บทความใน Scientific American ฉบับเดือนสิงหาคม ๒๕๖๓ ลงเรื่อง Building with Biology : A novel technique turns brain cells into circuit components บอกเราว่า นักวิทยาศาสตร์สามารถสั่งให้เซลล์สมองของหนอน C. elegans สร้างสารและประกอบกันเข้าเป็นโครงสร้างได้ (๑) ผลงานนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Science เดือนมีนาคม ๒๕๖๓ นี่เอง การก่อสร้างนี้ เป็นการก่อสร้างทางเคมีนะครับ จะว่าสั่งให้หนอนเป็นนักเคมีก็น่าจะได้ กระบวนการนี้เรียกว่า GTCA – Genetically Targeted Chemical Assembly
อย่าลืมว่าการทดลองนี้ทำในหนอนนะครับ แต่มันก็เป็นความก้าวหน้าที่น่าตื่นเต้น มีการทำนายว่า ไม่นานนักเทคนิคนี้จะถูกนำไปประยุกต์ใช้ในศาสตร์ด้าน bioelectric medicine ซึ่งเป็นแขนงใหม่ของการแพทย์ที่ผมเองก็เพิ่งรู้จักเดี๋ยวนี้เอง
งานวิจัยนี้ใช้ไวรัสนำยีนเข้าสู่เซลล์เป้าหมาย เพื่อบังคับให้เซลล์สร้างเอ็นไซม์ (ในกรณีนี้คือ Apex2) ขึ้นที่ผิวเซลล์ เอ็นไซม์นี้จะกระตุ้นปฏิกิริยาเคมีระหว่าง สารเริ่มต้นกับเปอร์อ็อกไซด์ที่ใส่เข้าไปในช่องระหว่างเซลล์ ทำให้สารเริ่มต้นต่อกันเป็นพอลิเมอร์อยู่บนเซลล์เป้าหมาย
เมื่อพอลิเมอร์ที่สร้างขึ้น เป็นสารนำไฟฟ้า และทำหน้าที่สื่อสารระหว่างเซลล์ ก็จะมีโอกาสประยุกต์ใช้ได้ในหลายเป้าหมาย
นอกจากทดลองในหนอน ทีมวิจัยยังทดลองในหนู และในเซลล์สมองคนในที่เพาะเลี้ยง เพื่อตรวจสอบว่าสารเริ่มต้นที่ฉีดเข้าไปมีพิษหรือไม่
นักวิจัยในสาขานี้ที่ไม่ได้อยู่ในทีม ให้ความเห็นว่า เทคนิคการรักษาด้วยยีนวิธีนี้อาจใช้รักษาโรคซึมเศร้า และโรคพาร์คินสัน ได้ ข้อจำกัคคือ ข้อห้ามดำเนินการการรักษาด้วยยีน
แต่กว่าจะไปถึงขั้นใช้รักษาโรค ยังต้องมีงานวิจัยีกหลายขั้นตอน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การพิสูจน์ว่า เทคนิคนี้ใช้ได้ในสัตว์ชั้นสูง
วิจารณ์ พานิช
๒๗ ส.ค. ๖๓
