วันนี้อยากเขียนเรื่อง Appreciative Inquiry สำหรับผู้สนใจการพัฒนาองค์กรแนวใหม่ครับ ว่ากันไปเลยนะครับ
Appreciative Inquiry คือกระบวนการสืบค้นประสบการณ์ที่ดีที่สุดของคนในองค์กรในสิ่งแวดล้อมเพื่อเอามาพัฒนาสร้างสรรค์การเปลี่ยนแปลงดีๆอย่างที่เราฝัน
Appreciative Inquiry เป็นเครื่องมือยุคใหม่ใช้ในการพัฒนาองค์กร
มีวงจรสำคัญคือ Define Discovery Dream Design Destiny กับชุดความเชื่อที่ว่า "คนทุกคนรอบตัวเรามีประสบการณ์ดีๆ ที่เราสามารถไปค้นหาเอามาแก้ปัญหาอะไรก็ได้ พัฒนาอะไรก็ได้"
กระบวนการจะเริ่มจากว่าคนในองค์กรต้องมาตกลงกันว่าอยากพัฒนาอะไร ...กลยุทธ์ความสุขสร้างตลาดสร้าง Brand แรงจูงใจเงื่อนไขการทำงาน Lean หรือแม้กระทั่ง Innovation...คือทุกอย่างที่เกี่ยวกับมนุษย์ นี่เรียกว่าขั้นตอน Define
เช่น Howard Shultz เจ้าของ Starbucks กินกาแฟในอเมริการู้สึกไม่อร่อย ...เลยอยากสร้างร้านกาแฟที่อร่อยในอเมริกา เลยเริ่มถาม สืบค้นว่าร้านกาแฟที่ไหนดีที่สุดในโลก
นี่คือขั้นตอน Discovery
สำหรับ Howard Shultz เลยไปค้นหาไปค้นพบว่าร้านกาแฟที่ดีที่สุดอยู่ในอิตาลีเมื่อดูมากๆก็เห็นว่าร้านแนวอิตาลี่ เลยลงลึกด้วยการไปใช้ชีวิตศึกษาเรื่องกาแฟอยู่ในอิตาลี่สองปี
Dream
ก็เลยฝันเกิดวิสัยทัศน์ว่าจะเอาแนวคิดร้านกาแฟอิตาลี่ไปเปิดที่อเมริกา
การเกิดวิสัยทัศน์นี่มันเกิดจากที่เราไปหาข้อมูลเราจะเกิดแรงบันดาลใจจากข้อมูลดีๆเอง..
จากนั้นก็มาออกแบบ Design
กลายเป็นร้าน Starbucks ที่มาพร้อมกับการเปิดเพลง Opera
จากนั้นทำจริงวัดผลประเมินเรียนรู้ปรับเปลี่ยน
นี่เรียกว่า Destiny
เข้าก็เปิดของเขาร้านแรก ไม่จบเท่านั้นคุณจะเห็นวงจร Appreciative Inquiry มันต้องทำเป็นวงจรเวลาเอาเรื่องดีๆมาขยายผลมันจะต่างที่ต่างบริบทไม่มีอะไรทำซ้ำได้ 100% ที่สุดก็พบว่าคนอเมริกันไม่ชอบร้านกาแฟที่มีเพลงโอเปร่าแบบอิตาลี่
ก็เลยเอาเพลงที่คนอเมริกันชอบมาใส่แทน...
ปรับสูตรไปมาจนเป็น Starbucks ที่คุณเห็น
นี่ครับ Appreciative Inquiry เราเริ่มแบบนี้ Define Discover Dream Design Destiny
ผมก็บรรยายของผมมาเรื่อยคราวนี้มาเจอคำถามครับ วันก่อนไปสอนที่สสส. เราทำเรื่องเหล้าบุหรี่ NCDs อุบัติเหตุกัยมีกัลยาณมิตรที่เพิ่งเรียน Appreciative Inquiry เป็นครั้งแรกกับผมไปมาถามว่า “อาจารย์อย่างนี้เราต้องไปหาข้อดีของเหล้าละสิ”
ผมเลยต้องชี้แจงอย่างนี้ครับ
ผมบอกว่าไม่ใช่ครับ ... Appreciative Inquiry ไม่ใช่เริ่มจากการค้นหาสิ่งดีๆแบบไม่ลืมหูลืมตาครับ ...
