อริยะ..คืออะไร?..อริยชน..อริยบุคคล..คือใครเราจะรู้ได้อย่างไรว่าใครคือ..อริยะ..
อริยสงฆ์..อริยชน..อริยบุคคล..รวมถึงอารยประเทศ..เป็นคำที่ใช้กันแบบหูหนาตาเหลือก(มากมาย)
หลายคนยังไม่ทราบความหมายที่แท้จริงของคำว่าอริยะ
จนบางครั้งบางที่คิดว่าตัวเองคืออริยะด้วยเช่นกัน
สัตว์บนโลกใบกลมๆนี้ มีหลากหลายพันธ์
แต่ละเผ่าพันธ์ก็มีการสื่อสารระหว่างเผ่าพันธ์ของตน
โดยจะมีบ้างที่การสื่อสารสามารถสร้างความเข้าใจในสื่อนั้นๆข้ามสายพันธ์ได้..คน..เกิดมาเพราะบุญเก่าเกื่อหนุนจนสามารถเกิดเป็นคนได้
และยากนักที่จะมีโอกาสสังเกตุได้ว่า
สัตว์เดรฉานทั่วๆไปมีจำนวนมากกว่าคนหลายๆล้านเท่าเช่นมดปวกเป็นต้น
และคนอีกนั้นเหละที่มีโอกาสสร้างความดีเพื่อต่อยอดบุญไปในโอกาสต่อๆไปได้อีก
เพื่อที่จะมีโอกาสเกิดมาเป็นคนได้อีกครัง..แต่คนส่วนมากมักจะมองไม่เห็นตรงนี้
และไม่สนใจในการทำสิ่งดีๆเพื่อสะสมบรมีต่อครับ..น่าสงสารคนที่กะเสือกกะสนจะเป็นมนุษย์..แต่เป็นได้แค่คนครับ
อริยะ..เป็นคำคุณศัพย์ที่เพิ่มขึ้นมาเพื่อบงบอกถึงคุณสมบัติของสิ่งที่ต่อท้ายว่าเป็นอริยะ..แล้วคำว่า
อริยะ หมายความว่าเช่นไร..อริยะ..มาจากคำ2คำคือ
..อ.(อะ)แปลว่าไม่..กับคำว่า..ริยะ..ซึ่งมาจากคำว่า วิริยะ
แปลว่าพยายามน้อยนิด
เมื่อรวมกันเข้าแปลว่า..ไม่พยายามแม้แต่น้อยนิด..นั้นหมายถึงการกระทำของคำที่ต่อท้ายไม่ต้องมีความพยายามแม้แต่น้อยนิดในการสร้างกุศล
หรือทำความดีเพื่องสังคมและตนเอง
หรืออีกนัยหนึ่งคือไม่มีการฝื้นใจตนในการกระทำใดๆที่เป็นกุศล
ทุกการกระทำเป็นไปตามธรรมชาติ เช่นไม่โกหก ไม้ฆ้าสัตว์แม้แต่มด
โดยไม่ฝื้นใจเลยแม้แต่น้อยนิดเป็นไปตามขบวนการของธรรมชาติคือความมีเมตตานั้นเอง
ทีนี้ลักษณะของอริยะที่เราพอจะมองเห็นได้ง้ายๆเป็นอย่างไร..
วิถีอริยะ(หรือทางดำเนินชีวิตของอริยะ)มี4ลักษณะใหญ่ๆคือ
1.กินง่าย อยู่ง่าย
ลักษณะการกินอริยะจะกินเพื่อหล่อเลียงสังขารคือร่างกายไม่ให้เสื่อมโทรม
ไม่กินเพื่อทำร้ายร่างกายนี้แม้แต่น้อย
อาหารใดที่สามารถทำร้ายร่างกายจะไม่นำเข้าสู่ร่างกายเด็ดขาด
ซึ่งแตกต่างจากสิ่งที่ไม่ใช่อริยะ เขาจะกินเพื่อความสนุก
กินเพื่อสิ่งอื่นๆที่ตรงกันข้าม ต้องยุ่งยาก ต้องที่ๆต้องการ
ต้องสวยงาม ต้องอร่อย
ต้องฯลฯเพราะเขามีชีวิตอยู่เพื่อจะกินโดยไม่คำนึงถึงว่าจะทำร้ายร่างกายที่มีพระคุณต่อเขา(จิต)แต่อย่างไร..
กรณีอยู่ง่าย
ก็เช่นกันสำหรับอริยะแล้วไม่สนใจว่าที่อยู่นั้นจะอำนวยความสะดวกสบายแค่ไหน
ขอเพียงคุ้มกันแดดร้อน เปียกฝน หรือลมหนาวได้เป็นพอ
สำหรับสิ่งที่ไม่ใช่จะคำนึงถึงความสะดวกสบายหรูหราเป็นหลัก สวยงาม
และดูดี เป็นต้น
2.ไม่เบียดเบียนใคร..แม้แต่ตนเอง..การกินเนื้อสัตว์ก็ถือว่าเบียดเบียนสัตว์เช่นกัน
การก่อสร้างถาวรวัตถุก็ถือว่าเบียดเบียนด้วย
เพราะอริยะไม่ต้องการให้ใครมาลำบากหรือเป็นทุกข์เพื่อตนเอง
3.มุ่งแต่ทำประโยชน์เพื่อผู้อื่นก่อนเสมอ
โดยการกระทำส่วนมากจะเน้นเพื่อสร้างผลประโยชน์ให้ส่วนร่วมก่อน
หากผลนั้นๆจะส่งต่อยังตนก็เพียงหลังจากผู้อื่นได้รับแล้วทั้งสิ้น
4.เป็นผู้ให้มากกว่าเป็นผู้รับ
และรักษาศิล5ครบเป็นอย่างน้อย
อริ แปลว่า ศัตรู ยะ เป็นปัจจัยต่อท้ายแปลว่า ออกจาก ไกลจาก รวม คือ ผู้ที่ไกลจากศัตรู ทั้งหลาย
ขอบคุณค่ะ
ที่ผมทราบมา
อริ = ศรัตรู หรือ กิเลส
ยะ = ไกล
อริยะ ผู้ไกลห่างจากกิเลส