การศึกษาในปัจจุบัน ต้องเอาใจใส่เอื้อให้นักเรียนสร้างความเป็นผู้ก่อการใส่ตัว ที่เรียกว่า student agency เว็บไซต์ renaissance.com ให้รายละเอียดเรื่องนี้ไว้ที่ (๑)
ผมขอเสนอว่า วง PLC ในแต่ละโรงเรียนไทย มอบหมายให้ครูต่ละคนเข้าไปอ่านและตีความสาระในเว็บไซต์นี้คนละตอน จะค้นจากแหล่งื่นเพิ่มก็ไม่ห้าม (ยิ่งดี) แล้วนำข้อเรียนรู้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน และปรึกษากันว่า จะนำมาใช้พัฒนานักเรียนของตนอย่างไร และวัดผลที่ต้งการอย่างไร แล้วดำเนินการและนำผลมา ลปรร. กันในวง PLC ของโรงเรียนเป็นระยะๆ
ผมขอเสนอว่า ให้วัดผลลัพธ์การเรียนรู้วิชาตามในหลักสูตรด้วย ดูว่าเมื่อดำเนินการสร้าง “ความเป็นผู้ก่อการ ของนักเรียน” (student agency) มีผลกระทบต่อการเรียนรู้ของนักเรียนตามที่กำหนดในหลักสูตรอย่างไร มาตรการแบบไหนส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้ในหลักสูตรมากกว่า
ผมเชื่อว่า ข้อค้นพบนี้จะสร้าง “การเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง” (transformative learning) ของครู อย่างมหาศาล ช่วยหนุนการพัฒนาครูสมรรถนะสูง และผลงานนำไปสู่การเลื่อนวิทยะฐานะได้ด้วย ทำให้ครูได้ทั้งสมรรถนะสูง และวิทยะฐานะสูง
และที่สำคัญยิ่งกว่า เป็นครูที่วิญญาณครูสูง
การพัฒนาความเป็นผู้ก่การของนักเรียน ก่อผลสองต่อ คือเป็นการพัฒนาความเป็นผู้ก่อการของครู (teacher agency) ไปพร้มๆ กัน
เป็นกระบวนการสร้าง “พลเมืองผู้ก่อการ” (agentic citizen) ให้แก่บ้านเมือง
วิจารณ์ พานิช
๖ ม.ค. ๖๕
