หญ้าหนวดแมว
สมุนไพรช่วยผู้ป่วยนิ่วในไตได้
หญ้าหนวดแมว เป็นพืชที่ปลูกอยู่ทั่วไปตามบ้าน มีดอกขาวสวย ออกดอกเกือบทั้งปี จึงเป็นไม้ประดับที่สวยงาม นอกจากนั้น ยังมีคุณค่าทางการรักษา เกสรตัวผู้ยื่นยาวออกมานอกกลีบดอก ทำให้มีลักษณะ คล้ายหนวดแมว จึงมีคนเรียกพืชชนิดนี้ว่า "หญ้าหนวดแมว"
หญ้าหนวดแมว เป็นพืชที่ปลูกง่าย นิยมปลูกโดยการปักชำ หรือใช้เมล็ด ขึ้นง่าย เติบโตได้เร็ว ปลูกเป็นแปลงผัก หรือปลูกในกระถาง หญ้าหนวดแมว มีชื่อพื้นเมือง เช่น พยับเมฆ บางรักป่า อีตู่ดง
ใช้ขับปัสสาวะ ขับนิ่ว ใบอ่อน ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ ที่มีประสิทธิภาพสูง เนื่องจากมีเกลือโปแตสเซึยมมาก หญ้าหนวดแมว ใช้รักษานิ่วได้ทั้งนิ่วด่าง ซึ่งเกิดจากแคลเซียม (หินปูน) ซึ่งมักจะเป็นก้อนที่เกิดจากการดื่มน้ำที่มีหินปูน และใช้รักษานิ่วกรด ซึ่งเกิดจากกรดยูริก นิ่วจำนวนนี้จะไม่เป็นก้อน แต่จะร่วนเป็นเม็ดทราย ไม่ทึบแสง มักเกิดจากการรับประทานเนื้อสัตว์ และเครื่องในสัตว์มากเกินไป ทำให้มีกรดยูริกสูง เมื่อรับประทานหญ้าหนวดแมว ซึ่งมีโปแตสเซียมสูง จะทำให้ในกรดมีฤทธิ์เป็นด่าง ทำให้กรดยูริก และเกลือยูเรต (urate) ไม่จับตัวเป็นก้อน ช่วยป้องกันไม่ให้แคลเซียมตกค้างในไต ช่วยขยายท่อไตให้กว้างขึ้น จึงช่วยบรรเทาอาการปวดในไต หญ้าหนวดแมว ไม่มีฤทธิ์ละลายนิ่ว ดังนั้น นิ่วก้อนใหญ่จะไม่ได้ผล ใช้ได้ดีกับนิ่วก้อนเล็ก ๆ ฤทธิ์ขับปัสสาวะของหญ้าหนวดแมว จะช่วยดันเม็ดนิ่วเล็ก ๆ ให้หลุดออกมา จากการศึกษากับผู้ป่วย ที่เป็นนิ่ว โดยให้คนไข้ รับประทานยาชงหญ้าหนวดแมวทุกวัน วันละ 3 เวลา 2-6 เดือน ผลพบว่า ได้ผลดี สามารถลดขนาดนิ่ว 23 ราย มีนิ่วหลุด 40% มีอาการดีขึ้น 20% ผลของหญ้าหนวดแมวในการลดขนาดนิ่วไต พบว่าสามารถลดขนาดนิ่วได้ และผู้ป่วยที่มีอาการเรื้อรัง ได้แก่อาการแน่นท้อง ปวดเอว ปวดข้อ เมื่อยเพลีย ปวดศีรษะ แสบร้อนสีข้าง ปวดขา หลังให้การรักษาด้วยหญ้าหนวดแมว พบว่า อาการดังกล่าวลดลง เกือบจะหมด และยังทำให้สุขภาพโดยรวมดีขึ้น สามารถทำงานได้มากขึ้น และเป็นที่น่าพอใจ เป็นผลดีต่อผู้ป่วยโรคนิ่วไต ที่ได้รับความทุกข์ทรมานทางกาย ความทุกข์ทางใจ การสูญเสียเงินค่ารักษา พยาบาลต่อครั้ง ที่มีราคาสูง การเป็นนิ่ว ที่พบบ่อยในภาอีสาน ซึ่งประขาชน มีฐานะยากจน การรักษาด้วยการแพทย์ แผนปัจจุบัน ได้แก่การผ่าตัด การสลายนิ่ว ล้วนแต่ต้องใช้เงินมากมายนั้น การนำนำสมุนไพรหญ้าหนวดแมว มาใช้กับผู้ป่วยโรคนิ่ว เป็นวิธีที่ดีอีกวิธีหนึ่ง ช่วยลดค่ารักษาพยาบาล ประชาชนปลูกใช้เอาได้ ขั้นตอนใช้ไม่ยุ่งยาก ใช้ยอดอ่อน (ซึ่งมีใบอ่อน 2 - 3 ใบ) ควรเก็บช่วงที่หญ้าหนวดแมว กำลังออกดอก เพราะจะเป็นช่วงที่มีสารสำคัญมาก (แต่ไม่ใช้ดอก) นำมาหั่นเป็นท่อนสั้น ๆ ตากแดดให้แห้ง แล้วใช้ 1 หยิบมือ (2 กรัม) ขงกับน้ำเดือด 1 แก้ว ปิดฝาทิ้งไว้ 5-10 นาที ดื่มขณะร้อน ๆ วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร และต้องดื่มน้ำตามมาก ๆ เนื่องจากหญ้าหนวดแมว มีเกลือโปแตสเซียมสูง จึงไม่ควรใช้กับคนที่เป็นโรคหัวใจ ควรใช้การชง ไม่ควรใช้การต้ม และควรใช้ใบอ่อน ไม่ใช้ใบแก่ เพราะอาจมีสารละลายออกมามากเกินไป ทำให้มีฤทธิ์กดหัวใจ สารจากหญ้าหนวดแมว จะทำให้ยาจำพวกแอสไพริน ไปจับกล้ามเนื้อหัวใจมากขึ้น จึงไม่ควรใช้หญ้าหนวดแมวร่วมกับแอสไพรินหญ้าหนวดแมว มีชื่อภาษาอังกฤษว่า cat's whiskers ชื่อวิทยาศาสตร์ Orthosiphon aristatus Mig. วงศ์ LABIATAE (LAMIACEAE)
สารสำคัญในใบของหญ้าหนวดแมว มีเกลือโปแตสเซียม ในปริมาณสูง 0.7 - 0.8%
ที่มา : เคล็ดลับสมุนไพร ฉบับยเดือนเมษายน 2551