แนวคิดของวิชาบริหารอะไรก็ตามดูง่ายๆครับอะไรผิดศีลทุกศาสนาผิดจรรยาบรรณไม่ต้องไปสืบค้นครับว่าการกินเหล้ามีประโยชน์อะไรการขับเร็วๆเสี่ยงตายมันก็มีข้อดีไหมหรือการฆ่าคนมันก็มีมุมดีๆอยู่ไหม...ไม่ครับไม่ต้องหาไม่ทำไม่แตะมีโอกาสทำลายทิ้งเลย
จริงๆการทำ Appreciative Inquiry ต้องเริ่มจากการค้นหาว่าเราอยากทำให้อะไรให้ดี ...ถ้าถามเรื่องเหล้าคุณเองก็คงไม่อยากให้มีคนเมาอีกต่อไปจริงไหมครับ
เพราะฉะนั้นต้องเริ่มจาก Define คือทำอย่างไรจะให้คนไทยเมินเหล้า...เลิกเหล้าเป็นประเทศที่จะไม่อุบัติเหตุจากคนเมาอีกต่อไป...
เราก็มาออกแบบคำถาม..
ตอนที่คุณทำให้คนเลิกเหล้าคุณทำอย่างไร
ตอนที่คุณเลิกเหล้าได้คุณทำอย่างไร
ต้นแบบเรื่องการเลิกเหล้าหรือทำให้คนเลิกเหล้าคืออะไร...
นี่ครับ Discovery …
ตั้งคำถามเอามาแชร์กัน ... ในงานสสส. ที่ผมไปเห็นวิธีการที่น่าตื่นตาตื่นใจมากมาย..
เช่นการใช้เกมส์จิ๊กซอว์เปลี่ยนพฤติกรรมคนเสพยา
การฟัง ..
โครงการให้เหล้าเท่ากับแช่ง...
โครงการงานบุญปลอดเหล้า
ชุมชนคนสู้เหล้า
หลายๆเรื่องมีคนทำอะไรมหัศจรรย์ที่นั่นมากมาย ... ที่เห็นวิธีการและการขยายผลที่น่าสนใจสามารถไปทำซ้ำได้
ต้นแบบเจ๋งๆอยู่ที่นี่ครับ
http://resource.thaihealth.or....
พอให้ทุกคนเล่าเราก็สามารถสร้าง Dream ได้เพราะอะไรมันเห็นกับตาว่ามีคนทำได้เพียงแต่ Scale เล็ก ถ้า Scaling up ได้จะเกิดอะไรขึ้นนี่คือความฝัน... ผมลองฝันดู
ในสิบปีข้างหน้าเราเห็นประเทศไทยเป็นต้นแบบของประเทศที่คนไม่กินเหล้ามีคนมาดูงานสังคมมีความสุข
Design
เราก็เอาต้นแบบที่เราเห็นมาคิดต่อยอดดัดแปลงอาจมาทำซ้ำหรือคิดใหม่ หรือในสาย Startup เราเรียกว่า Scaling up นั่นเอง ...
ทำเป็นโครงการออกมาง่ายๆสุดเอาที่ทำสำเร็จมาทำซ้ำประกาศเป็นนโยบายหรือทำอะไรก็ได้ที่จะไปขยายผลไปหลายๆเท่า
Destiny
ทำจริง เอาหลายๆโครงการวัดผล ประเมินผล
ทำไปเรื่อยๆถ้าเจออุปสรรคก็เอาอุปสรรคมาเปลี่ยนเป็นเป้าหมายก็คือ Define เช่นไปเจออุปสรรคว่าคนทำโครงการอยู่คนละ Gen กับเด็กก็ไม่เข้าใจเด็กก็นำเรื่องนี้มาทำ 5D ใหม่เลยเอาคำตอบดีๆมาขยายผล เพื่อทำให้ฝันเป็นจริงขยายสิ่งดีๆเข้าไปในระบบเรื่อยๆ ถ้าเจอตัดงบก็มาหาอีกว่าโครงการไหนใช้เงินน้อยแต่ Impact เยอะเขาทำอย่างไร
หาในสสส. ไม่เจอเราไปดูโครงการของที่อื่นกระทรวงอื่นในประเทศนอกประเทศได้หมดเอามาดัดแปลงได้ครับ
ที่สำคัญอะไรยากมากท้าทายมากต้องถามคนเยอะๆจะดีอย่าถามกันสี่ห้าคน
โดยเฉพาะช่วงทำกลยุทธ์นี่ยากครับ ..ต้องถาม Stakeholders ทุกคนเอาประสบการณ์ดีๆมาต่อจิ๊กซอว์สร้างวิสัยทัศน์ทำให้วิสัยทัศนเป็นจริง
นี่ครับการทำ Appreciative Inquiry 5D Model ... มาจาก Define ก่อน ... อยากเห็นอะไรดีขึ้น ...
ที่สำคัญคุณธรรมกำกับไม่ไปให้แง่บวกจากความเสื่อมใดๆทั้งสิ้นหาแต่ทางกำจัดป้องกันครับ
วันนี้พอเท่านี้เพียงเล่าให้ฟังลองเอาไปพิจารณาดูนะครับ
บทความโดยดร.ภิญโญรัตนาพันธุ์
