กรณีศึกษา เด็กชายสมบูรณ์ ริมพู : พี่น้องนักดนตรีวงโยธวาทิต
บุตรไร้สัญชาติของแรงงานสัญชาติพม่า[1]
ชื่อ เด็กชายสมบูรณ์ ริมพู
วันเกิด วันที่ 23 เมษายน พ.ศ.2540 (ปรากฏตามบัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน)
สถานที่เกิด ประเทศพม่า (ตามคำพยานของนายบุตตีมานผู้เป็นบิดา)
ภูมิลำเนาปัจจุบัน เขตบางรัก กรุงเทพฯ
เอกสารประจำตัว 1. บัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน เลขประจำตัว 0-1007-89000-04-0 ออกโดยสำนักเขตปทุมวัน กรุงเทพฯ ลงวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ.2554 หมดอายุเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ.2564
2. แบบรับรองรายการทะเบียนประวัติบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน ทร.38ข เลขประจำตัว 0-1007-89000-04-0 ออกโดยสำนักเขตปทุมวัน กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ.2554
3. เอกสารเดินทางสำหรับคนต่างด้าว (Travel Document for Aliens) เลขที่ A006899 ออกโดยกระทรวงการต่างประเทศ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม ค.ศ.2011 หมดอายุวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ.2012
-----------
ข้อมูลบิดา
-----------
ชื่อภาษาไทย นายบุตตีมาน ริมพู (ปรากฏตามแบบรับรองรายการทะเบียนประวัติของคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นกรณีพิเศษ ทร.38/1)
ชื่อภาษาอังกฤษ Budeman (ปรากฏตามหนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport))
สัญชาติ สัญชาติพม่า
วันเกิด วันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ.1974
สถานที่เกิด เมืองมิตจินา (Myitkyina) ประเทศพม่า (ปรากฏตามหนังสือเดินทางชั่วคราว (TemporaryPassport))
เอกสารประจำตัว • เอกสารประจำตัวของบิดาที่รัฐไทยออกให้ คือ
(1) แบบรับรองรายการทะเบียนประวัติของคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นกรณีพิเศษ ทร.38/1 เลขประจำตัว 00-1004-100769-7 ออกโดย สำนักงานเขตพระนคร จัดทำทะเบียนเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ.2547
(2) ใบรับคำขอ เลขที่ 17572 ออกโดย กรมการจัดหางาน ลงวันที่ 19 กันยายน พ.ศ.2554 (ใช้แทนใบอนุญาตทำงาน อนุญาตทำงานจนถึง 22 พฤศจิกายน พ.ศ.2555)
- เอกสารประจำตัวของบิดาที่รัฐพม่าออกให้
หนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport) เลขที่ TCL049229 ออกโดย กระทรวงมหาดไทย (Ministry of Home Affairs) ของสาธารณรัฐแห่งสหภาพพม่า เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ.2553
อาชีพ ปัจจุบันประกอบอาชีพเป็นพนักงานขายร้าน WESTERN TAILOR ถ.ข้าวสาร บางลำพู
--------------
ข้อมูลมารดา
--------------
ชื่อภาษาไทย นางดูลูกา เดวี ลิมบู (ปรากฏตามแบบรับรองรายการทะเบียนประวัติของคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นกรณีพิเศษ ทร.38/1)
ชื่อภาษาอังกฤษ Thurakar Devi (ปรากฏตามหนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport))
สัญชาติ สัญชาติพม่า
วันเกิด วันที่ 18 สิงหาคม ค.ศ.1974 (ปรากฏตามหนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport))
สถานที่เกิด เมืองโมกก (Mogok) ประเทศพม่า (ปรากฏตามหนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport))
เอกสารประจำตัว
เอกสารประจำตัวของบิดาที่รัฐไทยออกให้ คือ
(1) แบบรับรองรายการทะเบียนประวัติของคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นกรณีพิเศษ ทร.38/1 เลขประจำตัว 00-1004-100769-7 ออกโดย สำนักงานเขตพระนคร จัดทำทะเบียนเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ.2547
(2) ใบรับคำขอ เลขที่ 17572 ออกโดย กรมการจัดหางาน ลงวันที่ 19 กันยายน พ.ศ.2554 (ใช้แทนใบอนุญาตทำงาน อนุญาตทำงานจนถึง 22 พฤศจิกายน พ.ศ.2555)
- เอกสารประจำตัวของบิดาที่รัฐพม่าออกให้
หนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport) เลขที่ TCL049229 ออกโดย กระทรวงมหาดไทย (Ministry of Home Affairs) ของสาธารณรัฐแห่งสหภาพพม่า เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ.2553
