ปัญหาความยากจน มีความซับซ้อน แก้ด้วยเทคโนโลยีโดดๆ ไม่มีทางสำเร็จ

ชีวิตที่พอเพียง : 2876a. เทคโนโลยี บิ๊กเดต้า อวยประโยชน์แก่เกษตรกรรายย่อย

วารสาร Science ฉบับวันที่ ๑๗ มีนาคม ๒๕๖๐ ลงคอลัมน์ Editor’s Choice แนะนำผลงานวิจัยเด็ด เรื่อง Remote sensing for analyzing small farm yieldsโดยสรุปมาจากรายงานวิจัยเรื่อง Satellite-based assessment of yield variation and its determinants in smallholders farm systems ตีพิมพ์ในวารสาร PNAS ซึ่งอ่านบทคัดย่อได้ ที่นี่ และอ่านรายงานฉบับเต็มได้ ที่นี่

สาระสำคัญคือ เขาต้องการหาทางเพิ่มผลิตภาพของเกษตรกรรายย่อย เพื่อลดความยากจนและเพิ่มความมั่นคงทางอาหาร โดยใช้เทคโนโลยีภาพถ่ายดาวเทียมกำลังขยายสูง (ระดับ ๑ เมตร) ประกบกับข้อมูลสำรวจภาคพื้นดิน นำมาทำนายผลิตภาพของไร่ข้าวโพดได้แม่นยำ รวมทั้งเป็นข้อมูลประกอบการทำฟาร์มให้ได้ผลิตภาพเพิ่มขึ้นได้ ในระดับรายย่อย รายงานนี้มีรายละเอียดเชิงเทคนิคมาก โดยเขาไปทดลองในประเทศเคนยา

ในฐานะลูกเกษตรกรตัวจริง ผมเถียงสุดฤทธิ์ ว่าแม้รายงานผลการวิจัยนี้ดีเยี่ยมในเชิงเทคนิค แต่เป็นมิจฉาทิฐิในเชิงนโยบายลดความยากจนของเกษตรกรรายย่อย (พ่อแม่ของผมอยู่ในกลุ่มนี้) เทคโนโลยีตามในรายงานนี้ ในที่สุดจะให้คุณแก่คนรวยหรือนายทุน ไม่ใช่ให้คุณแก่คนจน เพราะเกษตรกรรายย่อยจะพ้นความยากจนต่อเมื่อสามารถขายผลผลิตได้ราคาดี ราคาขายมากกว่าราคาทุนมากๆ

และหากมองในระดับประเทศ ประเทศยากจน ควรหาทางเจรจาให้ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมเป็นข้อมูลสาธารณะ เพื่อจะได้นำมาเป็นส่วนหนึ่งของ big data อวยประโยชน์แก่เกษตรกรรายย่อยได้อย่างแท้จริง มิฉนั้น ความก้าวหน้านี้ จะสร้างผลประโยชน์แก่วงการธุรกิจรายใหญ่ เป็นประโยชน์แก่ประเทศรวย เป็นหลัก เกษตรกรรายย่อย และประเทศยากจน ก็จะยังยากจนเช่นเดิม

ปัญหาความยากจน มีความซับซ้อน แก้ด้วยเทคโนโลยีโดดๆ ไม่มีทางสำเร็จ

วิจารณ์ พานิช

๑๘ มี.ค. ๖๐