บันทึกชุด ครูผู้มีผลงานกระจ่างชัด  นี้ตีความจากหนังสือ Visible Learning for Teachers : Maximizing Impact on Learning เขียนโดย John Hattie ซึ่งวางจำหน่ายในปี พ.ศ. ๒๕๕๕  

ตอนที่ ๕ ใช้การประเมินเป็นข้อมูลป้อนกลับ ตีความจากบทที่ 9 Mind frames of teachers, school leaders, and systems  หน้า ๑๘๕ Mind frame 4 : Teachers / leaders see assessment as feedback about their impact

การประเมินมีคุณค่าต่อชีวิตครู ต่อการสร้างผลงานของครู มากกว่าที่เราใช้กันอยู่ในวงการศึกษาไทย

วงการศึกษาไทยตีความและใช้ประโยชน์การประเมินในความหมายและเป้าหมายที่แคบ    จึงขาดเครื่องมือ สำหรับใช้พัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน  ใช้พัฒนาครู  และใช้พัฒนาระบบการศึกษาทั้งระบบ    ผมเข้าใจว่า สาเหตุสำคัญของสภาพคุณภาพการศึกษาไทยตกต่ำ คือการไม่รู้จักใช้ประโยชน์ของการประเมินนี่เอง     ไม่ทราบว่า ผมเข้าใจถูกหรือไม่

หนังสือเขาเล่นคำภาษาอังกฤษ    ว่าเราต้องหลุดพ้นจากการยึดติด assessment of  และ assessment for    ไปสู่     assessment as    โดยเน้น assessment as feedback for teachers    ใช้การประเมินเป็นข้อมูลป้อนกลับแก่ครู    ข้อมูลป้อนกลับเป็นข้อมูลสำคัญต่อการคิดวางยุทธศาสตร์พัฒนางานทุกประเภท    ช่วยให้เป็นการทำงานแบบใช้ข้อมูล    ซึ่งจะเป็นการทำงานที่มีเป้าหมาย และมี “หางสือ”   ข้อมูลป้อนกลับคือ “หางเสือ” ชนิดหนึ่ง

คำถามที่ใช้สร้างข้อมูลป้อนกลับ ได้แก่

  • ครูสอนนักเรียนคนไหน/กลุ่มไหน ได้ผลดี    และสอนนักเรียนคนไหน/กลุ่มไหน ได้ผลไม่ดี
  • เรื่องใดที่ครูสอนได้ผลดี  และเรื่องใดที่ครูสอนได้ผลไม่ดี
  • ช่องว่างระหว่างความสำเร็จ และความไม่สำเร็จคืออะไร    จุดแข็งอยู่ที่ไหน    สิ่งที่บรรลุคืออะไร    สิ่งที่ยังต้องใช้ความพยายามบรรลุให้ได้คืออะไร 
  • เราจะสร้างความเห็นพ้องกับนักเรียนเรื่องความก้าวหน้าในการเรียนได้อย่างไร    และจะสร้างความเห็นพ้องกับเพื่อนครูในโรงเรียนเรื่องความก้าวหน้าในการสอนได้อย่างไร  

                    ผมขอเติมคำถามสองข้อข้างบน โดยต่อด้วยคำถาม เพราะอะไร (Why?)   


หัวใจอยู่ที่การใช้การประเมินเป็นเครื่องมือพัฒนางานของครูเป็นหลัก    ไม่ใช่ใช้เป็นเครื่องมือตัดสินได้ตก แก่นักเรียน    และไม่ใช่ใช้เป็นเครื่องมือตัดสินผลงานครูเป็นหลัก    คือใช้การประเมินเพื่อพัฒนา (formative assessment)  เหนือการประเมินเพื่อตัดสิน (summative evaluation)


วิจารณ์ พานิช

๒๙ ส.ค. ๖๐

บนเครื่องบินไทยสมายส์ ไปหาดใหญ่