การจัดกิจกรรมเกี่ยวกับการเรียนการสอนที่เกิดกับผู้เรียน Best Practice
ข้าพเจ้า นางรุ่งทิวา นิตชิน ครู โรงเรียนบ้านแก่นท้าว(อโศกวุฒิกรสงเคราะห์)อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา ได้ทำการสอนกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1- มัธยมศึกษาปีที่ 3 เป็นเวลามากกว่ากว่า 15 ปี พบว่านักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนค่อนข้างต่ำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชั้นมัธยมศึกษาปีที่1 ในการสอบปลายปี ปีการศึกษา 2551 นักเรียนสอบได้คะแนนเฉลี่ยเพียงร้อยละ 64.22 ซึ่งนับว่าต่ำมาก อาจเนื่องมาจากสาเหตุต่อไปนี้
1. พื้นฐานความรู้เดิมของนักเรียนยังขาดทักษะด้านการคิด วิเคราะห์ เขียนสรุปเป็นความรู้ด้วยตนเองไม่ได้ ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง ไม่กล้าแสดงความคิดเห็น
2. นักเรียนบางคนไม่สนใจเรียน ไม่ทำแบบฝึกหัด ไม่ส่งการบ้าน
3. พื้นฐานทางเศรษฐกิจของครอบครัว นักเรียนบางคนมีฐานะยากจน มาจากหมู่บ้านที่อยู่ห่างไกลโรงเรียน ถูกบังคับให้มาเรียน ไม่อยากมาเรียน จึงขาดเรียนบ่อยทำให้มีการเรียนรู้ไม่ต่อเนื่อง และมีความสามารถในการเรียนรู้ช้ากว่าเพื่อนคนอื่น
4. สาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีเนื้อหาสาระมากถึง 5 สาระ คือสาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรมและจริยธรรม สาระที่ 2 หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์ สาระที่ 4 ประวัติศาสตร์ สาระที่ 5 ภูมิศาสตร์ ซึ่งผู้สอนจะถนัดสอนในสาระที่ 1,สาระที่ 2 และสาระที่ 5 สาระอื่นอาจสอนได้ไม่ดีนัก ทำให้ผลการเรียนของนักเรียนต่ำมาก
5. สื่อการเรียน/แหล่งเรียนรู้ เช่น ห้องคอมพิวเตอร์ในโรงเรียนมี แต่ไม่เพียงพอกับความต้องการของนักเรียน และในขณะเดียวกันครูที่ควบคุมดูแลห้องนี้ไม่ค่อยอนุญาตให้นักเรียนค้นความหาข้อมูลได้อย่างเต็มที่ เพราะเกรงว่าเครื่องคอมพิวเตอร์หรือระบบต่าง ๆ จะเสียหาย ทำให้นักเรียนขาดทักษะในการค้นคว้าหาความรู้ด้วยตนเอง
6. ข้าพเจ้าเองมีภาระงานอื่น ๆ มากเกินไป เช่น ทำหน้าที่หัวหน้าครูวิชาการ หัวหน้าเจ้าหน้าที่พัสดุ หัวหน้าฝ่ายปฏิคม ฯลฯ ทำให้สอนได้ไม่เต็มที่
จากปัญหาที่กล่าวข้างต้น ข้าพเจ้าจึงพยายามหาวิธีการที่จะแก้ไข และเพื่อที่จะทำให้นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้นดังนี้
1. ให้คำปรึกษา ให้กำลังใจ ช่วยเหลือนักเรียนที่มีปัญหา ทั้งในเรื่องส่วนตัว เรื่องเศรษฐกิจครอบครัว ปัญหาการเดินทางมาเรียน และเรื่องการเรียนในชั้นเรียน
2. นำแบบฝึกหัด แบบทดสอบพื้นฐานความรู้พื้นฐานด้านการอ่าน การเขียนมาฝึกให้นักเรียนที่อ่านไม่คล่อง เขียนไม่คล่อง
3. ให้นักเรียนฝึกทำแบบฝึกหัดแบบทดสอบบ่อย ๆ
4. ศึกษาแนวทางการสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่จะนำมาใช้ในกิจกรรมการเรียนการสอนเพื่อให้นักเรียนเกิดการตื่นเต้น และสนใจเรียนมากขึ้น
จากการศึกษาในข้อ 4 ทำให้ข้าพเจ้าพบว่าการสอนแบบศูนย์การเรียน เป็นวิธีสอนที่เหมาะสมอย่างหนึ่งที่จะนำมาใช้สอนและแก้ปัญหาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ดังนั้นข้าพเจ้าจึงจัดทำชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน ในสาระที่ 5 ภูมิศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 9 ภูมิศาสตร์ประเทศไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 10 เรื่อง ดังต่อไปนี้ 1.เรื่องลักษณะทั่วไปทางภูมิศาสตร์ 2. เรื่องลักษณะภูมิประเทศของประเทศไทย 3. เรื่องลักษณะภูมิอากาศของประเทศไทย 4. เรื่องป่าไม้ในประเทศไทย 5. เรื่องทรัพยากรแร่ธาตุในประเทศไทย 6. เรื่องการกระจายประชากรและความหนาแน่นของประชากรในประเทศไทย 7. เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมกับมนุษย์ 8.เรื่องการเพาะปลูกพืชในประเทศไทย 9. เรื่องการประมงในประเทศไทย 10. เรื่องการคมนาคมขนส่งทางบกในประเทศไทย
ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียนมีขั้นตอนในการสอน 4 ขั้นตอน ดังนี้
1. ขั้นเตรียมการ
1.1 ครูผู้สอนต้องศึกษาข้อมูลตั้งแต่จุดประสงค์การเรียนรู้แต่ละศูนย์ของเนื้อหาที่จะสอน วิธีการวัดประเมินผล จนถึงการสรุปบทเรียน
1.2 เตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องใช้ในแต่ละศูนย์ให้พร้อม และมีสภาพการใช้งานได้ดี
1.3 จัดสถานที่ ห้องเรียนให้มีสิ่งแวดล้อมที่ดี มีโต๊ะเก้าอี้เพียงพอที่จะจัดเป็นกลุ่มย่อยตามเนื้อหาที่จะสอน
2. ขั้นสอน
2.1 สร้างข้อตกลงร่วมกัน เช่นการรักษาเวลา การทำงานเป็นทีม ความรับผิดชอบในการทำกิจกรรม
2.2 ทดสอบก่อนเรียน พร้อมบอกผลการสอบเพื่อให้ทุกคนทราบความรู้พื้นฐานของตนเอง
2.3 นำเข้าสู่บทเรียน ใช้กิจกรรมหรือวิธีการที่สอดคล้องกับเนื้อหาสาระและเหมาะสมกับผู้เรียน อาจอธิบายเนื้อหาสาระและวิธีการที่จะเรียนย่อ ๆ
2.4 แบ่งกลุ่มผู้เรียน โดยแบ่งตามจำนวนศูนย์การเรียน แบ่งกลุ่มคละกันตามความสามารถ
2.5 ดำเนินกิจกรรม ผู้เรียนทำกิจกรรมต่าง ๆ ครบทุกศูนย์การเรียนรู้ที่กำหนด
3. ขั้นสรุปบทเรียน
หลังจากผู้เรียนหมุนเวียนกันทำกิจกรรมต่าง ๆ ครบทุกศูนย์การเรียนรู้แล้ว ผู้สอนตั้งคำถามให้ผู้เรียนสะท้อนความรู้สึกและบทเรียนที่ได้รับ ผู้สอนและผู้เรียนร่วมสรุปบทเรียนทั้งหมดด้วยกัน
4. ขั้นประเมินผล
ทดสอบหลังเรียน พร้อมบอกผลการสอบเพื่อให้ทุกคนทราบพัฒนาการของตนเองเพื่อเปรียบเทียบผลการสอบก่อนเรียน
ผลที่ผู้เรียนได้รับจากการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน
