วันที่ 17 มกราคม ผมได้มีโอกาสไปเรียนรู้กับ โรงเรียนศรีวิชัยวิทยา จ.นครปฐม ทำ BAR ไว้ในบันทึกนี้ เพื่อบันทึกผลการเรียนรู้ของตนเอง จึงเขียนบันทึกนี้เพื่อทำ AAR เผื่อว่าอาจจะมีประโยชน์สำหรับผู้อ่านที่สนใจ
ผมสรุป Sriwichai's Sufficiency Economy Model (SSEM) ตามการสังเคราะห์ของตนเอง ได้ดังแผนผังด้านล่างครับ
ก่อนจะเข้าสู่โครงการขับเคลื่อนฯ
ผู้บริหารของโรงเรียนกำหนดเป้าหมายชัดตั้งแต่แรก โดยมีแรงบันดาลใจจาก "นโยบาย" ของ สพฐ. ว่า "ต้องการเป็นสถานศึกษาพอเพียง" เมื่อชัดเจน กลุ่มแกนนำซึ่งได้แก่ ทีมบริหารและแกนนำที่นำโดย อ.สุรีย์ และ อ.วารินทร์ จึงได้เริ่มศึกษาหาแนวทางที่จะพัฒนาสู่เป้าหมาย ดังนี้
- ประชุมระดมสมองค้นหาจุดเด่นของตนเอง พบในขณะนั้น (ปี 2549) ว่าสิ่งที่เด่นที่สุด คือ "ผลงานของนักเรียน เช่น สิ่งประดิษฐ์ต่างๆ จากโครงงาน ฯลฯ
- เริ่มขับเคลื่อน โดยให้ครูทุกคนทำแผนการสอนบูรณาการเศรษฐกิจพอเพียงอย่างน้อย 1 หน่วยการเรียน แล้วรวมเล่มเป็น แผนจัดการเรียนรู้บูรณาการเศรษฐกิจพอเพียง
- รับการประเมิน "สถานศึกษาพอเพียงรอบแรก" ได้รับชุมว่า สิ่งที่เป็นจุดเด่นที่สุดคือ "การบริหารจัดการภายในโรงเรียน" ที่แต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้มีเอกภาพในการทำงานสูง
- ผอ. จึงใช้กลุ่มสาระการเรียนรู้ เป็นแกนในการขับเคลื่อน โดยผู้อำนวยการและครูแกนนำเป็นผู้ขับเคลื่อนทีมหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ โดยเริ่มจาก การกำหนดวิสัยทัศน์ให้ชัดเจน แล้วสื่อสารทำความเข้าใจกับกลุ่มสาระให้เข้าใจเป้าหมายตรงกัน
- ให้ทุกกลุ่มสาระทำแผนการสอนบูรณาการเศรษฐกิจพอเพียงที่เกี่ยวข้องกับ "ชะอม" โดยบูรณาการทรัพยากรต่างๆ ทั้งภายในโรงเรียน และภายนอกโรงเรียน เช่น ปราชญ์ชาวบ้า หรือผู้รู้ต่างๆ โดยกำหนดให้ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้เป็นผู้รับผิดชอบ
- รับการประเมินรอบสอง ปี 2550 ผ่านเป็น "สถานศึกษาพอเพียง" และเข้าร่วมโครงการของมูลนิธิสยามกัมมาจล
- ขับเคลื่อนร่วมกับมูลนิธิตามแผนผัง ศรีวิชัยโมเดล
อธิบายแผนผัง ศรีวิชัยโมเดล
รูปแบบการขับเคลื่อนของโรงเรียนศรีวิชัยอาจแบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอน ตามยุทธศาสตร์ของโรงเรียน อ่านได้ที่นี่ครับ
ผมสังเคราะห์ใหม่เป็นดังนี้ครับ
- ขั้นปรับกระบวนทัศน์
- ขั้นปรับ"กระบวนการ"
- ขั้นปฏิบัติบูรณาการ
ขั้นปรับกระบวนทัศน์ เริ่มที่การกำหนดวิสัยทัศน์ให้ชัดเจน "โรงเรียนศรีวิชัยวิทยาเป็นโรงเรียนมาตรฐานสากล บนพื้นฐานคุณธรรม นำความรู้ และเศรษฐกิจพอเพียง" ว่าโรงเรียนจะใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นสำคัญในการบริหารจัดการ จากนั้นเริ่ม กระบวนการปรับกระบวนทัศน์ หรือ "วิธีคิด" ของครู โดยการฝึกอบรม ศึกษาดูงาน และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อปรับกระบวนการเรียนรู้ สร้างเจตคติ เสริมแรงบันดาลใจ ปรับพฤติกรรม เพิ่มเติมศักยภาพโดยเฉพาะด้านการเขียนแผนการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เรียนรู้จากตัวอย่าง จากแนวปฏิบัติที่ดี กระบวนการปรับกระบวนทัศน์นี่สำคัญมากต่อการทำงานอย่างมีความสุขของครู
