หนังสือ Here Comes Everybody : The Power of Organizing without Organization. เขียนโดย Clay Shirky บอกพลังของ อินเทอร์เน็ต และพลังการสื่อสาร ดิจิทัล ต่อการเปลี่ยนแปลงสังคมมนุษย์ มนุษย์ซึ่งเป็นสัตว์สังคมมีช่องทางรวมกลุ่ม โดยที่ ระยะทางไม่เป็นอุปสรรคอีกต่อไป ก่อทั้งโอกาสและปัญหาใหม่ๆมากมาย เขาบอกว่า จะไม่เพียงส่งผลด้านการสื่อสารเท่านั้น แต่ยังจะมีผลต่อการจัดระบบต่างๆ (organizing) ด้วย
ระบบดิจิทัล จะมีผลต่อการจัดระบบสังคม
ในยุคดิจิทัล มนุษย์รวมกลุ่ม หรือพบปะกันได้โดยง่าย ทั้งๆ ที่อาจอยู่ห่างไกลกัน คล้ายๆ กับ เทคโนโลยีดิจิทัลส่งผลต่อมนุษย์ในทำนองเดียวกันกับอาหาร เป็นปัจจัยที่ ๕
เทคโนโลยี ดิจิทัล นำไปสู่สื่อโซเชี่ยล ที่ช่วยให้คนรวมตัวกันเป็นกลุ่มได้ง่ายมาก ทั้งที่เป็นกลุ่มเฉพาะกิจชั่วคราว และเป็นกลุ่มถาวรหรือค่อนข้างถาวร ทั้งที่เป็นกลุ่มเพื่อสนุก เอามัน และที่เป็นกลุ่มสร้างสรรค์ รวมทั้งเป็นกลุ่มที่ไม่ค่อยสร้างสรรค์ เท่ากับเทคโนโลยี ดิจิทัล เข้ามาเปลี่ยนระบบนิเวศทางสังคมของมนุษย์ และเปลี่ยนพฤติกรรมทางสังคมของมนุษย์ ด้วย
พฤติกรรม แลกเปลี่ยน (sharing) และร่วมมือ (collaboration) มีความสำคัญเพิ่มขึ้นอย่างมากมาย
ชุมชนออนไลน์ที่น่าจะทรงพลังที่สุด และมีคุณค่าที่สุดน่าจะเป็น Wikipedia มีพลังเป็นแหล่งความรู้ที่ทันสมัย ปรับเปลี่ยนอยู่ตลอดเวลาโดยอาสาสมัคร ที่ทั้งทำหน้าที่เพิ่มเติมความรู้ และคอยสอดส่องไม่ให้ผู้ไม่ประสงค์ดีเข้ามาแก้ไขไปในทางผิดๆ
สมัยนี้เราสื่อสารกัน และค้นคว้าหาความรู้ ได้โดยมีค่าใช้จ่ายน้อยมาก เรารวมกลุ่มกันได้โดยไม่จำเป็นต้องอยู่ใกล้กัน เป็น “กลุ่มเสมือน” ที่ใกล้ชิดกันได้โดยอาศัย อินเทอร์เน็ต จนเดี๋ยวนี้ เวลาจะจับกลุ่มกัน หรือประชุมกัน เราต้องถามก่อนว่า ประชุมพบตัว หรือประชุมเสมือน (ออนไลน์)
อุตสาหกรรมที่เปลี่ยนแปลงมากที่สุดคืออุตสาหกรรมสื่อ และผู้คนก็ต้องปรับตัวมาก เพื่อปกป้องตนเองให้ไม่เสพสื่อมากเกินไป และรู้เท่าทันสื่อ ความเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงมากอีกด้านหนึ่งเกี่ยวกับสื่อ คือสื่ออาชีพกับสื่อสมัครเล่นมันไม่มีพรมแดนที่ชัดเจน และความหมายของ “ตีพิมพ์เผยแพร่” (publish) เขาบอกว่าเดี๋ยวนี้การพูด ออนไลน์ ถือเป็นการ “ตีพิมพ์เผยแพร่”
ความหมายของการ “ตีพิมพ์เผยแพร่” เปลี่ยนเป็นการสื่อสารเชื่อมโยงกับผู้อื่น เกิดสภาพ “ตีพิมพ์ตนเอง” (self-publishing)
ความก้าวหน้าของระบบสื่อสาร ดิจิทัล ส่งผลเปลี่ยนแปลงสังคมมนุษย์ และตัวมนูนย์ มากอย่างคาดไม่ถึง
วิจารณ์ พานิช
๗ มี.ค. ๖๕
