หนังสือชุด ธรรมะใกล้มือ เรื่อง ทุกขตา ความทุกข์นี้เกิดมาเพื่อดับไป เป็นธรรมเทศนาของท่านพุทธทาส ในวันอาสาฬหบูชา ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๒๙ ให้ความหมายของคำว่าทุกข์โดยพิสดาร
อ่านแล้วผมเถียงท่านพุทธทาส ว่า สำหรับผมแล้ว ผมไม่ปล่อยให้ความทุกข์เกิดขึ้นแล้วดับไปฟรีๆ ผมเอามาใช้ประโยชน์ด้วย คือใช้ในการฝึกฝนตนเอง ใก้เป็นคน “เหนียว” คืออดทนต่อความยากลำบาก ความไม่พึงใจ ผมหัดเอาหนามบ่งหนาม ใช้ความทุกข์สร้างปัญญา สมาธิ และสติ
เพราะโลก และชีวิตของคนเรา มีความซับซ้อน ความทุกข์และระบบนิเวศของความทุกข์จึงมีความซับซ้อน เราสามารถจับเอา “ชุดความทุกข์” มาเป็นเครื่องมือพัฒนา “ความแกร่ง” ให้แก่จิตใจของเราเอง โดยผมเรียกความแกร่งนั้นว่า สติ สมาธิ และปัญญา
เป็นการฝึกหัดเถียงครู (ในกรณีนี้คือเถียงลุง) เพื่อฝึกฝนความคิดสร้างสรรค์ยามชรา ตามในบันทึกชุด สอนทักษะสร้างสรรค์ : ฝึกนักเรียนให้คิดเป็นและคิดอย่างมีวิจารณญาณ ที่มุ่งส่งเสริมการศึกษาที่เรียกว่า หลักสูตรฐานสมรรถนะ โดยที่ความเป็นคนสุขง่าย ทุกข์ยาก ถือเป็นสมรรถนะสำคัญอย่างหนึ่ง
วิจารณ์ พานิช
๑๙ พ.ย. ๖๔
