ความหมายของสื่อและเทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้
ความหมายของสื่อการสอน
กิดานันท์ มลิทอง (๒๕๔๓, หน้า ๘๙-๙๐) กล่าวว่า สื่อ ( medium, pl. media ) เป็นคำที่มาจากภาษาละตินว่า “media” แปลว่า “ระหว่าง” (between) หมายถึง สิ่งใดก็ตามที่บรรจุข้อมูลเพื่อให้ผู้ส่งและผู้รับสามารถสื่อสารกันได้ตรงตามวัตถุประสงค์ เมื่อมีการนำสื่อมาใช้ในการเรียนการสอน จึงเรียกว่า “สื่อการสอน” (Instructional Media) หมายถึง สื่อชนิดใดก็ตามไม่ว่าจะเป็นเทปบันทึกเสียง สไลด์ วิทยุ โทรทัศน์ วีดีโอ แผนภูมิ ภาพนิ่ง ฯลฯ ซึ่งบรรจุเนื้อหาเกี่ยวกับการเรียนการสอน สิ่งเหล่านี้เป็นวัสดุอุปกรณ์ทางกายภาพที่ใช้ในเทคโนโลยีทางการศึกษา เป็นสิ่งที่ใช้เป็นเครื่องมือหรือช่องทางสำหรับทำการสอนของผู้สอนส่งไปถึงผู้เรียน ทำให้ผู้เรียนสามารถเกิดการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์หรือจุดมุ่งหมายที่ผู้สอนวางไว้ได้เป็นอย่างดี
(Fiske, ๑๙๘๕ : ๒) กล่าวถึง “การสื่อสาร” หรือ “การสื่อความหมาย” (communication) เป็นคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาละตินว่า “communius” หมายถึง “พร้อมกัน” หรือ “ร่วมกัน” หมายความว่าเมื่อมีการสื่อสารระหว่างกันเกิดขึ้น คนเราพยายามที่จะสร้าง “ความพร้อมกันหรือความร่วมกัน” รวมถึงการส่งผ่าน บอกเล่า หรือแลกเปลี่ยนความคิด ความรู้ เรื่องราวเหตุการณ์ ทัศนคติ ฯลฯ กับบุคคลที่กำลังสื่อสารด้วย ดังนั้น การสื่อสารจึงหมายถึง การถ่ายทอดเรื่องราว การแลกเปลี่ยนความคิด การแสดงออกของความคิดและความรู้สึก ตลอดรวมไปถึง “ระบบ” (เช่น ระบบโทรศัพท์) เพื่อการติดต่อสื่อสารข้อมูลซึ่งกันและกัน (Encarta Dictionary 2005, DVD) นอกจากนี้ การสื่อสสารยังเป็นการที่บุคคลในสังคมมีปฏิสัมพันธ์โต้ตอบกันโดยผ่านทางข้อมูลข่าวสาร สัญลักษณ์และเครื่องหมายต่าง ๆ ด้วย (Fiske, ๑๙๘๕ :๒)
สื่อ เป็นคำมาจากภาษาละตินว่า “medium” แปลว่า “ระหว่าง” หมายถึง สิ่งใดก็ตามที่บรรจุข้อมูลเพื่อให้ผู้ส่งและผู้รับสามารถสื่อสารกันได้ตรงตามวัตถุประสงค์ ปกติแล้วคำว่า “สื่อ” จะใช้เป็นพหูพจน์เสมอ ซึ่งตรงกับคำ “media” ในภาษาอังกฤษ
จากความหมายดังกล่าว เมื่อมีการใช้สื่อเพื่อเป็น “สื่อการสอนและฝึกอบรม” สื่อนั้นจึงเป็นสื่อที่บรรจุเนื้อหาเกี่ยวกับการเรียนการสอนและฝึกอบรมในรูปแบบของวัสดุ อุปกรณ์ และเทคนิควิธีการ โดยอาจเป็นหนังสือ แผนภูมิ รูปภาพ สไลด์ แถบวีดีทัศน์ แผ่นโปร่งใส เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ เครื่องวลไลเซอร์ เครื่องเล่นวีซีดี ลำโพง ไมโครโฟน โปรแกรมคอมพิวเตอร์ คอมพิวเตอร์ การสาธิต การศึกษานอกสถานที่ ฯลฯ รวมถึงการนำเทคโนโลยีสารสนเทศในรูปแบบเครือข่ายมาใช้ร่วมในการสอนและฝึกอบรมให้มีประสิทธิภาพสูงสุดและได้ประสิทธิผลเพิ่มพูนยิ่งขึ้นด้วย
