ความหมายของนวัตกรรมการศึกษา
นวัตกรรมเป็นศัพท์บัญญัติของคณะกรรมการพิจารณาศัพท์วิชาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งแต่เดิมใช้คำว่า นวกรรม เป็นคำที่มาจากภาษาอังกฤษว่า Innovation เป็นคำนามมาจากคำกริยาว่า Innovate มีรากศัพท์มาจากภาษาอังกฤษว่า Inovare และ Novare
“นวัตกรรม” เป็นศัพท์วิชาการศึกษาที่กระทรวงศึกษาธิการบัญญัติขึ้นใช้แทนคำว่า “Innovation” หมายถึง การทำสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมวิธีการที่ทำอยู่เดิมให้ได้ผลดียิ่งขึ้น
คำว่า “นวัตกรรม” ถ้าจะแยกตามรูปศัพท์ จะแยกได้ดังนี้ นว + ดตฺต + กรฺม (นว + อัตต + กรรม) นว แปลว่า ใหม่ อตฺต (อัตต) แปลว่า ตัวเอง และกรรม แปลว่า การกระทำ
รวมคำ “นว” กับ “อัตต” ด้วการสนธิกันเป็น “นวัตต” และนำ “นวัตต” รวมกับ คำกรรม ด้วยการสมาสกันเป็น “นวัตกรรม” ในภาษาไทยจะตัดตัวตามออกเสียง แล้วอ่านตัวสะกด มีเสียงอะกึ่งเสียง (ตามหลักการอ่านคำสมาส) แปลตามตัวว่า การกระทำที่ใหม่ของตนเอง หรือ การกระทำของตนเองที่ใหม่ คำว่า “นวัตกรรม” นี้ แยกได้อีกอย่างหนึ่ง คือ “นวตตํ + กรฺม” นวตตํ เป็นคำภาษาบาลี แปลว่า “ใหม่” รวมความแล้วหมายถึง การกระทำที่ใหม่ (เสาวนีย์ สิกขาบัณฑิต.2528:1)
ในภาษาบาลี มีคำว่า นวกมฺม ใช้อยู่แล้ว แปลว่า “การก่อสร้าง, การซ่อมแซม, การสร้างใหม่” และในภาษาสันสกฤตก็มีคำว่า นวการฺมิก แปลว่า “ผู้คุมงานก่อสร้าง, ช่างก่อสร้าง” นอกจากนั้นในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493 ก็มีคำว่า นวกรรม, นวการ และนวกิจ แปลว่า “การก่อสร้าง” และนวกรรมมิก แปลว่า “ผู้ดูแลการก่อสร้าง” จะเห็นได้ว่า คำ “นวกรรม” มีความหมายแน่นอนอยู่แล้ว และยังเป็นคำที่มีในภาษาไทย ก่อนที่คำว่า Innovation จะเข้ามา ถ้าจะใช้คำว่า นวกรรม แทนคำว่า Innovation อาจจะทำให้เกิดความสับสนขึ้นได้ง่าย จึงได้มีการบัญญัติศัพท์คำว่า นวัตกรรม ขึ้นมาแทน นวกรรมที่ใช้ในวงการศึกษาแต่เดิม
เมื่อพิจาณาความหมาย ศัพท์บัญญัติวิชาการศึกษา คำว่า “นวัตกรรม” หมายถึง “การนำสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมวิธีการที่ทำอยู่เดิม เพื่อให้ใช้ได้ผลดียิ่งขึ้น” ฉะนั้น ไม่ว่าวงการหรือกิจการใด ๆ ก็ตาม เมื่อมีการนำเอาความเปลี่ยนแปลงใหม่ ๆ เข้ามาใช้เพื่อปรับปรุงงานให้ดีขึ้นกว่าเดิม หรือมุ่งที่จะให้งานนั้นมีประสิทธิภาพสูงขึ้นก็เรียกได้ว่าเป็นนวัตกรรมของวงการนั้น ๆ เช่น ถ้าในวงการศึกษานำเอาเข้ามาใช้ก็เรียกว่า “นวัตกรรมการศึกษา” (Educational Innovation) สำหรับผู้ที่กระทำ หรือนำความเปลี่ยนแปลงใหม่ ๆ มาใช้นี้เรียกว่าเป็น “นวัตกร” (Innovator)
นวัตกรรม ส่วนมากจะเป็นการปฏิบัติ มีผู้ทำอยู่ก่อนแล้วในวงแคบ ๆ ทำไปโดยไม่รู้เหตุผล เป็นการบังเอิญหรือ ทำเช่นนั้นกันมาเป็นเวลานาน แต่ไม่มีใครทราบทฤษฏีเบื้องหลังว่า ต่อมาได้นำเอาวิธีการนั้นแผ่ขยายให้กว้างขวางออกไป ก็เรียกกันว่า นวัตกรรม อย่างเช่น พวกกรีกรู้จักเครื่องจักรไอน้ำแต่เพียงเป็นของเล่น ไม่อาจปรับปรุงให้เป็นแหล่งพลังงานมีประโยชน์ได้ เพราะในสังคมที่มีทาสนั้น ไม่มีปัญหาเรื่องแรงงาน ต่อมาเมื่อมีความต้องการแรงงานเป็นจำนวนมากในตอนต้นปฏิวัติอุตสาหกรรมเครื่องจักรไอน้ำ จึงขยายออกไปมีที่ใช้กันอย่างกว้างขวาง เป็นต้น
การพิจารณาขบวนการของ นวัตกรรม อาจจะแบ่งออกได้เป็น 3 ระยะ คือ
ระยะที่ 1 มีการประดิษฐ์คิดค้นขึ้นใหม่หรือจะเป็นการปรุงแต่งของเก่าให้ใหม่ เหมาะสมกับกาลสมัย
ระยะที่ 2 พัฒนาการ มีการทดลองในแหล่งทดลอง จัดทำอยู่ในลักษณะของโครงการทดลองปฏิบัติก่อน
ระยะที่ 3 การนำไปปฏิบัติในสถานการณ์ทั่วไป ซึ่งจัดว่าเป็นนวัตกรรมขั้นสมบูรณ์
จากความหมายของนวัตกรรมที่กล่าวมา สามารถจะนำมาสรุปความหมายของคำว่า นวัตกรรมการศึกษาได้ว่า เป็นการนำเอาสิ่งใหม่ ๆ ซึ่งอาจจะอยู่ในรูปของความคิดหรือการกระทำ รวมทั้งสิ่งประดิษฐ์ก็ตามเข้ามาใช้ในระบบการศึกษา เพื่อมุ่งหวังที่จะเปลี่ยนแปลงสิ่งที่มีอยู่เดิมให้ระบบการจัดการศึกษามีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
คำว่า นวัตกรรมกับเทคโนโลยี มักจะเขียนควบคู่กันอยู่เสมอ ๆ ในภาษาอังกฤษใช้คำว่า Innotech ความจริงแล้ว นวัตกรรมกับเทคโนโลยีนั้นมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด เนื่องจากนวัตกรรมเป็นเรื่องของการคิดค้นหรือการกระทำสิ่งใหม่ ๆ เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น ซึ่งอาจจะอยู่ในขั้นของการเสนอความคิดหรือในขั้นของการทดลองอยู่ก็ได้ ยังไม่เป็นที่รู้จักคุ้นเคยของสังคม ส่วนเทคโนโลยีนั้น มุ่งไปที่การนำเอาสิ่งต่าง ๆ รวมทั้งวิธีการเข้ามาประยุกต์ใช้กับ การทำงาน หรือการแก้ปัญหาให้มีประสิทธิภาพ การนำเอานวัตกรรมเข้ามาใช้จัดได้ว่าเป็นเทคโนโลยีด้วย และในการใช้เทคโนโลยีนี้ ถ้าทำให้เกิดวิธีการหรือสิ่งใหม่ ๆ ขึ้น สิ่งนั้นก็เรียกว่าเป็นนวัตกรรม เราจึงมักจะเห็นคำว่านวัตกรรมและเทคโนโลยีอยู่ควบคู่กันเสมอ
