ต้นเรื่อง

ต้นฉบับตัวเขียนที่นำมาปริวรรตนี้ได้จากเว็บไซต์ของ British Library (http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Or_13389&index=22) ซึ่งมีการให้ข้อมูลไว้สั้น ๆ ว่า เรื่องราชาธิราชฉบับตัวเขียนสำนวนนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของมอญซึ่งคัดลอกมาจากต้นฉบับที่มีอายุก่อนปี ค.ศ.1775 ต้นฉบับเป็นภาษาไทย วัสดุที่ใช้ในการเขียนเป็นสมุดฝรั่งสีฟ้าอ่อน ขนาด: 220 มม. x 138 มม หน้าแรกมีข้อความที่เขียนด้วยลายมือเป็นภาษาอังกฤษระบุว่า James Hayes ได้มาจากสยามเมื่อปี ค.ศ.1847 เนื้อความหน้าต้นของราชาธิราชสำนวนนี้ได้กล่าวถึงการแปลเรื่องราชาธิราชจากภาษามอญเป็นภาษาไทยไว้ดังนี้

หน้าต้นราชาธิราชเล่มหนึ่ง ตั้งแต่มักกะโทยังเป็นพ่อค้าจนมาได้ราชสมบัติได้เป็นพญา พระร่วงให้พระนามชื่อพญาฟ้ารั่วสืบมา ศุภมัศดุพระพุทธศักราช ๒๓๒๘ ปีมะเส็ง นพศก สมเด็จพุทธิเจ้าอยู่หัว เสด็จออก ณ พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ในท่ามกลางเสนาพฤฒามาตราชกระวีมนตรีมุขทั้งปวงเฝ้าทูลละออง จึ่งมีพระราชโองการมานพระบัณฑูรโปรดเกล้าตรัสว่า เรื่องราวราชาธิราชพระเจ้าฝรั่งทั้งปวงแปลจากรามัญภาษาออกเป็นสยามภาษา ถวายสมเด็จพระอุปราชาธิราช แปลกเปลี่ยนกันกับที่ได้ทรงฟังโดยสังเขปไว้แต่ก่อน จึ่งทรงพระราชดำริเรื่อง ทรงแปลข้อความตามเรื่องราชาธิราชภาษารามัญเป็นภาษาสยามภาษาใหม่ ข้าพระพุทธเจ้าพญาพระคลัง พญาอัคราช พระภิรมย์รัศมี พระศรีภู(ริ)ปรีชาข้าทูลละออง รับราชบริหารเรียบเรียงตามเรื่อง