ขั้นปรับ "กระบวนการ" โรงเรียนศรีวิชัย ใช้วิธีใช้ แผนการจัดการเรียนาการสอนเป็นเครื่องมือ หัวหน้ากลุ่มสาระจะต้องรับผิดชอบ ให้ครูทุกคนสามารถออกแบบการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการตามที่กำหนด โดยผู้อำนวยการลงมาล้วงลึก ตรวจ เสริม เติม หนุน ด้วยตนเอง โดยมีคำสัญว่า "เป็นแผนฯ บูรณาการตามมาตรฐานในหลักสูตร" ซึ่งตามหลักสูตร ปี 2551 ได้บรรจุไว้อย่างชัดเจน ในขั้นตอนนี้ ทางโรงเรียนจัดให้มีการประชุมประจำเดือนสำหรับครูทั้งโรงเรียน และประชุมประจำอาทิตย์ในแต่ละกลุ่มสาระ หรือบางกลุ่มสาระก็ประชุมกันอย่างไม่เป็นทางการประจำวัน
ในขั้นปฏิบัติบูรณาการนั้น ทางโรงเรียนได้นำความรู้ต่างๆ ที่ได้จากทั้งที่ไปฝึกอบรม ศึกษาดูงาน และแลกเปลี่ยนระดมสมองกันภายในกลุ่มสาระ จัดทำฐานการเรียนรู้ และกิจกรรมการเรียนรู้ต่างๆ ขึ้น โดยมอบหมายให้ กลุ่มสาระสังคมศึกษา เป็นผู้รับผิดชอบในด้านความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับทฤษฎีเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ส่วนกลุ่มสาระอื่นๆ ให้ครูทุกคนนำหลักปรัชญาฯ มาสอนแทรกโดยเน้นให้นักเรียนเกิดอุปนิสัยพอเพียง "โดยไม่รู้ตัว" กิจกรรมที่โดดเด่นของศรีวิชัย คือการจัดการเรียนการสอนที่ส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน โดยเฉพาะ คลีนิกภาษาไทย และคลีนิคคณิตศาสตร์ นอกจากนั้นยังไม่กิจกรรมต่างๆ ตามความเชี่ยวชาญของครูผู้สอน เช่น การทำการ์ตูนสามมิติ การทำผลิตภัณฑ์อื่นๆ โดยผ่านกิจกรรมสำคัญคือ "กิจกรรมส่งเสริมการหารายได้ระหว่างเรียน"
ปัจจัยของความสำเร็จ มีดังต่อไปนี้ครับ
-
ผอ.ทิพวรรณ ยิ้มสวัสดิ์ คือปัจจัยแรก สิ่งที่ท่านทำแล้ว และสำเร็จ เพราะ
- ท่านมีศักยภาพในการจัดการเรียนการสอนสูงมาก สามารถตรวจแผนการสอนของครูด้วยตนเอง สามารถแนะนำครูได้ถึงขั้นตอนการปฏิบัติ หรือ "เป็นที่พึ่งได้ทุกขั้นตอน"
- กำหนดวิสัยทัศน์ชัด กำหนดเป้าหมายให้ทุกคนในโรงเรียนชัดเจนร่วมกัน
- ใช้ทรัพยากรทุกอย่างที่มี ทั้ง "คน" "เงิน" และ "เวลา" บูรณาการกันสู่เป้าหมายนั้น
- เป็นผู้ขับเคลื่อนด้วยตนเอง สั่งการด้วยตนเอง กำกับติดตามด้วยตนเองทุกขั้นตอน
- มีทีมแกนนำที่รู้เข้าใจ และมีศักยภาพด้านการจัดการความรู้
- มี "ครูพอเพียง" อยู่ก่อนแล้วหลายคน ผมเรียกครูกลุ่มนี้ว่า "ครูเพื่อศิษย์" คือ ระเบิดจากข้างในอยู่แล้ว ท่านเหล่านี้จะพูดบ่อยๆ ว่า "....แต่ก่อนเราไม่รู้ว่า สิ่งที่เราทำอยู่คือ การนำหลักปรัชญาฯ มาใช้...."
สรุปสั้นๆครับ "ผอ. เอาจริง"
