อาสาสมัครเท่าที่ผมได้รู้จะมีอยู่ในหลายลักษณะ หลากหลายเครือข่าย แต่ละเครือข่ายก็โดดเด่นเป็นอย่าง ๆ ไป แต่มีเครือข่ายหนึ่งคือ เครือข่าย อสม. ผมมองว่าเป็นกลุ่มคนที่รวมตัวกันเป็นนักพัฒนา เป็นผู้มีจิตสธารณะ มีหัวใจและอุดมการณ์เพื่อประชาชน ที่สำคัญที่ผมใช้ประสบการณ์เฝ้ามองมาตลอดเวลาคือ เป็นทีมงานที่ “เข้ายา” ได้หลายขนานจริง ๆ หรืออาจจะเรียกตามประแสนิยมว่าเป็นเครือข่ายที่มีความสามารถหลากหลาย (Poly – Various)

     กว่า 20 ปี ที่ถือกำเนิดความเป็น อสม.ขึ้น ในประเทศไทย ซึ่งมาคู่ ๆ กับกลวิธีการพัฒนาสุขภาพชุมชนที่เรียกว่า “การสาธารณสุขมูลฐาน” ผมไม่แน่ใจนักว่าใครจะเรียกก่อนหรือยังที่ว่า     อสม.เป็นนวัตกรรมหนึ่งในการพัฒนาสุขภาพชุมชนของประเทศไทย และเป็นนวัตกรรมที่เราภาคภูมิใจร่วมกัน ตัว อสม.เองท่านก็ภาคภูมิในในความเป็น อสม.ของท่านเป็นอย่างมาก ดังที่ อสม.สมพงษ์ เหมียนย่อง กล่าวว่า

     “หากเดินทางไปไหนมาไหน ได้ใส่เสื้อ อสม.จะเจอเพื่อนตลอดเส้นทาง ใคร ๆ ก็รู้จักเรา เราจะมีเพื่อนและมีเรื่องคุยกันตลอดด้วยความภาคภูมิใจ หากจ้างให้ผมลาออกจาการเป็น อสม.แล้วบรรจุให้ผมทำงานอย่างอื่นแทน ผมไม่ใช่เอา หรือจะเอาก็ได้แต่ต้องให้ผมเป็น อสม.ต่อด้วย (หัวเราะ)”

     โดยส่วนตัวผมหวังจะเห็นเครือข่าย อสม.เป็นเครือข่ายนักปฏิบัติเพื่อการพัฒนาสุขภาพชุมชนที่มีการจัดการความรู้จากการขับเคลื่อนงาน จากลีลาชีวิตที่เอางานอาสาสมัครเข้าไปเนียนไว้ด้วยกัน หวังว่าจะเกิดการขยายเครือข่ายออกไปอย่างกว้างขวางในเร็ววันนี้ และจะเกิดการต่อยอดความรู้ การนำไปหมุนวนปรับใช้ สร้างเป็นความรู้ไหม่เรื่อย ๆ ไปไม่สิ้นสุด นึกตามไปก็จะฝันเห็นเป็นภาพที่สวยหรู เชื่อว่าต้องเป็นไปได้จริง ในเร็ววันนี้ เพราะเชื่อมั่นในความสามารถและประสบการณ์การทำงานของเครือข่าย อสม. อย่างที่เคยเชื่อมาตลอดชีวิตราชการแม้จะผ่านมาไม่นานนัก