ความตกลงว่าด้วยการใช้บังคับมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช

ความตกลงว่าด้วยการใช้บังคับมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช
     (Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measures-SPS)

สินค้าอาหาร ถือเป็นกลุ่มสินค้าส่งออกที่สำคัญของไทยสินค้าอาหารที่มีมูลค่าส่งออกสูงสุด คือ ผลิตภัณฑ์ประมง ข้าวและธัญพืช เนื้อสัตว์ และ ผลิตภัณฑ์ผลไม้ น้ำตาล และน้ำผึ้ง ตามลำดับ รัฐบาลในปัจจุบัน มีเป้าหมายที่จะส่งเสริมอุตสาหกรรมอาหารโดยวางเป้าหมายว่าจะให้ประเทศไทยเป็นครัวของโลก (Kitchen of the World) ดังนั้น มาตรการสุขอนามัยและอนามัยพืชจึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อการส่งออกสินค้าอาหารของไทย

มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (Sanitary and Phytosanitary Measures-SPS) คือ มาตรการที่กำหนดขึ้นเพื่อใช้ควบคุมสินค้าเกษตรและอาหาร ไม่ให้เกิดโทษต่อชีวิต และ/หรือผลเสียต่อสุขภาพของชีวิตมนุษย์ พืช และสัตว์ โดยไม่ก่อให้เกิดอุปสรรคทางการค้า ซึ่งอยู่ภายใต้ความตกลง SPS ขององค์การการค้าโลก (World Trade Organization-WTO) เพื่อเหตุผลด้านความปลอดภัย ประเทศนำเข้าสินค้าเกษตรและอาหาร จะใช้มาตรการนี้ต่อสินค้านำเข้า แต่มีบางกรณีที่ประเทศนำเข้าอ้างใช้มาตรการนี้เพื่อซ่อนเร้น และใช้เป็นเครื่องมือในการกีดกันการนำเข้าสินค้าเกษตรและอาหาร ซึ่งการกำหนดมาตรการ SPS จะต้องมีข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์และโดยเฉพาะการกำหนดให้ประเทศสมาชิกใช้มาตรฐานระหว่างประเทศที่กำหนด โดย 3 องค์การ คือ Codex, IPPC, และ OIE
               มาตรการ SPS
                เพื่อปกป้องชีวิตมนุษย์และสัตว์ จากสารปรุงแต่งสารปนเปื้อน สารพิษ หรือเชื้อโรคในอาหาร
                เพื่อปกป้องชีวิตมนุษย์จากโรคที่ติดมากับพืชหรือสัตว์
                เพื่อปกป้องชีวิตพืชและสัตว์จากศัตรูพืชและศัตรูสัตว์
                เพื่อปกป้องอาณาเขตประเทศจากการแพร่ระบาดของโรคแมลง
            มาตรการ SPS ไม่ครอบคลุมเรื่องสิ่งแวดล้อม

วัตถุประสงค์ของความตกลง SPS
                สิทธิที่ให้กับประเทศสมาชิกในการกำหนดมาตรการที่จะคุ้มครองมนุษย์ พืช และสัตว์
                มีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์อ้างอิงในการกำนหดมาตรการ
                ไม่ก่อให้เกิดการบิดเบือนทางการค้า และการเลือกปฏิบัติ

บทบาทของเหตุผลทางวิทยาศาสตร์
               1. การกำหนดมาตรการโดยใช้มาตรฐานระหว่างประเทศจาก 3 องค์กร คือ
                     CODEX ว่าด้วยมาตรฐานความปลอดภัยของอาหาร
                     OIE ว่าด้วยมาตรฐานการควบคุมโรคของสัตว์
                     IPPC ว่าด้วยมาตรฐานการอารักขาพืช
               2. กรณีที่มาตรฐานระหว่างประเทศไม่ครอบคลุม ประเทศสมาชิกสามารถกำหนดมาตรฐานขึ้นเอง แต่จะต้องมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์มารองรับ

 

การ “เปิดประตูสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน” ในปี พ.ศ. 2558 น่าจะส่งผลกระทบต่อการบังคับใช้มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (Sanitary and Phytosanitary Measures-SPS) ของประเทศสมาชิกอาเซียนหรือไม่ อย่างไร เป็นสิ่งที่น่าจับตามองต่อไปในอนาคต

อ้างอิงจาก

http://www.acfs.go.th/km/sps.php

http://is.pcd.go.th/envecodb/sps.php