เป้าหมายการเรียนรู้
- ต้องเป็นของนักเรียน ครูช่วยจัดกระบวนการให้นักเรียนร่วมกันกำหนดเป้าหมายการเรียนรู้ เมื่อนักเรียนเป็นเจ้าของเป้าหมาย และรู้ว่าการเรียนรู้นั้นสำคัญต่อชีวิตในอนาคตของตนอย่างไร นักเรียนก็จะสนใจเรียน ทุ่มเทความมานะพยายาม ในช่วงที่มีความยากลำบาก
- นักเรียนทบทวนเป้าหมายเป็นระยะๆ เพื่อให้มั่นใจว่าตนเข้าใจเป้าหมายอย่างแท้จริง และเป็นเป้าหมายที่สำคัญต่อตนเอง คุ้มค่ากับการที่ต้องใช้ความมานะพยายาม และบางกรณีได้มาด้วยความยากลำบาก
- เป้าหมาย ๔ ด้านผสานเป็นเกลียว VASK เป้าหมายการเรียนรู้ต้องครบ VASK V = values - ค่านิยม, A = attitude - เจตคติ, S = skills - ทักษะ, K = knowledge – ความรู้
ทั้ง ๔ ส่วนของ VASK ผสานกันเป็นสมรรถนะ (competency) ในรูปผสานกันเป็นเกลียวเชือก แต่ผมมีความเห็นว่าน่าจะผสมกลมกลืนกันเหมือนขนมเปียกปูนมากกว่า
ต้องไม่หลงจัดการเรียนรู้ที่เน้นเฉพาะด้านความรู้ หรือความรู้กับทักษะเท่านั้น ต้องเอาใจใส่ V และ A ด้วย
ในทุกคาบ ทุกกิจกรรม นักเรียนต้องได้เรียนรู้ครบ ๔ ด้านของ VASK ครูพึงตระหนักและสังเกตการเรียนรู้ ๔ ด้านนี้ของนักเรียนอยู่ตลอดเวลา หากนักเรียนคนใดย่อหย่อนด้านใด ครูต้องหาทางช่วยเหลือ
- Visible ที่เป้าหมาย ทั้งครูและนักเรียนต้องเข้าใจและ “มองเห็น” เป้าหมายของการเรียนรู้อย่างเด่นชัด รวมทั้งเข้าใจคุณค่า (value) ของสิ่งที่เรียน (หรือจัดให้นักเรียนเรียน) อย่างชัดเจน เพื่อใช้เป็นแรงดึงดูดให้สนใจเรียน และตั้งใจเรียนให้บรรลุเป้าหมายนั้น แม้จะต้องเผชิญความยากลำบาก
- Visible ที่ผลลัพธ์ ที่มีพัฒนาการเป็นขั้นตอน ทั้งครูและนักเรียนต้องเข้าใจและ “มองเห็น” ผลลัพธ์ของการเรียนรู้อย่างเด่นชัด นักเรียนต้องเข้าใจว่าตนบรรลุผลลัพธ์การเรียนรู้ในระดับใด โดยเข้าใจระดับที่แตกต่างกันของผลลัพธ์การเรียนรู้ สำหรับใช้ปรับปรุงวิธีการเรียนรู้ของตน ให้ได้ผลลัพธ์ตามที่ตนตั้งเป้าหมายไว้ ครูต้องมีวิธีช่วยให้ศิษย์เข้าใจเรื่องผลลัพธ์การเรียนรู้ และให้ศิษย์มีวิธีนำเอาผลลัพธ์การเรียนรู้ของตนมาเป็นเครื่องมือ feed forward ให้ตนเองปรับปรุงการเรียนรู้ของตนเอง
- ครูมีหน้าที่หนุนให้นักเรียนทุกคนบรรลุเป้าหมายตามเกณฑ์ขั้นต่ำ ซึ่งหมายความว่าต้องให้ scaffolding ศิษย์บางคนมากหน่อย โดยที่ครูรู้จักศิษย์เป็นรายคน รู้จุดแข็งจุดอ่อนของแต่ละคน และมีวิธีให้ scaffolding ที่เหมาะสมต่อจริตของนักเรียนแต่ละคน ให้ได้เรียนอย่างสนุก ท้าทาย และบรรลุเป้าหมายอย่างน้อยในระดับขั้นต่ำ
- เป้าหมายการเรียนรู้ภาพใหญ่ของแต่ละโรงเรียนไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน เพราะต้องกำหนดเป้าหมายการเรียนรู้ตามความเหมาะสมต่อกลุ่มนักเรียน ที่เข้าเรียนในโรงเรียนนั้นๆ เป็นเป้าหมายที่สอดคล้องกับความต้องการในอนาคตของกลุ่มนักเรียน ตามสภาพเศรษฐฐานะของพ่อแม่
แต่ก็ต้องมีเป้าหมายร่วมของทุกโรงเรียน เช่นการปลูกฝังคุณค่าของความเป็นคนดี เป็นพลเมืองดี เป็นคนมีพื้นฐานอารมณ์เชิงบวก มีทักษะที่จำเป็นต่อชีวิตที่ดี ทั้งทักษะภายนอกและทักษะภายใน มีทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑ เป็นต้น
- เป้าหมายสมรรถนะแห่งอนาคต หรือทักษะแห่งอนาคต เป็นแนวคิดใหม่ ผมเขียนเรื่องนี้ไว้ที่ https://www.gotoknow.org/posts/tags/future skills
วิจารณ์ พานิช
๒๘ มิ.ย. ๖๕
