การเรืองแสงของสารที่ใช้ในอุปกรณ์รับภาพ สำหรับการถ่ายภาพด้วยรังสีเอกซ์มีความสำคัญ เนื่องจาก...

สวัสดีครับ

วันนี้ขอนำเสนอกิจกรรมที่ทางหลักสูตรรังสีเทคนิค ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จัดไว้ในส่วนหนึ่งของการเรียนการสอน เกี่ยวกับการตรวจสอบคุณภาพของอุปกรณ์รับภาพ หรือ ที่เรียกกันทั่วไปในวงการรังสีเทคนิค คือ คาสเสท และ สกรีน (Casstte and Screen)  

คุณสมบัติอย่างหนึ่งของรังสีเอกซ์ คือ สามารถทำให้สารบางชนิดเกิดการเรืองแสง (luminescence) ลักษณะการเรืองแสง มี 2 แบบ คือ การวาวแสง (fluorescence) และ การเรืองแสง
(phosphorescence) แบบหลังเป็นแบบที่เกิดในฟอสฟอเรสเซนต์สกรีน (phosphoresence screen) ที่ใช้ในการถ่ายภาพด้วยรังสีเอกซ์ 

ความแตกต่างของ flurorescence และ phosphorescence คือ ระยะเวลาการเรืองแสงที่ออกมา หลังจากที่ดูดกลืนโฟตอนเข้าไปแล้ว โดยflurorescence จะเกิดขึ้นได้เร็วกว่าphosphorescence 

 

 

วัตถุประสงค์ของปฎิบัติการนี้ คือ

การทดสอบการเรืองแสงของสกรีนที่ต่างชนิดกัน และศึกษาว่ามีสีอะไร?

 

 

 

เริ่มต้นด้วย...

 

 

1. นักศึกษานำคาสเสทตามขนาดที่อาจารย์มอบให้มาเปิดออก จัดตำแหน่งของหลอดเอกซเรย์ให้ตรงกับสกรีน เพื่อเตรียมฉายรังสีให้ตกกระทบลงบนสกรีน

 

สิ่งที่พบเห็น :

นักศึกษามี ทักษะ ในการใช้เครื่องเอกซเรย์แตกต่างกัน คนที่สามารถใช้เครื่องคล่องแคล่ว มักจะเป็นคนลงมือปฎิบัติ หลายคนยืนดู (สงสัยว่า... มีการแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบแต่ละส่วนไว้แล้ว หรือเปล่าหนอ?)

 

 

นักศึกษาหลายคนยัง ไม่เตรียมตัวให้พร้อม ไม่อ่านรายละเอียดของขั้นตอนในการปฎิบัติ การทดลองมาก่อน ทำให้ ชีวิต งง... สับสนแตกต่างกัน (ไม่สามารถที่จะบรูณาเรื่องเรียนที่ผ่านมาแล้ว ให้เข้ากับเรื่องที่ต้องทดลองได้อย่างชัดเจน) ผมจึงเข้าไปมีส่วนร่วม คอยชี้แนะ เพื่อให้นักศึกษา คิดได้ และได้คิด 

 

 

ความผิดพลาด ที่เกิดขึ้นในการทดลอง มีหลายคนไม่เห็น ทำให้ไม่ได้ทักทวง (อาจจะเพราะตัวเองก็ไม่รู้ว่าผิดพลาด เพราะไม่เข้าใจทฤษฎี หรือ อาจเป็นเพราะ... ทำไปเถอะ เดี๋ยวอาจารย์ก็บอกเอง) แต่หากมีใครเห็นข้อผิดพลาดแล้ว ควรแนะนำ ชี้แจง ควรบอก เพื่อลดระยะเวลาที่อาจจะยื้อยาวออกไป หรือ ต้องใช้เวลามาแก้ไขในภายหลัง

 

 

 

 

 

2. นักศึกษาเลือกพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้องสำหรับการกำหนดค่าพลังงานต่างๆที่ใช้ในการปฎิบัติ

เลือกใช้ kV, mA, time เท่าไรดีหนอ.....

ช่วยกันกด ช่วยกันหมุน เนื่องจากไม่คุ้นเคยเครื่องมือ

 

สิ่งที่พบเห็น :

ข้อมูลคุมเครือ เนื่องจากเอกสารที่อาจารย์มอบให้ในปฎิบัติการ เขียนอธิบายแบบกว้างๆ ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องเอกซเรย์ทุกชนิด ทำให้มีพารามิเตอร์ ที่ยกเป็นตัวอย่างมานั้น ไม่ตรงกับที่เครื่องมือเอกซเรย์ที่นักศึกษาใช้งานอยู่ ทำให้ นักศึกษา... งง อีกแล้ว

  

ดังนั้น... การทำความเข้าใจ การตกลงในสิ่งที่ต้องทำ ก่อนลงมือทำจริง ช่วยทำให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจนมากขึ้น (ผม จึงได้เข้าไปมีส่วนร่วมในปฎิบัติการนี้)

 

 

 

การเข้าใจในหลักการ (ความรู้ที่ฝังลึกในตัวบุคคล) ช่วยทำให้สามารถประยุกต์ใช้ในการทำงานได้

ถามได้ ตอบได้ คิดได้ ทำได้ (การดึงความรู้ ออกมาใช้ให้เกิดประโยชน์ เป็นสิ่งหนึ่งที่นักศึกษาต้องฝึกฝน เพิ่มเติมต่อไป)   

 

 

การที่อาจารย์เข้าไปยืนดูการทดลองด้วย ทำให้นักศึกษาเกิดความเครียด (กลัวผิด กลัว...)  

ความผิดพลาด เป็นครูที่ดีคนหนึ่ง 

การคิดก่อนทำ ก็เป็นครูที่ดีอีกคนหนึ่ง

ตัวเราเอง ก็เป็นครูที่ดีอีกคนหนึ่ง

ครู... มีทั้งที่ทำถูกและที่ทำผิด

คนเรามีครูที่ดีๆอยู่ใกล้ๆตัวเราเอง และมีอยู่หลายคนด้วย ดังนั้น เราสามารถเลือกใช้ เลือกถาม เลือกขอความช่วยเหลือได้ ดึงคุณครูเหล่านี้ออกมาจากตัวเราก่อน ทำได้ด้วยการสังเกต แก้ไข ปรับปรุง การจดจำ การเรียนรู้ การดูตัวอย่างที่ถูกและที่ผิด รวมถึงการใช้สมาธิ สติ ปัญญา เข้ามาผสมผสานด้วยกัน

 

 

 

3. เมื่อตั้งพารามิเตอร์ได้แล้ว ก็เตรียมพร้อมฉายรังสี

ต้องปิดไฟในห้องปฎิบัติให้มืด เพื่อดูแสงสว่างที่เปล่งออกแสง เรืองแสงออกมาจากสรีน

ควรรอให้แสงไฟจากหลอดไฟในหลอดเอกซเรย์ดับก่อน จากนั้นค่อยปล่อยรังสีเอกซ์ให้ออกมา เพื่อดูการเรืองแสง... Ready ...  Shoot ... X-ray on   

 

 

 

สรุป :

ก่อนทำการทดลอง ก่อนปฎิบัติการ ควรอ่านรายละเอียด ข้อกำหนดของขั้นตอนให้ดี ทำความเข้าใจ หากสงสัย ควรถาม  

ในชีวิตของเรา สิ่งที่ไม่รู้ ไม่เข้าใจ ไม่แน่ใจ ก็ควรค้นคว้า เสาะหา สอบถาม การคิดก่อนทำ การทำความเข้าใจก่อนลงมือทำ เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ประสบความสำเร็จได้ 

 

 

การเรืองแสงของสสาร เกิดจากการได้รับสิ่งกระตุ้น

การเรียนรู้ของมนุษย์ เกิดจากการได้รับสิ่งกระตุ้นเช่นเดียวกัน

 

 

การเรียน แต่ไม่เกิดความรู้ เหมือนสายลมพัดผ่าน

ความรู้ หาก ไม่นำความรู้เก่าและใหม่มาใช้ ทำให้สูญเสียหลายสิ่งหลายอย่าง สูญเปล่า 

 

 

ข้อผิดพลาด ข้อบกพร่อง เกิดได้กับทุกคน

การเรียนรู้กันและกัน การทำความเข้าใจกันและกัน ช่วยลดช่องว่างของความผิดพลาดระหว่างบุคคลได้ คิดถึงใจเขา ใจเรา