วันนี้ รพ.สต.บ้านดอนตัน และรพ.สต.บ้านคั๊วะ ต.ศรีภูมิ อ.ท่าวังผา ได้ชักชวนแกนนำชุมชน ประมาณ ๕๐ คน มาร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อวางแผนการดำเนินงานด้านสุขภาพ ณ ห้องประชุม อบต.ศรีภูมิ ตาม “โครงการสนับสนุนการสร้างความเข้มแข็งทางสุขภาพโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล” โดยการสนับสนุนของสสส. และกระทรวงสาธารณสุข
กระบวนการเริ่มด้วยการชี้แจงทำความเข้าใจความเป็นมาของโครงการ และความมุ่งหวังในการพัฒนาสุขภาพของชุมชน ซึ่งเป็นภารกิจหลักของการพัฒนารพ.สต. หลังจากนั้นได้แบ่งกลุ่มย่อย เพื่อค้นหาสิ่งดีดีทางด้านสุขภาพที่มีอยู่ในหมู่บ้าน ตำบล
มีสิ่งดีดีที่เป็นผลพวงของการพัฒนาสุขภาพของชุมชนที่ผ่านมาหลายเรื่อง อาทิเช่น การดำเนินการหมู่บ้านปลอดบุหรี่ การงดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ในงานศพ งานวัด งานบวช การประกวดหมู่บ้านสะอาดดอกไม้งาม การดำเนินการอาหารปลอดภัย การรณรงค์ป้องกันโรคเอดส์ การปลูกผักสวนครัวปลอดสารพิษ เป็นต้น
นึกถึงสิ่งดีดี ต้องบอกว่า “ตำบลศรีภูมิ” เป็นต้นแบบของหมู่บ้านร้านค้าปลอดบุหรี่ และเรือแข่งปลอดเหล้า นี่เป็นต้นทุนสำคัญที่ก่อให้เกิดกระบวนการรวมกลุ่มและจัดการสุขภาพของตนเองมาอย่างต่อเนื่องและขยายผลไปยังประเด็นสุขภาพอื่นๆ อีก
หลังจากนั้นได้ร่วมกันวิเคราะห์ว่าแต่ละประเด็นที่ได้ดำเนินการมานั้น มีอะไรที่มาต่อเนื่องและทำได้ดีจนสามารถเป็นแบบอย่างได้ อะไรที่ต้องพัฒนาปรับปรุงให้ดีขึ้น และอะไรที่เป็นประเด็นที่ต้องดำเนินการใหม่
จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ พบว่า บางประเด็นทำได้ดีทุกพื้นที่ บางประเด็นทำดีแต่ยังไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่ บางประเด็นทำแล้วแต่ไม่ต่อเนื่อง บางประเด็นยังทำได้ไม่ดีต้องมีการทบทวนและปรับปรุงการดำเนินการใหม่
หลังจากนั้นเจ้าหน้าที่ รพ.สต. ได้นำเสนอข้อมูลด้านสุขภาพที่สำคัญให้แก่ชุมชน อาทิ สาเหตุการป่วย สาเหตุการตาย ผลการตรวจคัดกรองสุขภาพ การเจาะเลือดหาสารพิษตกค้าง จำนวนคนป่วยโรคที่สำคัญ ซึ่งโดยภาพรวมสาเหตุการป่วยตายส่วนใหญ่มาจากโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หัวใจและหลอดเลือด มะเร็ง ปอดอุดกั้นเรื้อรัง และโรคอุจาระร่วง ซึ่งโรคเหล่านี้สาเหตุส่วนใหญ่มาจากพฤติกรรมการกินและอยู่ ทั้งการไม่ออกกำลังกาย อ้วน การดื่มสุรา สูบบุหรี่ การใช้สารเคมี กินอาหารหวานมันเค็ม ความเครียด และการกินอาหารที่ไม่สุกสะอาด ปัจจัยเหล่านี้ล้วนสัมพันธ์กัน
หลังจากได้ระดมสมองและได้เห็นข้อมูลด้านสุขภาพแล้ว ก็ได้ช่วยกันกำหนดประเด็นสำคัญทางด้านสุขภาพของตำบลได้ ๖ ประเด็น ได้แก่ เรื่องเหล้าบุหรี่, บ้านสะอาดน่าอยู่, อาหารปลอดภัย, อุบัติเหตุ, ออกกำลังกาย, การใช้สารเคมีในการเกษตร แล้วได้อภิปรายกันแล้วให้แต่ละคนได้ลงคะแนนคัดเลือกปัญหากันว่า ทั้ง ๖ ประเด็นๆ ใดที่เป็นปัญหาและความต้องการของชุมชนที่จะหยิบยกมาเป็นประเด็นการดำเนินการในปีนี้ ผลปรากฏว่า ได้ประเด็นเรื่องเหล้าบุหรี่, อาหารปลอดภัย, และ ออกกำลังกาย
หลังจากนั้นได้มีการกำหนดแกนนำการขับเคลื่อนและเครือข่ายที่จะมาร่วมขับเคลื่อนในแต่ละประเด็น แล้วให้แต่ละหมู่บ้านได้กลับไปพูดคุยกันในชุมชน แล้วนัดหมายแกนนำและเครือข่ายในแต่ละประเด็นมาร่วมกันกำหนดแนวทางในการดำเนินการกันอีกครั้งหนึ่ง
ปิดท้ายด้วย นพ.ดิเรก สุดแดน ผู้อำนวยการโรงพยาบาลท่าวังผา ได้มาให้ข้อมูลเรื่องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ เพื่อเป็นข้อมูลได้ตระหนักในการดำเนินชีวิต
กระบวนการเรียนรู้และพัฒนาสุขภาพกำลังเริ่ม แต่ไม่ได้เริ่มที่ศูนย์ เพราะเป็นการเริ่มจากการต่อยอดจากทุนฐานเดิมของพื้นที่ที่มีอยู่ เพื่อการพัฒนาที่ต่อเนื่องและยั่งยืนต่อไป
เห็นความคึกคักและตั้งใจของแกนนำชุมชนและพี่เลี้ยงจาก รพ.สต. และสสอ.แล้วเป็นสุขครับ
