หนังสือธรรมะเล่มน้อย อิทัปปัจยตา เพราะสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี ท่านพุทธทาสอธิบาย วงจรอุปาทาน ที่นำสู่ความทุกข์ และวิธีตัดวงจรเพื่อระงับทุกข์ แก่พระนวกะในพรรษา ปี ๒๕๒๖ อ่านแล้วผมสรุปว่า ผลเกิดจากเหตุ แต่ผลที่เป็นความทุกข์ มีเหตุที่เกิดต่อเนื่องกัน เป็นกระบวนการที่เป็นพลวัต ที่ท่านกล่าวว่า “ไหลเรื่อยไปโดยกระแสอิทัปัจจยตา” ซึ่งก็คือกระแสปรุงแต่ง หากตัดวงจรนี้ได้ หรือรู้เท่าทันวงจรนี้ ก็อยู่เหนือกรรม จนสิ้นกรรม ไม่เกิดทุกข์
กล่าวใหม่ว่า แม้มีกรรมเก่า ที่เกิดจากอิทัปปัจจยตาในอดีต เราก็สามารถแก้ได้โดยอิทัปปัจจยตาปัจจุบันที่ถูกต้อง ไม่เกิดการปรุงแต่งที่นำไปสู่กิเลสตัณหา
วิจารณ์ พานิช
๙ ม.ค. ๖๕
