ในทางกิจกรรมบำบัดนั้นมนุษย์เราจะแบ่งการเรียนรู้ออกเป็น3ระดับ ได้แก่
1.Comfort Zone เป็นภาวะที่เราอยู่นิ่งๆไม่มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น สามารถก้าวออกมาง่ายๆผ่านการเปลี่ยนท่าทาง
2.Safe Zone (Learning Zone) เป็นการเรียนรู้ โดยคำนึงถึงความปลอดภัย3.Challenging Zone หรือการเรียนรู้ที่มีความท้าทาย ถ้าเราเกิดความรู้สึกกลัวและปิดใจไม่กล้าเผชิญกับความท้าทายนั้น ความท้าทายนั้นจะกลายเป็นอุปสรรค(Barrier)ทำให้เราไม่เกิดการเรียนรู้ ในทางกิจกรรมบำบัดจะเรียกว่าเป็น (Risk Zone)
การจะเปลี่ยน Risk Zone ให้กลับมาเป็น Challenging Zone นั้น เราต้องเข้าใจถึงความสัมพันธ์ของสมองและจิตใจ หรือ Brain & Mind กันก่อนBrainหรือสมอง จัดเป็นอวัยวะที่สำคัญอย่างหนึ่งของเรา ซึ่งจะมีส่วนย่อยที่สัมพัมธ์ถึงจิตใจ คือ
สมองส่วน Limbic ทำหน้าที่เกี่ยวกับความมั่นคงทางอารมณ์ต่างๆ เช่น กลัว เศร้า หรือโกรธ สมองส่วนหน้า (Frontal Brain) ทำหน้าที่เกี่ยวกับความคิดความเข้าใจและ สมองส่วนSensorimotor ซึ่งมีหน้าที่รับความรู้สึกต่างๆและในแนวคิดของCBTจะกล่าวว่า ความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมที่แสดงออกมานั้นจะสัมพันธ์กัน ดังนั้นหากเราสามารถควบคุม ความคิดลบของเราได้ อารมณ์ลบหรือพฤติกรรมก็จะเปลี่ยนด้วยเช่นกันในทางกิจกรรมบำบัด จะมีสิ่งสำคัญอย่างนึงที่ส่งผลต่อการเรียนรู้ของเราคือ เจตจำนง(Volition) ซึ่งจะเริ่มมีเห็นชัดตั้งแต่อายุ3ขวบ และหายไปเมื่ออายุ30 เราจะสามารถสร้างหรือดึงเจตจำนงของเราออกมาได้ผ่านการเปลี่ยนพฤตินิสัยหรือสร้างนิสัยใหม่ที่ดี(habituation) เมื่อมีเจตจำนงที่จะเรียนรู้ ความคิดลบ อารมณ์ลบ ก็จะเปลี่ยน และเราก็จะสามารถก้าวออกจากSafe Zoneเพื่อการเรียนรู้แบบChallenging Zone ได้
ขอขอบคุณ อาจารย์ ผศ.ดร. ศุภลักษณ์ เข็มทอง สำหรับการเรียนรู้บทเรียนกิจกรรมบำบัดและตกตะกอนความคิด
ผู้เขียน จักรี เสือกงลาด นักศึกษากิจกรรมบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล
