กิจกรรมโครงงาน เป็นอีกหนึ่งในกิจกรรมการเรียนการสอน
ที่คุณมะเดื่อใช้ในการสอนวิชาภาษาไทย ชั้น ป.๔ - ป.๖
อยู่เสมอ โดยใช้ภาคเรียนละครั้ง
คุณมะเดื่อจะให้นักเรียนจัดกลุ่มในการทำโครงงาน โดยใช้ทั้งการจับฉลาก
และให้นักเรียนจับกลุ่มตามความสมัครใจ แล้วนักเรียนแต่ละกลุ่มจะ
กำหนดหัวข้อในการทำโครงงานเอง คุณมะเดื่อจะไม่จำกัดหัวข้อ
ของโครงงานเพียงเฉพาะในวิชาภาษาไทยเท่านั้น นักเรียนแต่ละกลุ่ม
จะมีอิสระในการกำหนดหัวข้อในการทำโครงงานเอง นั่นหมายถึง
เนื้อหาจะอยู่ในวิชาใดก็ได้ แต่...นักเรียนแต่ละกลุ่ม จะต้องนำหัวข้อ
โครงงานมาให้ครูดู รวมทั้งนำเสนอแนวทางในการทำโครงงานนั้น ๆ
เพื่อให้ครูพิจารณาและอนุญาต หรือให้คำแนะนำก่อนการจัดทำ
โครงงานที่นักเรียนจัดทำส่วนใหญ่ มักจะมีเนื้อหาอยู่ในวิชา การงานอาชีพ ฯ สังคมศึกษา ฯ
วิทยาศาสตร์ แต่ นั่นไม่ใช่เรื่องสำคัญ เพราะคุณมะเดื่อจะถือว่า ตลอดกระบวนการในการ
ทำโครงงาน จะบูรณาการสาระเนื้อหาภาษาไทยโดยตลอด นั่นคือ ทักษะ การฟัง การพูด
การอ่าน และการเขียน ทั้ง ๔ ทักษะนี้ จะขาดทักษะใดทักษะหนึ่งไม่ได้เลย
คุณมะเดื่อจะให้นักเรียนเริ่มต้นทำโครงงานเมื่อเปิดเทอมแรก ในเดือนพฤษภาคม
ไปสิ้นสุดในเดือนกันยายน นักเรียนจะต้องดำเนินการทำโครงงาน และ รายงาน
ความก้าวหน้าของการดำเนินงานทุก ๆ สัปดาห์ โดยที่ครูจะกำหนดชั่วโมงที่
นักเรียนจะต้องรายงานไว้ สัปดาห์ละ ๑ ชั่วโมง แต่ละกลุ่มต้องนำเสนอ
ความก้าวหน้าในการดำเนินการ พร้อมชิ้นงาน จากนั้น ให้เพื่อน ๆ กลุ่มอื่น
ซักถาม จบด้วยการที่ครูซักถาม และให้ข้อเสนอแนะเพืิ่มเติม เพื่อให้นักเรียน
นำไปปรับปรุงเพิ่มเติมในการดำเนินการครั้งต่อไป
เมื่อถึงการรายงานความก้าวหน้าในสัปดาห์ต่อไป นักเรียนแต่ละกลุ่ม
จะต้องบอกถึง สิ่งที่ครูได้เสนอแนะเพิ่มเติมในสัปดาห์ก่อนทุกครั้ง
ก่อนที่จะนำเสนอความก้าวหน้าของการดำเนินการ....เช่นนี้จนถึง
สัปดาห์สุดท้ายของการดำเนินกิจกรรม จากนั้น นักเรียนแต่ละกลุ่ม
จะต้อง " เขียนรายงานโครงงาน ๕ บท" ( ซึี่่งความถูกต้องในการเขียน
หรือความยากง่าย จะยืดหยุ่นไปตามระดับชั้น ) และจัดทำ
" แผงโครงงาน" ซึ่งขนาดของแผงโครงงาน จะเล็กกว่า แผงโครงงานจริง ๆ
ทั้งนี้เพราะ เป็นการฝึกในการทำแผนโครงงาน หรือ เป็นการ " จำลอง"
แผงโครงงานเพื่อฝึกทักษะและการเรียนรู้
จากนั้น นักเรียนแต่ละกลุ่มจะต้อง " รายงานการดำเนินงานโครงงาน" โดยการจัดนิทรรศการ
และรายงานด้วยวาจา ซึ่งคุณมะเดื่อได้ขอแรงครูในโรงเรียน ๓ คน เป็นกรรมการในการรายงาน
ของนักเรียน และให้คะแนนการรายงาน และ " ตัดสิน " โครงงาน
โครงงานที่ได้คะแนนสูงสุดของแต่ละชั้น จะได้รับรางวัลจากคุณมะเดื่อด้วย
การจัดกิจกรรมโครงงานนี้ มีประโยชน์ที่เห็นได้ชัดเจนคือ.....
นักเรียนได้คิด ได้ทำ และ ได้แก้ปัญหาด้วยตนเอง และด้วยกลุุ่ม
แม้ว่า การคิด การทำ และการแก้ปัญหา อาจจะไม่ชัดเจนนัก
ในนักเรียนบางคน แต่เด็ก ๆ ก็ได้ผ่านกระบวนการนี้ทุกคน
ในการทำงานเป็นกลุ่ม จะมีนักเรียนบางคน ที่เป็น " ปัญหา" ของกลุ่ม
คือ ไม่ให้ความร่วมมือ ไม่ช่วยคิด ไม่ช่วยทำ ... เด็ก ๆ เหล่านี้
เป็นเด็กที่ครูจะต้องเอาใจใส่เป็นพิเศษ ในการทำกิจกรรมกลุ่ม
หรือทำกิจกรรมโครงงานในครั้งต่อไป เพราะ พวกเขาจะไม่ได้รับ
การต้อนรับให้เข้าร่วมกลุ่มกับเพื่อน ๆ อีกต่อไป
วันนี้....๒๐ กันยายน ๖๐ เป็น " วันรายงานโครงงาน" ของชั้น ป.๔ - ป.๖
ซึ่่งจัดในชั่วโมงเรียนตอนเช้า ( ชั่วโมงตามตารางสอน) มีน้อง ๆ ครู ๓ คน
ที่ยินดีเป็นกรรมการให้ เด็ก ๆ ตื่นเต้นมาก และกิจกรรมสำเร็จลงด้วยดี
เด็ก ๆ ได้แนวทางในการทำโครงงานในภาคเรียนต่อไป ซึ่งหลายกลุ่ม
ได้จัดกลุ่มใหม่ และกำหนดหัวข้อโครงงานแล้ว พร้อมที่จะดำเนินการ
ในภาคเรียนหน้า....ต่อไป