หลังจากที่ข้าพเจ้าได้จัดทำชุดการสอนแต่ละชุดเสร็จสิ้นลง ข้าพเจ้าได้นำไปสอนนักเรียนตามขั้นตอนในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียนแทนการสอนแบบปกติที่ส่วนใหญ่ครูเป็นผู้บรรยาย นักเรียนเป็นผู้หาคำตอบ ทำแบบฝึกหัด ซึ่งเป็นการเรียนรู้แบบตัวใครตัวมัน ส่วนการการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน จะมีกิจกรรมฝึกความเป็นประชาธิปไตยในชั้นเรียน แบ่งกลุ่มคละความสามารถ มีการเลือกหัวหน้ากลุ่ม เลขานุการกลุ่ม มีสมาชิกในกลุ่ม ภายในกลุ่มมีการแบ่งหน้าที่กัน ช่วยกันอ่าน ช่วยกันคิด ช่วยกันคิดวิเคราะห์ และหาคำตอบจากการระดมสมองของสมาชิกภายในกลุ่ม นักเรียนที่เรียนเก่งช่วยเหลือนักเรียนเรียนอ่อน นักเรียนกล้าคิด กล้าพูด กล้าแสดงออก นักเรียนที่ค่อนข้างเกเรและไม่ชอบอ่านหนังสือ หรือทำแบบฝึกหัด จะเปลี่ยนพฤติกรรมมาเป็นหัวหน้ากลุ่มและสามารถควบคุมการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆให้เสร็จสิ้นภายในเวลาที่กำหนด นักเรียนรู้สึกตื่นเต้นสนุกสนานไม่เบื่อหน่ายนักเรียนแต่ละกลุ่มจะแข่งขันกันค้นหาคำตอบ กลุ่มที่ได้รับคะแนนมากที่สุดจะได้รับคำชมเชยจากครูและเพื่อน ๆ กลุ่มที่ได้คะแนนรองลงมาก็จะพยายามทำคะแนนรวมของกลุ่มให้สูงขึ้นในครั้งต่อไป เมื่อครูทำการทดสอบวัดผลการเรียนรู้ นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้นกว่าเดิม และต้องการให้ครูสอนด้วยชุดการสอนแบบศูนย์การเรียนมากกว่าสอนแบบบรรยาย
หลังจากที่ข้าพเจ้าได้จัดทำและพัฒนาชุดการสอนแบบศูนย์การเรียนทั้ง 10 เรื่องนี้เสร็จเรียบร้อยแล้ว ข้าพเจ้าได้ทำการเผยแพร่ให้เพื่อนครูที่สอนกลุ่มสาระการเรียนสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมในระดับประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ในกลุ่มโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาอำเภอสูงเนิน อำเภอสีคิ้ว และอำเภออื่น ๆ เพื่อที่ครูเหล่านั้นจะได้นำไปปรับปรุงและพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของตนเองต่อไป และ และเมื่อข้าพเจ้าได้เผยแพร่นี้
ข้าพเจ้าได้นำคำแนะนำ คำติมาไขปรับปรุงให้ดีจนเป็นที่พอใจ ข้าพเจ้าจึงส่งชุดการสอนแบบศูนย์การเรียนทั้ง 10 เรื่องเป็นผงานทางวิชาการเพ่อขอกำหนดตำงและแต่งตั้งให้มีวิทยฐานะที่สูงขึ้นจาก ครู วิทยฐานะชำนาญการ เป็น ครูวิทยฐานะชำนาญการพิเศษ
จากที่กล่าวมาข้างต้นทั้งหมดข้าพเจ้าจึงเห็นว่าการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยชุดการสอนแบบศูนย์การเรียนเป็น Best Practice ของข้าพเจ้า
นางรุ่งทิวา นิตชิน เลขที่ 16 รหัส 53D0103116 ปริญญาโทภาคพิเศษ
ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาหลักสูตรและการสอน รุ่นที่ 9 หมู่ 1
