ฟ้อนม่านมงคลเป็นการแสดงตอนหนึ่งของละครพันทางเรื่องราชาธิราช ตอนสมิงพระรามอาสา ในฉากอภิเษกสมรสสมิงพระรามกับพระราชธิดาพระเจ้าอังวะ ครูมนตรี  ตราโมท  เป็นผู้แต่งบทร้องและทำนองเพลง คำว่า “ม่าน” หมายถึงพม่า ม่านมงคลจึงเป็นระบำในงานมงคลสมรสของพม่า 

ทำนองและคำร้องเพลงฟ้อนม่านมงคล

เพลงฟ้อนม่านมงคลมีท่อนเดียว ๑๖ จังหวะหน้าทับ อัตราจังหวะ ๒ ชั้น บรรเลง ๓ เที่ยว โดยเที่ยวที่ ๒ และ ๓ มีคำร้องเป็นกลอนแปดแต่งโดยครูมนตรี ตราโมท ซึ่งได้ออกแบบทางร้อง ให้ร้องคลอเสียงดนตรีโดยไม่ต้องมีเอื้อนทำให้ฟังง่าย ไพเราะ น่าสนใจแปลกออกไปจากเพลงไทยเดิม ๆ ที่มักมีเอื้อน ในตอนท้ายเพลงต่อด้วยเพลงพม่าไสยาสน์ ซึ่งมีเนื้อร้องอวยพรคู่สมรสว่า “ขอคุณพระพุทธเจ้า จุ่งมาปกเกล้าเกศี พระธรรมเลิศล้ำธาตรี พระสงฆ์ทรงศรีวิสุทธิญาณ ขอโปรดประสาท อุปราชธิบดี พระราชบุตรี วรนาฏนงคราญ ทรงสบสุขศรี ฤดีสำราญ ระรื่นชื่นบาน วรกายสกนธ์ พวกเหล่าพาลา ไม่กล้าผจญ ต่างหวั่นพรั่นตน เกรงพระบารมี ประสงค์สิ่งใด เสร็จได้ดังฤดี สถิตเด่นเป็นศรี อังวะนครา”

---รํ

   -รํ-ซ

-ฟซร

-มฟซ

----

   -ฟ-ท

ลซดํซ

ลทดํรํ

----

----

ปวงข้า

เจ้า

----

เหล่าราช

นาฏ

กร

----

----

ด้วย

เดชะ

----

บารมี

บดี

ศูรย์

----

-ดํรํฟํ

-ทรํดํ

-ทลซ

--ลท

รทลซ

 -ฟซร

-มฟซ

----

----

ขอฝ่ายฟ้อน

ระบำบรรพ์

----

----

ด้วย

หรรษา

----

----

อันไพบูลย์

พูนพิพัฒน์

----

----

นิรัติ-

-ติศัย

----

-ร-ซ

-ด-ฟ

-ททท

--ลซ

-ลฟซ

-มรซ

ฟมดร

----

-ร-ซ

-ฟ-ร

-ฟ-ด

-รํ-ดํ

   -ท--

-ลซดํ

  ทลฟซ

----

----

สมโภช

องค์

----

----

อุป

ราช

----

----

จึง

อุบัติ

----

----

อุป

ราช

--ซซ

ซล--

ซฟซล

ซฟซท

--ดํรํ

ฟํซํ--

        -ร--

ฟซฟท

----

----

----

----

----

----

ราช

ธิดา

----

----

----

----

----

----

ชาติ

ชาญชัย

----

ลลซดํ

ทลซด

ทลฟซ

--ซซ

ซล--

ซฟซล

ซฟซท

----

-ดํรํฟํ

-ทรํดํ

-ทลซ

--ลท

รํทลซ

-ฟซร

-มฟซ

----

----

ในมหา

พิธี

----

----

ดิถี

ชัย

----

----

อรไท

พระธิดา

----

----

ศรี

ธานี

----

-ร-ซ

-ด-ฟ

-ททท

--ลซ

-ลฟซ

-มรซ

ฟมดร

ชมฟ้อนม่านมงคล บรรเลงด้วยปี่พาทย์มอญสุดแสนไพเราะ http://www.youtube.com/watch?v=1xmqDPL9h-U

