม่ที่จะเสนอในบันทึกนี้
เป็นแนวทางหรือกลยุทธใช้กิจกรรม “วิจัยและพัฒนา” (R&D) แนวใหม่ เพื่อหนุนการเปลี่ยนแปลงในระดับtransformation โดยต้องเปลี่ยน R&D แนวเดิมๆ ไปเป็น กิจกรรมสร้างข้อมูลหลักฐาน (evidences) นี่แม่นยำน่าเชื่อถือ สำหรับนำไปใช้ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง
โดยมีสมมติฐานว่า ในช่วง ๒๐ ปีที่ผ่านมา ได้เกิดนวัตกรรมใหม่ในวงการศึกษาไทยมากมายหลากหลายรูปแบบ ที่เป็นโรงเรียนแนวปฏิรูป ที่เป็นเว็บไซต์สำหรับครูเข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ที่เป็นการรวมตัวของหลากหลายภาคี เช่น TEP (Thailand Education Partnership) และที่เป็นหน่วยงานของรัฐรูปแบบใหม่ เช่น กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และการออกกฎหมายเปิดโอกาสให้มีการทดลองใหม่ๆ ในพื้นที่ที่เรียกว่า พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา
โจทย์วิจัยคือ หาข้อมูลหลักฐาน และทำให้ข้อมูลหลักฐานมีความชัดเจน น่าเชื่อถือ ว่าแต่ละกิจกรรม แต่ละโครงการสร้างผลดีอย่างไรต่อผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน สร้างผลดีอย่างไรต่อการพัฒนาระบบการศึกษาในระยะยาว มีส่วนใดของกิจกรรมที่ควรดำเนินการต่อเนื่อง และนำไปใช้แทนวิธีการแบบเดิมๆ
วิจารณ์ พานิช
๓๑ ก.ค. ๖๕ ปรับปรุง ๑๘ ส.ค. ๖๕