อาชีพ ปัจจุบันประกอบอาชีพเป็นพนักงานขายร้าน WESTERN TAILOR ถ.ข้าวสาร บางลำพู
------------------------------------
การศึกษาของเด็กชายสมบูรณ์ ริมพู
------------------------------------
- · ศึกษาระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 ณ โรงเรียนสวนลุมพินี
- · ปัจจุบันกำลังศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนวัดปทุมวนารามในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
-------------------------------------------------------------
ปัญหาสถานะบุคคลของเด็กชายสมบูรณ์ ริมพู
: หัวหน้าวงโยธวาทิต บุตรไร้สัญชาติของแรงงานสัญชาติพม่า
-------------------------------------------------------------
สมบูรณ์ ริมพู เข้ามาประเทศไทยเมื่อตอนอายุประมาณ 2 ปีพร้อมบิดามารดาโดยไม่เคยแจ้งการเกิดและไม่ปรากฏว่าได้มีการบันทึกชื่อของ ด.ช.สมบูรณ์ ในทะเบียนราษฎรทั้งของประเทศไทยและประเทศพม่า ในคราวที่บิดามารดาของสมบูรณ์ได้ไปขึ้นทะเบียนขึ้นแรงงานต่างด้าว ก็ไม่ได้นำเด็กชายสมบูรณ์ไปขึ้นทะเบียนเป็นผู้ติดตาม ดังนั้น ตลอดระยะเวลา 13 ปี เด็กชายสมบูรณ์ซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศไทยจึงประสบปัญหาความไร้รัฐเจ้าของทะเบียนราษฎรตลอดมา จนกระทั่งปี พ.ศ. 2554 จึงได้รับการสำรวจและบันทึกชื่อในทะเบียนราษฎรไทยประเภทบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎร (ทร.38ก) กลุ่มเด็กและบุคคลที่เรียนอยู่ในสถานศึกษาของประเทศไทยแต่ไม่มีสถานะที่ถูกต้องตามกฎหมาย ปัญหาความไร้รัฐของสมบูรณ์จึงได้รับการขจัดสิ้นไป
ส่วนบิดามารดาของสมบูรณ์นั้น ในปี พ.ศ.2547 ก็ได้ขึ้นทะเบียนแรงงานต่างด้าว และเข้าสู่กระบวนการพิสูจน์สัญชาติพม่า ในปี พ.ศ.2553 ได้รับเอกสารพิสูจน์ทราบตัวบุคคลจากสาธารณรัฐแห่งสหภาพพม่ากล่าวคือ หนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport) ซึ่งยอมรับบุคคลทั้งคู่ในสถานะราษฎรของประเทศพม่า
อย่างไรก็ตามในเมื่อกระบวนการในการพิสูจน์สัญชาติเพื่อรับรองการมีสิทธิในสัญชาติพม่าของบุตรแรงงานสัญชาติพม่ายังมิได้เกิดขึ้นในความเป็นจริง แม้ว่าตามข้อเท็จจริงสมบูรณ์น่าจะต้องมีสัญชาติพม่าเฉกเช่นกับบิดามารดา จึงทำให้สมบูรณ์ยังคงประสบปัญหาเป็น “เด็กไร้สัญชาติในสถาบันการศึกษาของประเทศไทย ที่เป็นบุตรแรงงานสัญชาติพม่า” ซึ่งสามารถฟังและพูดภาษาเนปาลได้อย่างคล่องแคล่ว
ด้วยความตั้งใจจริง และศักยภาพในตัวเองของสมบูรณ์ เขาได้พัฒนาทักษะทางดนตรี จนได้รับเลือกเป็นหัวหน้าวงโยธวาทิตของโรงเรียนสวนลุมพินี ซึ่งได้เป็นตัวแทนของประเทศไทยเข้าร่วมการแข่งขันประกวดวงโยธวาทิตระดับนานาชาติ ในงาน Hong Kong Marching Band Festival 2011 วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ณ เขตการปกครองพิเศษฮ่องกง
ดังนั้นเพื่อเคารพต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ผู้หนึ่ง คือ สมบูรณ์ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของตนเองด้านการศึกษาและทักษะทางดนตรี ซึ่งจำต้องดำเนินไปบนฐานแห่งสิทธิในเสรีภาพในการเดินทางเพื่อเข้าถึงโอกาสดังกล่าว และเพื่อเป็นการทำคุณประโยชน์ และสร้างชื่อเสียงให้กับประเทศไทยเองด้วย กระทรวงมหาดไทยจึงได้อนุญาตให้สมบูรณ์เดินทางออกนอกราชอาณาจักรและเดินทางกลับเข้ามาในราชอาณาจักร หลังการแข่งขันวงโยธวาทิตจบสิ้นลง โดยสมบูรณ์ได้รับเอกสารเดินทางสำหรับคนต่างด้าว (Travel Document for Aliens) ที่ออกโดยกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศของประเทศไทย เพื่อใช้เดินทางไปต่างประเทศ
ท้ายที่สุดด้วยความสามารถของเยาวชนไร้สัญชาติคนหนึ่งในสังคมไทย เขาได้นำทีมวงโยธวาทิตชนะเลิศการแข่งขันจนสร้างชื่อเสียงให้กับประเทศไทยในต่างแดนได้สำเร็จในครั้งนั้น
[1] สรุปข้อเท็จจริงกรณีศึกษาโดยย่อโดย นางสาวพวงรัตน์ ปฐมสิริรักษ์ คณะทำงานโครงการบางกอกคลินิกฯ เพื่อประกอบการเสวนาวิชาการ “แบ่งปันประสบการณ์ไทย-ญี่ปุ่น เพื่อ การจัดการปัญหาสิทธิและสถานะบุคคลของคนไร้รัฐไร้สัญชาติ” วันที่ 6 ก.พ.2555 ณ ห้อง 221 คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์