ความหมายของเทคโนโลยี
เมื่อกล่าวถึงความหมาย “เทคโนโลยี” เมื่อคิดถึงสิ่งที่เกี่ยวกับเทคนิคสมัยใหม่ เครื่องยนต์กลไกหรือวัสดุอุปกรณ์ที่มีระบบทำงานซับซ้อนราคาแพงหรืออาจคำนึงถึงในแง่ความรู้ระดับสูง ทฤษฎีหรือหลักการใหม่ๆที่นำไปใช้แล้วส่งผลให้การทำงานดีขึ้น
พจนานุกรม Merriam –Webster ได้ให้รากศัพท์ของคำว่า “technology” ไว้ว่า technology มาจากคำภาษากรีก tekhnologia หมายถึง การกระทำอย่างเป็นระบบของศิลปะโดยมาจากคำ tekhne + o + logia และให้ความหมายดังนี้ การประยุกต์ใช้ความรู้ในเชิงปฏิบัติโดยเฉพาะอย่างยิ่งในสาขาวิชาเฉพาะ, การกระทำเพื่อให้งานสำเร็จลุล่วงไปได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้วยการใช้กระบวนการวิธีการ หรือความรู้ด้านเทคนิค, นวัตกรรมของมนุษย์ในการกระทำซึ่งรวมถึงการก่อเกิดความรู้แลกระบวนการในการพัฒนาระบบเพื่อแก้ไขปัญหาและขีดความสามารถของมนุษย์
กิดานันท์ มลิทอง (๒๕๔๘, หน้า ๔-๕) ได้ให้ความหมายว่า “เทคโนโลยีการศึกษา” หมายถึง ทรัพยากรและกระบวนการใดๆเพื่อเอื้อการเรียนรู้มิได้จำกัดเฉพาะอย่างแคบๆแต่เพียงการใช้สื่อการศึกษาเช่น สิ่งพิมพ์ หุ่นจำลอง วีดีทัศน์ เทปเสียง คอมพิวเตอร์ ฯลฯ แต่รวมถึงการใช้เทคโนโลยีทุกรูปแบบในการศึกษาและการเรียนการสอนอย่างมีประสิทธิภาพ
สมาคมเทคโนโลยีและการสื่อสารการศึกษา (๒๕๓๗)ได้ให้ความหมายไว้ว่า เทคโนโลยีการศึกษาเป็นทฤษฎีและการปฏิบัติของการออกแบบ การพัฒนา การใช้ การจัดการ และการประเมินของกระบวนการและทรัพยากรสำหรับการเรียนรู้
บรรณานุกรม
กิดานันท์ มลิทอง. (๒๕๔๓). เทคโนโลยีการศึกษาและนวัตกรรม. พิมพ์ครั้งที่ ๒.
กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๔๕). คู่มือการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียน
รู้ภาษาไทย. กรุงเทพฯ : กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.
ชาญชัย อาจินสมาจาร. (๒๕๓๗). นวัตกรรมหลักสูตรและการเรียนการสอน. กรุงเทพฯ :
โอเดียนสโตร์.
ทัศนีย์ ศุภเมธี. (๒๕๔๒). การสอนภาษาไทย. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัย
ราชภัฏธนบุรี.
นิพนธ์ ศุขปรีดี. (๒๕๔๕). นวัตกรรมเทคโนโลยีสื่อสารการศึกษา. มปท.