ฟังเพลงม่านมงคล ขลุ่ยเพียงออประชันขิมสาย เพราะมาก http://www.4shared.com/audio/TeeEWHCA/10_-_.htm  

ขลุ่ยธนิสร์ ศรีกลิ่นดี เพลงม่านมงคล http://www.4shared.com/audio/hP6vzaLe/DY03___-_11_.htm

มีการดัดแปลงทำนองเพลงฟ้อนม่านมงคลเป็นเพลงลูกกรุงลูกทุ่งเท่าที่รวบรวมได้จำนวน ๕ เพลง คือ

(๑) เพลงม่านมงคล เกษม ชื่นประดิษฐ์ แต่ง ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา ขับร้อง เนื้อร้องขึ้นต้นว่า “ร้อนรักหนักหน่วงห่วงใยจริงหนอ เฝ้าเรือนหอรอวิวาห์หน้าหนาว เร่งวสันต์ผ่านพ้นไปใจซึมเซา รอวันเหมันต์เยือนเหย้า หลงเฝ้าม่านมงคล” ยังหาลิงค์ฟังไม่ได้

(๒) เพลงม่านมงคล คำร้อง สมศักดิ์   เทพานนท์  ทำนอง ธนิต   ผลประเสริฐ   

"รักซ้อนซ่อนรักก่อนอยู่ภายใน เกิดรักมาซ้อนใจไห้หวน วาสนาไม่ถึงเธอละเมอครวญ อกเอ๋ยรักเลยรัญจวนหวนไห้ใจอาวรณ์ ถูกเขาแย่งรักจากฉัน เพราะบุญน้อยไม่ทัน จึงเฝ้าฝันมิได้หลับนอน อกเอ๋ยหัวใจร้าวรอน ขอลาจร ทรวงสะท้อนรักจางห่างกัน ตรอมตรมใจนักเมื่อสุดที่รักจากฉัน ดังมีเหมือนม่าน กั้นไว้ให้หมอง ในชาตินี้คงไม่สมฤดีที่ปอง ดวงใจร่ำร้องเพียงเจอะนวลน้องสักหน โอ้สวรรค์โปรดเห็นใจจงได้ดล กลับเป็นเหมือนม่านมงคลผลส่งดังใจหมาย ชาตินี้พี่รักฝากฝัง แม้ความรักเจ้ายัง พี่จะหวังไปจนชีพวาย"

วินัย จุลละบุษปะ ขับร้อง http://www.youtube.com/watch?v=ZiPY_yHXtjE&feature=related

http://www.4shared.com/audio/w1p-Lp40/_-__.htm

(๓) เพลงไม่รักไม่ว่า จงรัก จันทร์คณา แต่งคำร้อง โดยเพลงไม่รักไม่ว่าเป็นเพลงเดียวที่มีข้อมูลว่ามีการจ่ายค่าลิขสิทธิ์ถูกต้องให้แก่ครูมนตรี ตราโมทผู้แต่งทำนอง และทำให้ครูมนตรี ตราโมทได้รับรางวัลพระราชทานรางวัลเสาอากาศทองคำในฐานะผู้แต่งทำนองยอดเยี่ยมจากเพลงนี้ด้วย

“รู้รู้อยู่มิควรคู่กับจอมใจ วาสนาเราแสนไกลหนักหนา แต่ความรักหักฉันใดให้เลือนลา แค่เพียงมิเห็นวงหน้าเหมือนว่าจะบ้าตาย สุดเหลือจะบอกเขาให้เข้าใจ ว่าเรารักเท่าใด จริงแค่ไหนทั้งใจและกาย ให้คิดเลิกรักไปเหมือนให้ตาย มันโหดร้ายเกินไปแก้วตา จอมใจไม่รัก ก็ไม่ต้องรักต้องฝืน จอมใจมิชื่น ก็ไม่ต้องฝืนเวทนา เพียงแต่ขอให้พี่รักภักดีสุดา ก็สุขอุราเป็นวาสนาพี่นัก ใจเธอนั้นจะรักชอบมอบผู้ใด จะเป็นของใครเมื่อไหร่ไม่ห่วงเลยที่รัก ชาตินี้พี่น้อยบุญนัก เจียมตนสู้ข่มรัก สร้างกุศลรอชาติใหม่มี”

ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา ขับร้อง http://www.youtube.com/watch?v=SFw3tr6nHdo&feature=related

หยาด นภาลัย ขับร้อง http://www.4shared.com/audio/Y2wUb9vp/__-__3_-07-_.htm

แจ้ ดนุพล ขับร้อง http://www.4shared.com/audio/eTNPANI1/10--.htm

ก๊อต จักรพันธ์ ขับร้อง http://www.4shared.com/audio/XBCojcOH/__-_.htm

เท่ห์ อุเทน ขับร้อง http://www.4shared.com/audio/Pr1KEt4Y/05_-_.htm

ฟรานซิส ยิป ขับร้อง http://www.4shared.com/audio/rR96U7K6/___-_01_.htm

(๔) เพลงไม่ว่าก็จะรัก ร้องแก้เพลงไม่รักไม่ว่า จงรัก จันทร์คณา แต่งคำร้อง

“รู้รู้อยู่ว่าเราไม่ควรคู่กัน แต่ความรักใครหรือจะกั้นไหว ต่อให้ฟ้าต่อให้ดินหินภูเขาไฟ ทะเลเวิ้งว้างกว้างใหญ่ กั้นไม่ได้หรอกหนา บอกฉันให้ได้รู้ใจสักครา ว่าความรักศรัทธา มีแค่ไหนทั้งใจและกาย อย่าท้อเลยหัวใจ รักนานไป โอ้ความหมายคงจริงดังฝัน ประคองความรัก เธออย่าได้พักใจฝัน จะรอรักมั่น จากเธอนั้นด้วยดวงใจ ไม่เคยคิดมอบความรักภักดีกับใคร เชื่อเถิดดวงใจ คงได้มีทางรื่นรมย์ บุญมีน้อยไม่สำคัญสำคัญที่ใจ อย่างไรก็รักกันได้ รักใช่เพียงลมลม ชาตินี้มีรักสุขสม ขอเธอนั้นอย่าตรม วันสุขสมของเราใกล้มี"

ตุ๋ม สุทัศตา แก้วไผ่ ขับร้อง http://www.4shared.com/audio/kwyUI5Xt/080__-__.htm

(๕) เพลงระแวงรัก ธน เรืออุไร แต่ง

“รักเขาอยู่ เขาไม่รู้ว่าเรารัก อยากจะควักเอาหัวใจให้เห็น อยากบอกรักหนักหัวใจ พูดไม่เป็น แอบมองครั้งใดใจเต้น ไม่เว้นจะอาวรณ์ สุดคิดจะบอกเขาให้แน่นอน ระแวงเขาตัดรอน ใจเร่าร้อนเหมือนดังถูกไฟ เฝ้าคิดจะห้ามรั้งใจ ถามเท่าไร ใจตอบใจไม่คิดเปลี่ยนแปลง

ดวงใจฉันหึง ควงใครให้เห็นต้องหวง ดวงใจฉันห่วง เฝ้าแต่หวงคอยระแวง มองแต่เขาใจเต้นเร้า รักเขาสุดแรง ก็สุดแถลง ระแวงเขาแข็งใจรัก เมื่อวันนั้นผ่านฉันมาตามองใคร เธอเมินฉันไปเสียได้ ยังเจ็บใจเธอนัก ชาตินี้บุญน้อยด้อยศักดิ์ รักเธอเธอไม่ตอบรัก อกหักเพราะรักระแวง”

น้ำเพชร อเนกลาภ ขับร้อง http://www.youtube.com/watch?v=2hGW_Ag9KzY

วิพล นาคพันธ์

๒๕ ธันวาคม ๒๕๕๓

อ่านข่าวสารของวิพล นาคพันธ์ได้ที่ http://gotoknow.org/blog/wiphon/toc