ท่านผู้อ่านที่รักทุกท่าน
วันนี้ผมจะมาเพิ่มเติมเรื่องความสัมพันธ์แบบแทนที่ต่อนะครับ ตอนนี้เน้นแต่เรื่องความสัมพันธ์แบบแทนที่แต่เพียงอย่างเดียวและจะขยายความบางส่วนให้ชัดเจนมากขึ้น
1. เรื่องคู่ตรงกันข้ามนี้คนที่นำเรื่องนี้มาใช้วิเคราะห์ตัวบทที่เป็นเนื้อเรื่องได้ดี คือ Algirdas Julien Greimas เขาได้สร้างแผนผังคู่ตรงกันข้าม 4 คู่เรียกกันว่า สี่เหลี่ยมสัญญะศาสตร์ (semiotic square) ขึ้นมา สี่เหลี่ยมสัญญะศาสตร์คือตารางการวิเคราะห์คู่ตรงกันข้ามหลักๆในตัวบทใดตัวบทหนึ่ง ในสี่เหลี่ยมจะมีสัญญะอยุ่ 4 ตัว ได้แก่ S1, S2, ไม่ใช่ S1, และไม่ใช่ S2 ตัวลูกศรที่มี 2 หัว แสดงความสัมพันธ์แบบตรงกันข้ามกันของทั้ง 2 ตัว
2 ความสัมพันธ์ข้างบนเป็นความสัมพันธ์ตรงกันข้าม ดังนั้น S1 ย่อมตรงกันข้ามกับ S2 เช่น ขาว-ดำ เป็นต้น ในขณะที่ความสัมพันธ์ข้างล่างมิใช่ความสัมพันธ์แบบคู่ตรงข้ามธรรมดา แต่มีความซับซ้อนเล็กน้อย ดังนั้น ไม่ใช่ S2 จึงเท่ากับไม่ดำ นั่นหมายความว่าสิ่งที่ไม่ดำ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะขาวเสมอไป และ ไม่ใช่ s1 จึงเท่ากับ ไม่ขาว และสิ่งที่ไม่ขาว ก็ได้หมายความว่าจะดำเสมอไป เป็นต้น
3. เมื่อมองด้านขวาและซ้าย S1 กับ ไม่ใช่ S2 ก็ตรงกันข้ามกัน เหมือนกับ ไม่ใช่ S1 กัน S2
4. S1 กับ S2 เป็นสิ่งที่ปรากฏอยู่ ในขณะที่ ไม่ใช่ S1 และไม่ใช่ S2 เป็นตัวแทนสิ่งที่ไม่ปรากฏอยู่
5. ความสัมพันธ์ระหว่างคู่ทั้ง 4 มีดังนี้ 1. S1 กับ S2, ไม่ใช่S1 และไม่ใช่ S2 เป็นความสัมพันธ์แบบคู่ตรงกันข้ามกัน 2. S1 กับไม่ใช่S2, S2 กับไม่ใช่S1 เป็นความสัมพันธ์แบบเกื้อหนุนกัน
6. S1+S2 กลายมาเป็น S ตัวใหญ่ และไม่ใช่ S1 + ไม่ใช่ S2 กลายมาเป็น Not S
ผมเคยวิเคราะห์หนังเรื่องหนึ่งโดยใช้สี่เหลี่ยมสัญญะศาสตร์นี้ ได้เคยพิจารณาลงวารสานสร้องทองสาร ซึ่งเป็นนิตยสารของวัดสร้อยทอง ท่านผู้อ่านสามารถหาอ่านได้ในบล็อกการวิจารณ์หนังของผมเรื่อง สาวหน้าใสกับนายไบซิเคลที่นี่ครับ
http://co1la8ji.gotoknow.org/assets/media/files/000/793/718/original_Teen.pdf
วันนี้ผมจะมาวิเคราะห์เรื่องการเมืองที่แบ่งเป็นสีซึ่งเกิดขึ้นในสังคมไทยไม่น้อยกว่า 5 ปี โดยใช้ผังของสี่เหลี่ยมสัญญะศาสตร์นี้ ผมทำเป็น pdf ไฟล์ไว้เชิญดาวน์โหลดได้เลยครับ
http://co1la8ji.gotoknow.org/assets/media/files/000/798/146/original_thaipolitics.pdf
โปรดดูการวิเคราะห์ภาพยนต์ วรรณกรรมที่ใช้สี่เหลี่ยมสัญญศาสตร์ได้ใน
1. นพพร ประชากุล ใน ประชา สุวีรานนท์ (2542) แล่เนื้อเถือหนัง เล่มสอง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน.
2. สายวรณ น้อยนิมิตร. โลสกชาดก: อาชาญากรรมกับโทษทัณฑ์ ใน สารคดี ฉบับที่ 158 ปีที่ 14 เมษายน 2541
3. สิริวรรณ ลาภสมบูรนานนท์. ความหมายเชิงโครงสร้างของปณิธานกวี และ หน้าสุดท้าย ใน สารคดี ฉบับที่ 153 ปีที่ 13 พฤศจิกายน 2540
4. ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์. ความหมายเชิงโครงสร้างของหลังเที่ยงคืน. ในสารคดคี ปีที่ 9 ฉบันที่ 102 สิงหาคม 2536
