ขอบคุณคุณอ้อมที่ฝากคำถามที่น่าสนใจ ทำให้ผมใช้เวลาบันทึกกระบวนการกิจกรรมบำบัดแบบพลวัตของการมีส่วนร่วมทำกิจกรรมทางสังคม (ฝึกจิตเรียนรู้การเคลื่อนไหวความคิดและการกระทำกิจกรรมระหว่างตนเองและผู้อื่น

คุณอ้อมถามว่า "อยากถาม Dr.Pop ว่าผู้ป่วยจิตเภทที่บกพร่องทักษะการใช้ชีวิตในสังคม เช่น ไม่ค่อยพูด แยกตัว เวลาพูดไม่สบตา ควรจะจัดกลุ่มกิจกรรมบะบัดอะไรดีคะ ถึงจะเหมาะสม ขอบคุณล่วงหน้าสำหรับคำตอบค่ะ"

ขอบคุณมากครับคุณอ้อม ขออภัยที่ตอบช้า

คำถามน่าสนใจครับ ผู้รับบริการหลายรายทั้งบกพร่องทางร่างกาย และ/หรือ จิตสังคม ที่ไม่สามารถมีส่วนร่วมทำกิจกรรมทางสังคมได้ ตามที่คุณอ้อมยกตัวอย่าง

กระบวนการเพิ่มการมีส่วนร่วมทำกิจกรรมทางสังคมในผู้รับบริการข้างต้น ต้องวางแผนงานเป็นทีมสหวิชาชีพ (แพทย์ พยาบาล นักกิจกรรมบำบัด นักกายภาพบำบัด นักจิตวิทยา และนักแก้ไขความผิดปกติของการสื่อความหมาย) และจัดกิจกรรมดังนี้

1. กิจกรรรมการสร้างสัมพันธภาพภายในตัวเอง ผู้บำบัดควรดึงความคิด ความสนใจ ความเชื่อ และความมีคุณค่า ของคนหนึ่งคน ให้แสดงออกผ่านกิจกรรมที่ใช้ภาษาพูดหรือท่าทาง ไม่มีการเร่งบังคับให้พูดหรือคิดมากจนเกินไป เช่น วาดรูปแสดงความรักในตนเอง ติดกระดาษสีบนขวดแก้วที่แสดงความคิดในตนเอง เลือกเสียงเพลงที่แสดงความสนใจของตนเอง เป็นต้น หากผู้บำบัดประเมินว่าผู้รับบริการมีการพัฒนาการสื่อสาร ได้แก่ การสบตา การยิ้ม การแสดงท่าทางสีหน้าเหมาะสม การพูด ที่พอใช้ ก็ให้เข้ากิจกรรมถัดไป

2. กิจกรรมการสร้างสัมพันธภาพระหว่างสองคน ผู้บำบัดชวนผู้รับบริการทำกิจกรรมที่มีเป้าหมาย มีความหมาย มีคุณค่า และมีความสุข และได้ผลิตผลของกิจกรรมภายในเวลาไม่เกิน 30 นาที ระหว่างทำกิจกรรมผู้บำบัดควรชวนแสดงความคิดและสื่อสารทั้งภาษาพูดและท่าทาง เช่น ทำภาพปะติด วาดรูปสีน้ำ ทำตุ๊กตาแขวน เป็นต้น หากผู้บำบัดประเมินว่าผู้รับบริการมีการพัฒนาการสื่อสาร ได้แก่ การสบตา การยิ้ม การแสดงท่าทางสีหน้าเหมาะสม การพูดที่ดี ก็ให้เข้ากิจกรรมถัดไป

3. กิจกรรมการสร้างสัมพันธภาพแบบกลุ่ม (มากกว่าสองคนแต่ไม่เกิน 5 คน) ผู้บำบัดเป็นผู้นำกลุ่ม คัดกรองและคัดเลือกผู้รับบริการที่มีความสามารถทางสังคมมากสลับกับน้อย (จะได้ช่วยเป็นต้นแบบซึ่งกันและกัน) โดยใช้กิจกรรมแบ่งขั้นตอนให้ช่วยกันทำทีละขั้นตอน หรือหากความสามารถใกล้เคียงกัน ผู้บำบัดต้องเป็นผู้กระตุ้นให้แสดงออกทางความคิด การสื่อสาร และการทำกิจกรรมที่ต่างคนต่างทำแต่ละขั้นตอนไปพร้อมๆ กัน มีผลิตผลของกิจกรรมภายในเวลาไม่เกิน 45 นาที เช่น ทำผ้าบาติกร่วมกัน 1 ผืน ทำงานไม้ ทำร่วมกัน 1 ชิ้น เป็นต้น หากผู้บำบัดประเมินว่าผู้รับบริการมีการพัฒนาการสื่อสาร ได้แก่ การสบตา การยิ้ม การแสดงท่าทางสีหน้าเหมาะสม การพูดที่ดี การตัดสินใจ การแสดงความช่วยเหลือกัน ระหว่างบุคคล ก็ให้เข้ากิจกรรมถัดไป

4. กิจกรรมการสร้างสัมพันธภาพแบบกลุ่มมากกว่า 5 คน แต่ไม่เกิน 10 คน คล้ายกับข้อ 3 แต่มีการจัดแบ่งหน้าที่และจำนวนผลผลิตที่มากขึ้นตามความเหมาะสม มีการเพิ่มให้ผู้รับบริการเป็นผู้นำ และผู้ช่วยผู้นำในแต่ละหน้าที่กลุ่มกิจกรรมที่ไม่เกิน 60 นาที ผู้บำบัดเป็นผู้สังเกตการณ์

5. กิจกรรมการสร้างสัมพันธภาพแบบกลุ่มบำเพ็ญประโยชน์แก่ผู้อื่น คล้ายกับข้อ 4 แต่มีการระดมความคิดและวางแผนการทำงานที่ซับซ้อน มีระบบการกระทำกิจกรรมที่ชัดเจน และกล้าพูดกล้าทำมากขึ้นเพื่อมุ่งเป้าหมายเดียวคือ ช่วยเหลือผู้อื่น โดยไม่กำหนดเวลา จำนวนผู้ทำกิจกรรม และขั้นตอนการทำกิจกรรม ผู้บำบัดเป็นผู้ร่วมทำกิจกรรมและเป็นผู้ตามระบบการบริหารกลุ่มกิจกรรมของผู้รับบริการเองอย่างอิสระ