ประโยชน์การศึกษา
ประชากร หมายถึง กลุ่มของสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน อาศัยอยู่ร่วมกันในแห่งใดแห่งหนึ่งในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น ฝูงนกเป็ดน้ำในอุทยานแห่งชาติคูขุด เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2545 ฝูงวัวในทุ่งนาเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2546 เป็นต้น

                ดังนั้น ประชากรจะต้องประกอบด้วย 3 ส่วน คือ

                1.  กลุ่มสิ่งมีชีวิตชนิดในชนิดหนึ่ง

                2.  แหล่งที่อยู่อาศัย                3.  ช่วงระยะเวลา

 

                ประชากรเป็นองค์ประกอบที่สำคัญในระบบนิเวศ มีบทบาทหน้าที่แตกต่างกัน เช่น เป็นผู้ผลิต ผู้บริโภค หรือผู้ย่อยสลาย แต่ประชากรในระบบนิเวศจะมีลักษณะสำคัญที่เหมือนกัน เช่น การแพร่กระจายของประชากร การเพิ่มหรือลดขนาดประชากร และความสัมพันธ์กับประชากรกลุ่มอื่นๆ อาจเป็นรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง เช่น การล่าเหยื่อ การแข่งขัน การได้ประโยชน์ร่วมกัน เป็นต้น

 

โครงสร้างของประชากร 

                โครงสร้างของประชากรจะประกอบไปด้วยสมาชิกที่มีอายุแตกต่างกัน สามารถแบ่งช่วงอายุได้ 3 ระยะ คือ ระยะก่อนสืบพันธุ์ (pre-reproduction) ระยะสืบพันธุ์ (reproduction) และระยะหลังสืบพันธุ์ (post-reproduction)

                ในคน    ช่วงอายุ 1 – 15 ปี หรือช่วงเด็กเป็นระยะก่อนสืบพันธุ์

                                ช่วงอายุ 15 – 40 ปี หรือช่วงหนุ่มสาวเป็นระยะสืบพันธุ์

                                ช่วงอายุ 40 ปีขึ้นไป หรือช่วงชราภาพเป็นระยะหลังสืบพันธุ์

 

                ถ้าแบ่งประชากรตามชั้นอายุ (age class) ทั้ง 3 ช่วงอายุ มาเขียนเป็นปิรามิดเรียงซ้อนกัน โดยมีช่วงก่อนสืบพันธุ์อยู่ล่างสุด เรียกว่า ปิรามิดอายุ (age pyramid) มีด้วยกัน 3 แบบ (ดังรูป) คือ

                ก.  แบบที่มีระยะก่อนสืบพันธุ์น้อยและมีระยะหลังสืบพันธุ์มาก หมายความว่า ประชากรมีแนวโน้มลดลง

                ข.  แบบที่มี 3 ระยะเป็นสัดส่วนกัน หมายความว่า ประชากรมีแนวโน้มที่สมดุลหรือคงที่

                ค.  แบบที่มีระยะก่อนสืบพันธุ์มาก หมายความว่า ประชากรมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น