วิไล อุดมพิทยาสรรพ์
ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพแผนไทย โรงพยาบาลปะนาเระ อ.ปะนาเระ จ.ปัตตานี

ผลการศึกษา
– ประสบการในการดูแลมารดาก่อนคลอด ของโต๊ะบิแด พบว่า มารดาก่อนคลอดในหมู่บ้านเมื่อทราบว่าตนเองตั้งครรภ์ จะนำหมากพลู ค่ายกครู แล้วแต่จะให้ ไปคารวะโต๊ะบิแดประจำหมู่บ้านเพื่อฝากครรภ์ หลังจากนั้นเหมือนเป็นพันธะสัญญาที่โต๊ะบิแดจะมีหน้าที่ ดูแลมารดาก่อนคลอดอย่างสม่ำเสมอ จนกระทั่งคลอด

- ประสบการณ์ในการดูแลมารดาระยะคลอดของโต๊ะบิแด พบว่า มารดาก่อนคลอด เมื่อเจ็บท้องคลอด ญาติจะรับโต๊ะบิแดไปทำคลอดสามารถเรียกได้ตลอดเวลา ในปัจจุบันนี้ โต๊ะบิแดเล่าให้ฟังว่าจะแนะนำมารดาก่อนคลอดไปฝากครรภ์ และคลอดที่โรงพยาบาล แต่จะทำคลอดเองกรณีที่มารดาก่อนคลอดไม่อยากไปคลอดที่โรงพยาบาล และทำคลอดในกรณีที่มารดาคลอดเร็วไปโรงพยาบาลไม่ทัน

- ประสบการณ์ในการดูแลมารดาหลังคลอดของโต๊ะบิแดพบว่า โต๊ะบิแดทุกรายจะมีการดูแลมารดาในระยะหลังคลอดอย่างต่อเนื่องจนครบ 45 วันหลังคลอด โดยโต๊ะบิแดทุกรายจะมีการนวดหลังคลอด 3 วันแรก โดยมีการนวดแบบสัมผัสทั้งตัว จุดนวดสำคัญได้แก่ การนวดยกมดลูก การนวดเต้านมเพื่อให้น้ำนมไหลดี ควบคู่ไปกับการอาบน้ำสมุนไพร และการใช้สมุนไพร

จากการนำเสนอผลงานทางวิชาการ
การประชุมวิชาการประจำปีกระทรวงสาธารณสุข ครั้งที่ 13 ประจำปี 2548